Dự kiến bổ sung tội phạm mới về chiếm dụng tiền thuế thu nhập cá nhân đã khấu trừ

Ngày 1/7, Bộ Tư pháp đã đăng tải hồ sơ để thẩm định dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi). Đáng chú ý, Bộ Tài chính đề xuất nghiên cứu bổ sung tội phạm mới liên quan đến việc chiếm dụng tiền thuế thu nhập cá nhân đã khấu trừ...

Ảnh minh họa.

Theo Bộ Tài chính, đây là hành vi có tính chất tương tự việc chiếm dụng khoản tiền thuộc sở hữu nhà nước sau khi nghĩa vụ khấu trừ đã phát sinh như bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế.

Hành vi này gây thất thu ngân sách, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người nộp thuế cũng như làm giảm hiệu quả quản lý thuế. Tuy nhiên, hiện nay chưa có quy định riêng để xử lý tương xứng đối với hành vi này.

Trước đó, hồi cuối tháng 3/2026, Cục Thuế đã gửi Thư ngỏ tới tất cả doanh nghiệp, tổ chức chi trả thu nhập về việc kê khai, nộp thuế thu nhập cá nhân đã khấu trừ của người lao động.

Cơ quan này cho biết qua theo dõi, đối chiếu và kiểm soát dữ liệu trên hệ thống, vẫn còn một số tổ chức chưa hoàn thành nghĩa vụ nộp đối với số thuế thu nhập cá nhân đã khấu trừ. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến quá trình quyết toán, hoàn thuế của người lao động mà còn làm phát sinh rủi ro pháp lý đối với chính doanh nghiệp, tổ chức trong việc chấp hành pháp luật thuế.

Tiếp thu ý kiến của Bộ Tài chính, cơ quan chủ trì soạn thảo – Bộ Công an đã bổ sung khoản 4a Điều 200 (tội Trốn thuế), dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) như sau: “4a. Trường hợp người có trách nhiệm khấu trừ thuế thu nhập cá nhân từ tiền lương, tiền công của người lao động nhưng không nộp vào ngân sách Nhà nước theo quy định thì bị xử lý theo quy định của Điều này.”.

Cũng theo dự thảo, Bộ Công an đã chỉnh lý Điều 200 để bảo đảm thống nhất với quy định của pháp luật chuyên ngành về quản lý thuế năm 2025.

Như vậy, theo khoản 4 Điều 45 Luật Quản lý thuế năm 2025 có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, quy định cụ thể 10 hành vi bị coi là trốn thuế bao gồm không nộp hồ sơ đăng ký thuế; không nộp hồ sơ khai thuế hoặc nộp hồ sơ khai thuế quá thời hạn 90 ngày theo quy định làm thiếu số thuế phải nộp hoặc làm tăng số thuế được miễn, giảm, hoàn;

Không ghi chép trong sổ kế toán các khoản thu liên quan đến việc xác định số tiền thuế phải nộp; không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ hoặc ghi giá trị trên hóa đơn thấp hơn giá trị thanh toán thực tế nhằm làm giảm số thuế phải nộp.

Bên cạnh đó, các hành vi sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp hoặc sử dụng không hợp pháp hóa đơn, chứng từ để xác định sai nghĩa vụ thuế; sử dụng chứng từ, tài liệu không đúng bản chất giao dịch hoặc khai sai thực tế giao dịch;

Khai sai với thực tế hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu mà cá nhân, tổ chức vi phạm không tự nguyện khắc phục hậu quả bằng cách nộp đủ số tiền thuế phải nộp theo quy định; cố ý không kê khai hoặc khai sai về thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu cũng bị coi là hành vi trốn thuế.

Ngoài ra, luật còn quy định các hành vi như cấu kết với người gửi hàng để nhập khẩu hàng hóa nhằm mục đích trốn thuế;

Sử dụng hàng hóa thuộc đối tượng không chịu thuế, miễn thuế, xét miễn thuế không đúng mục đích quy định mà không khai báo việc chuyển đổi mục đích sử dụng với cơ quan quản lý thuế;

Người nộp thuế có hoạt động kinh doanh trong thời gian ngừng, tạm ngừng hoạt động kinh doanh nhưng không thông báo với cơ quan quản lý thuế.

Như Nguyệt