Du lịch 2.9 bùng nổ: 6,5 triệu lượt khách, giá trị ở lại bao nhiêu?

Nhưng sau một kỳ nghỉ được mô tả bằng những con số kỷ lục, ngành du lịch còn một phép tính quan trọng hơn: Khách đã ở lại bao lâu, chi tiêu vào đâu và cộng đồng tại điểm đến thực sự nhận được bao nhiêu giá trị?

Bản đồ tăng trưởng phủ rộng nhiều điểm đến

Trong năm ngày từ 29.8 đến 2.9, du lịch Việt Nam phục vụ khoảng 6,5 triệu lượt khách, tăng 18% so với cùng kỳ năm 2025. Dòng khách không chỉ tập trung tại những trung tâm truyền thống mà lan rộng đến nhiều địa phương có lợi thế về di sản, sinh thái và du lịch văn hóa.

Nhiều địa phương ghi nhận doanh thu hàng nghìn tỉ đồng, các khu vui chơi và điểm đến văn hóa đông kín người dịp 2.9. Ảnh: Anh Tú

TP.HCM dẫn đầu với khoảng 1,71 triệu lượt khách, tăng 17,8%; tổng thu từ du lịch đạt gần 4.900 tỉ đồng. Khánh Hòa phục vụ khoảng 1,25 triệu lượt. Hà Nội đón hơn 904.000 lượt khách, thu trên 3.000 tỉ đồng, tăng khoảng 31% về doanh thu.

Đà Nẵng ghi nhận khoảng 850.000 lượt khách, tăng 37%. Ninh Bình tiến sát mốc 780.000 lượt, tăng tới 84%. Quảng Ninh đón khoảng 568.000 lượt, tăng 60%, doanh thu ước đạt 1.800 tỉ đồng. Những mức tăng hai chữ số cho thấy nhu cầu đi lại và trải nghiệm trong nước tiếp tục duy trì ở quy mô lớn.

Đằng sau sự bùng nổ này là tác động cộng hưởng của kỳ nghỉ kéo dài, hạ tầng kết nối ngày càng thuận tiện và chuỗi hoạt động kỷ niệm Quốc khánh được tổ chức tại nhiều địa phương. Không gian văn hóa, bảo tàng, khu di tích, điểm vui chơi và các chương trình nghệ thuật trở thành lực hút đáng kể, giúp dòng khách được phân bổ rộng hơn thay vì chỉ đổ về bãi biển hay khu nghỉ dưỡng.

Những con số ấy mang lại tín hiệu tích cực cho hệ thống lưu trú, vận tải, ăn uống, bán lẻ và dịch vụ giải trí. Tuy nhiên, lượng khách cao mới phản ánh quy mô di chuyển. Nó chưa tự động đồng nghĩa với hiệu quả kinh tế cao hoặc sự phát triển bền vững của điểm đến.

Đông khách chưa chắc đã nhiều khách lưu trú

TP.HCM đón khoảng 1,65 triệu lượt khách nội địa và 62.000 lượt khách quốc tế trong kỳ nghỉ. Tuy nhiên, lượng khách sử dụng dịch vụ lưu trú ước khoảng 182.500 lượt, công suất phòng bình quân đạt 61%. Các số liệu được tổng hợp sau kỳ nghỉ cho thấy một phần đáng kể dòng khách là người tham quan trong ngày, thăm thân hoặc sử dụng những dịch vụ không gắn với lưu trú dài ngày.

Dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2.9, rất đông khách du lịch tới Hội An (Đà Nẵng). Ảnh: Đức Hoàng

Đây không phải dấu hiệu tiêu cực, nhưng đặt ra bài toán chuyển hóa lượng người đến thành thời gian lưu trú và chi tiêu thực tế. Một điểm đến có thể rất đông nhưng giá trị thu được vẫn hạn chế nếu du khách chỉ ghé qua vài giờ, mang theo đồ ăn, không sử dụng dịch vụ địa phương và rời đi trước khi đêm xuống.

Tại Quảng Ninh, các điểm tham quan ghi nhận lượng khách lớn: Vịnh Hạ Long đón hơn 44.000 lượt, trong đó có trên 19.000 khách quốc tế; bảo tàng, khu du lịch Yên Tử, các tổ hợp vui chơi và điểm du lịch tâm linh đều thu hút hàng chục nghìn người. Doanh thu toàn tỉnh đạt khoảng 1.800 tỉ đồng trong 5 ngày.

