Du lịch nâng tầm sản phẩm nông nghiệp địa phương

Du khách tham quan khu trồng rau, củ, quả công nghệ cao trong làng du lịch Yên Trung (xã Yên Trường).

Đến xứ Thanh - đi từ miền biển, đồng bằng lên miền núi nơi đâu cũng có những mô hình nông nghiệp kết hợp du lịch mang lại hiệu quả cao, thu hút đông du khách đến tham quan, trải nghiệm. Có thể kể đến Nông trại Golden Cow, Nông trại Queen Farm, Nông trại Ánh Dương, Làng Du lịch Yên Trung... Cùng với đó là một số sản phẩm du lịch nông nghiệp kết hợp du lịch cộng đồng của đồng bào các dân tộc thiểu số ở bản Đôn, thôn Lặn Ngoài (xã Pù Luông), bản Mạ (xã Thường Xuân)...

Trong đó, nổi bật là tại bản Đôn (xã Pù Luông) - nơi không chỉ níu chân du khách bởi vẻ đẹp hùng vĩ, nguyên sơ của núi rừng mà còn cuốn hút bởi những sản phẩm nông nghiệp đặc trưng, những bản làng mang đậm dấu ấn văn hóa bản địa. Đây cũng chính là tiềm năng, lợi thế để bản đẩy mạnh phát triển hài hòa giữa du lịch kết hợp với nông nghiệp trải nghiệm. Qua đó, vừa giúp nâng tầm giá trị nông sản, tạo sinh kế bền vững cho người dân, vừa góp phần làm giàu thêm bản sắc du lịch riêng có của vùng đất này.

Và trên thực tế, thời gian qua các đơn vị kinh doanh du lịch, các hộ làm homestay ở bản Đôn đã đầu tư phát triển đa dạng loại hình du lịch kết hợp với nông nghiệp trải nghiệm tạo sức hấp dẫn du khách. Ông Hà Văn Thược, chủ homestay bản Đôn, cho biết: “Khi lưu trú tại homestay của gia đình tôi, cũng như các homestay khác trong bản, du khách không chỉ được nghỉ ngơi mà còn có cơ hội hòa mình vào đời sống thường nhật, hiểu sâu hơn về văn hóa, phong tục và những câu chuyện riêng của vùng đất này. Tận dụng lợi thế của địa phương, tôi đã xây dựng các tour trải nghiệm cho du khách, như: Tìm hiểu phong tục, tập quán, leo núi đào măng, hái rau rừng, thưởng thức các giá trị văn hóa ẩm thực với các món ăn đặc sản, dân gian mà không kém phần hấp dẫn như cá sông lòng hồ thủy điện Bá Thước 2, cá dốc, lợn mán, măng đắng, rau rừng, khám phá Son- Bá - Mười... Ngoài ra, du khách còn được ghé thăm những ngôi nhà sàn truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số, khi chiều buông xuống du khách có thể tham gia các trò chơi dân gian hay thi đấu các môn thể thao dân tộc, và tối đến du khách có thể cùng bà con đốt lửu trại, giao lưu văn nghệ. Nhờ chuỗi hoạt động đó, không chỉ thu hút được du khách mà còn tiêu thụ hiệu quả nhiều sản phẩm nông nghiệp của địa phương”.

Nhận thấy việc phát triển đa dạng loại hình du lịch kết hợp với nông nghiệp trải nghiệm đang là xu hướng được đông đảo du khách lựa chọn nên thời gian qua xã Pù Luông đã tích cực phát huy vai trò của người dân trong phát triển du lịch. Bởi, người dân chính là những người trực tiếp cung cấp dịch vụ du lịch như homestay, ẩm thực địa phương, rồi làm hướng dẫn viên du lịch giúp du khách trải nghiệm cuộc sống bản địa một cách chân thực. Họ cũng là người tham gia sản xuất sản phẩm thủ công, nông sản địa phương (mật ong, rượu cần, thổ cẩm), để làm quà lưu niệm cho du khách, góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch. Đồng thời, khuyến khích các hộ dân tích cực phát triển sản phẩm OCOP; tạo điều kiện để cộng đồng nông thôn tham gia chuỗi giá trị du lịch và phát triển các tour, tuyến du lịch đa dạng, hấp dẫn. Tăng cường quảng bá, bày bán các sản phẩm nông nghiệp tại các khu, điểm du lịch và trên mạng xã hội... Qua đó, không chỉ quảng bá mà còn giúp việc tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp của địa phương ngày càng có hiệu quả.