Điều đáng chú ý không chỉ là số người bước qua cổng soát vé. Quan trọng hơn là điểm đến có hình thành được một hành trình đủ hấp dẫn để khách ở lại qua đêm, sử dụng sản phẩm văn hóa, mua hàng của người dân và quay trở lại vào mùa thấp điểm hay không.

Các sự kiện nghệ thuật, lễ hội, triển lãm và hoạt động thể thao đang chứng minh khả năng kéo khách rất rõ. Nhưng nếu mỗi sự kiện chỉ tạo ra một đợt đông người ngắn hạn, trong khi thiếu sản phẩm kết nối trước và sau chương trình, hiệu ứng kinh tế sẽ nhanh chóng kết thúc cùng tiếng pháo hoa.

Du lịch sự kiện cần được nhìn như một chuỗi sản phẩm hoàn chỉnh. Khán giả đến xem một chương trình vào buổi tối phải có lý do để tham quan bảo tàng vào buổi sáng, trải nghiệm ẩm thực vào buổi chiều, lưu trú thêm một đêm và mua được một sản phẩm địa phương đủ hấp dẫn để mang về.

Đừng chỉ đếm khách, hãy đo giá trị

Số lượt khách và tổng doanh thu vẫn là hai chỉ tiêu cần thiết, nhưng chưa đủ để mô tả sức khỏe thật của ngành du lịch. Cùng một triệu lượt khách, hiệu quả có thể rất khác nhau tùy thời gian lưu trú, mức chi tiêu bình quân, tỷ lệ sử dụng dịch vụ địa phương và mức độ rò rỉ doanh thu ra khỏi điểm đến.

Nếu khách tăng 18%, doanh thu có tăng tương xứng không? Bao nhiêu phần trong số đó thuộc về doanh nghiệp địa phương, hộ kinh doanh, nghệ nhân và người lao động tại chỗ? Khách đông hơn có khiến chi phí vệ sinh môi trường, điều tiết giao thông và bảo vệ di sản tăng nhanh hơn nguồn thu hay không?

Việc so sánh doanh thu bình quân trên mỗi lượt khách giữa các địa phương cũng cần thận trọng bởi cách thống kê, cơ cấu khách và phạm vi doanh thu có thể khác nhau. Nhưng chính sự khác biệt đó cho thấy ngành du lịch cần một bộ dữ liệu sâu hơn, có khả năng phản ánh chất lượng.

Sau mỗi kỳ nghỉ lớn, bên cạnh lượng khách và doanh thu, các địa phương nên công bố thêm thời gian lưu trú bình quân, chi tiêu theo nhóm dịch vụ, công suất phòng theo khu vực, tỷ lệ khách quốc tế, mức độ hài lòng, số phản ánh về giá cả và áp lực đối với môi trường. Những dữ liệu này sẽ giúp xác định nơi nào thực sự tăng trưởng, nơi nào chỉ đang đông lên.

Kỳ nghỉ vừa qua cũng cho thấy văn hóa không còn là phần trang trí của du lịch. Di sản, bảo tàng, nghệ thuật biểu diễn, ẩm thực, không gian công cộng và câu chuyện lịch sử đang trực tiếp tạo động lực đi lại. Nếu được đầu tư đúng mức, đây có thể là nhóm sản phẩm giúp Việt Nam giữ khách lâu hơn, thay vì tiếp tục phụ thuộc quá nhiều vào thời tiết và mùa cao điểm.

Nhưng phát triển du lịch văn hóa không thể chỉ dừng ở việc dựng sân khấu và tổ chức lễ hội. Điểm đến cần những sản phẩm có chiều sâu, đội ngũ thuyết minh tốt, khả năng đặt dịch vụ thuận tiện, giao thông kết nối và một môi trường kinh doanh không chặt chém. Một trải nghiệm xấu trong vài phút có thể xóa đi công sức quảng bá được tích lũy nhiều năm.

Con số 6,5 triệu lượt khách là một tín hiệu đáng mừng, nhưng nên được xem là điểm khởi đầu cho cuộc đánh giá sau kỳ nghỉ. Đông khách chỉ tạo nên một mùa du lịch nhộn nhịp. Khách ở lâu hơn, chi tiêu hợp lý hơn, muốn quay lại và để lại lợi ích thực chất cho cộng đồng mới tạo nên một ngành du lịch trưởng thành.

Sau tiếng reo vui của những kỷ lục, câu hỏi cần được giữ lại là: Du lịch Việt Nam đang bán được nhiều chuyến đi hơn, hay đã thật sự tạo ra những trải nghiệm có giá trị hơn?

NGỌC NGUYỄN