Xứ Thanh cũng là mảnh đất có đa dạng các nghề, làng nghề truyền thống phân bố rộng khắp từ miền núi đến đồng bằng, ven biển, thể hiện sự đa dạng trong sản phẩm và kỹ thuật chế tác. Tiêu biểu là nghề dệt chiếu và các sản phẩm thủ công mỹ nghệ từ cói ở một số xã của huyện Nga Sơn cũ, nghề đúc đồng ở làng Trà Đông (xã Thiệu Trung), nghề mây tre đan Hoằng Thịnh (xã Hoằng Lộc), làng nghề làm bánh gai Tứ Trụ (xã Xuân Hòa), nghề dệt vải lanh của người Mông, dệt thổ cẩm của người Mường, Thái... Các làng nghề không chỉ tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân mà còn là “bảo tàng sống” về kỹ nghệ, phong tục, tập quán, là chất liệu quý để phát triển du lịch văn hóa, du lịch nông nghiệp, du lịch trải nghiệm.

Thời gian qua, tỉnh Thanh Hóa đã tích cực hỗ trợ các doanh nghiệp lữ hành trong và ngoài tỉnh đưa các điểm du lịch nông thôn, du lịch cộng đồng và làng nghề truyền thống vào chương trình các tour trong tỉnh và liên tỉnh nhằm quảng bá, giới thiệu các sản phẩm và tạo thêm trải nghiệm đa dạng cho du khách. Nhiều làng nghề đã được quy hoạch, đầu tư phát triển thành điểm đến du lịch thông qua Đề án phát triển du lịch của các địa phương như làng nghề đúc đồng Trà Đông; làng nghề dệt thổ cẩm ở thôn Lặn Ngoài, xã Pù Luông; nghề trồng đào ở xã Quảng Chính...

Bên cạnh đó, văn hóa ẩm thực xứ Thanh cũng vô cùng phong phú với những món đặc sản mang đậm bản sắc dân tộc luôn là chất liệu quý để phát triển du lịch và nâng tầm sản phẩm nông nghiệp của địa phương. Trong đó, có thể kể đến hàng trăm món ăn hấp dẫn du khách như nem chua, chả tôm, bánh cuốn, gỏi cá nhệch, bánh lá răng bừa... Mỗi món ăn không chỉ là sản phẩm vật chất mà còn là câu chuyện về văn hóa, về sự sáng tạo và tinh tế của người dân xứ Thanh. Thời gian qua, ngành du lịch của tỉnh đã tích cực tổ chức nhiều cuộc liên hoan ẩm thực nhằm tăng cường sự hiểu biết, trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm về ẩm thực của các đơn vị kinh doanh du lịch, nhà hàng, khách sạn, các homestay; tổ chức các gian hàng, trưng bày không gian văn hóa, sản phẩm, đặc sản của địa phương, góp phần quảng bá, giới thiệu hình ảnh miền đất, con người và giá trị văn hóa các dân tộc của tỉnh đến đông đảo du khách trong nước và quốc tế.

Có thể thấy rằng, Thanh Hóa là địa phương có tiềm năng lớn để phát triển du lịch nông nghiệp. Tuy nhiên, việc phát triển du lịch gắn với nông nghiệp, nông thôn trên địa bàn tỉnh vẫn còn nhiều khó khăn. Bởi trên thực tế, có một số mô hình du lịch gắn với nông nghiệp, nông thôn mới hình thành, thiếu sự gắn kết với các đơn vị lữ hành chuyên nghiệp nên chưa đem lại hiệu quả cao. Các mô hình du lịch nông nghiệp mới chỉ dừng lại ở việc đưa khách du lịch đến tham quan chứ vẫn chưa hình thành điểm đến du lịch hấp dẫn; hoạt động quảng bá còn khiêm tốn, chưa hình thành được nhiều tour, tuyến du lịch gắn với các mô hình nông nghiệp, làng nghề và ẩm thực đặc trưng. Phần lớn sản phẩm ngành nghề nông thôn mẫu mã đơn giản, chưa có nhiều sản phẩm tạo được thương hiệu lớn, khó cạnh tranh được với sản phẩm cùng loại trên thị trường...

Bởi vậy, để du lịch nông nghiệp ngày càng phát triển bền vững cần hơn nữa những “cú huých”, nhất là sự phối kết hợp giữa những người làm nông nghiệp với các đơn vị kinh doanh du lịch, đơn vị lữ hành. Và sự quan tâm, phối hợp của các cấp, ngành, địa phương để cùng xây dựng Thanh Hóa trở thành điểm đến hấp dẫn, thân thiện, đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc.

Bài và ảnh: Nguyễn Đạt