Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản:Đảm bảo chất lượng cao nhất trước khi trình Quốc hội thông qua

Sáng 31.7, tại phiên họp toàn thể lần thứ ba, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho ý kiến thẩm tra với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản.

Dự phiên họp có Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh; Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ VHTTDL Lâm Thị Phương Thanh.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh, Bộ trưởng Bộ VHTTDL Lâm Thị Phương Thanh và các đại biểu trao đổi về nội dung dự thảo Luật

Tại phiên họp, các đại biểu đã nghe Thứ trưởng Bộ VHTTDL Phan Tâm trình bày tóm tắt Tờ trình của Chính phủ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản; Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Đặng Xuân Phương trình bày tóm tắt dự thảo Báo cáo thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản.

Các đại biểu đã tham gia, đóng góp ý kiến tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản. Các ý kiến tập trung vào một số nội dung như vấn đề giải thích từ ngữ, chính sách nhà nước đối với hoạt động xuất bản, hành vi bị cấm trong hoạt động xuất bản, vấn đề phát triển văn hóa đọc...

Tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo Luật

Phát biểu tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ VHTTDL Lâm Thị Phương Thanh cho biết, sau phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, cơ quan soạn thảo đã nghiêm túc nghiên cứu, tiếp thu các ý kiến đóng góp vào dự thảo Luật với sự phối hợp, hỗ trợ của các cơ quan thuộc Quốc hội.

Bộ trưởng Bộ VHTTDL Lâm Thị Phương Thanh phát biểu tại phiên họp

Theo Bộ trưởng, tại phiên họp thẩm tra lần này, nhiều ý kiến của các đại biểu tập trung vào chính sách của Nhà nước đối với hoạt động xuất bản, như chính sách trong lĩnh vực gia đình, thư viện, đào tạo, chính sách đối với biên tập viên và công tác quản lý nhà nước về hoạt động xuất bản. Cơ quan soạn thảo sẽ tiếp thu, nghiên cứu kỹ lưỡng để tiếp tục hoàn thiện dự thảo luật.

Bộ trưởng nhấn mạnh, việc xây dựng luật nhằm cụ thể hóa các chủ trương, đường lối của Đảng, đặc biệt là Chỉ thị số 04 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác xuất bản trong tình hình mới, đồng thời giải quyết những vấn đề mới phát sinh từ thực tiễn.

Nhiều vấn đề mới được các đại biểu đặt ra như trí tuệ nhân tạo (AI), các ấn phẩm có tính chất xuất bản trên không gian mạng, nhập khẩu xuất bản phẩm và mô hình xuất bản mới. Theo Bộ trưởng, đây là những nội dung cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện để vừa tạo khung chính sách, vừa quy định cụ thể trên cơ sở các nguyên tắc của luật.

Bộ trưởng cho rằng, sau khi luật được ban hành, nghị định của Chính phủ sẽ tiếp tục cụ thể hóa các quy định; đồng thời, việc tổ chức thực hiện và tăng cường năng lực quản lý nhà nước đối với hoạt động xuất bản ở các cấp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Các khâu trong quy trình xuất bản cần được kiểm soát chặt chẽ nhằm nâng cao chất lượng, hạn chế thấp nhất các sai sót có thể xảy ra.

Bộ trưởng khẳng định, cơ quan soạn thảo sẽ nghiêm túc tiếp thu ý kiến của các thành viên Ủy ban, ý kiến kết luận của Chủ nhiệm Ủy ban và các bộ, ngành để tiếp tục hoàn thiện dự thảo luật trình Quốc hội.

Thứ trưởng Bộ VHTTDL Phan Tâm phát biểu tiếp thu, giải trình

Phát biểu tiếp thu, giải trình các ý kiến đại biểu tại phiên họp, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Phan Tâm cho biết, Ban soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo Luật trên cơ sở tiếp thu ý kiến của cơ quan thẩm tra và các đại biểu.

Đối với từng nội dung cụ thể, Thứ trưởng Phan Tâm cho biết, về chính sách đầu tư xây dựng và phát triển các tập đoàn xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia, Ban soạn thảo sẽ tiếp tục hoàn thiện quy định tại Điều 7 theo hướng làm rõ phạm vi, đối tượng.

Theo đó, chính sách này không áp dụng cho tất cả nhà xuất bản mà tập trung đầu tư một số nhà xuất bản có vị trí, vai trò quan trọng, có tiềm lực để thực hiện các nhiệm vụ chiến lược về phổ biến tri thức, giáo dục, phát triển văn hóa, khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, đối ngoại văn hóa và các nhiệm vụ chính trị quan trọng khác.

Việc lựa chọn các nhà xuất bản để phát triển theo mô hình tập đoàn xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia sẽ được thực hiện trong khuôn khổ chiến lược phát triển hoạt động xuất bản theo từng thời kỳ. Trên cơ sở đó, Nhà nước sẽ xác định tiêu chí, số lượng và nhà xuất bản được lựa chọn để đầu tư.

Đối với mô hình cơ quan xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia, Ban soạn thảo sẽ hoàn thiện theo hướng quy định khái quát, linh hoạt về cơ cấu tổ chức, bảo đảm phù hợp chủ trương tinh gọn bộ máy nhưng vẫn đáp ứng yêu cầu thực hiện các nhiệm vụ chính trị đặc thù.

Đối với nội dung có tính chất xuất bản trên không gian mạng, Ban soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo Luật theo hướng xác định rõ phạm vi điều chỉnh của Luật Xuất bản, bảo đảm không chồng chéo với pháp luật về báo chí, thông tin điện tử, an ninh mạng, sở hữu trí tuệ và các quy định pháp luật liên quan.

Các đại biểu phát biểu tại phiên họp

Dự thảo Luật chỉ quy định các nguyên tắc khung về nhận diện, trách nhiệm quản lý và phương thức xử lý; các tiêu chí kỹ thuật, điều kiện tạo lập, phổ biến và cơ chế quản lý cụ thể sẽ giao Chính phủ quy định chi tiết.

Về việc cấp, cấp lại, thu hồi, đình chỉ và tạm dừng hoạt động xuất bản, Ban soạn thảo sẽ tiếp thu ý kiến của cơ quan thẩm tra và các đại biểu để phân định rõ bản chất, thẩm quyền giữa biện pháp đình chỉ hoạt động do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và việc tạm dừng hoạt động xuất bản do nhà xuất bản chủ động thực hiện; đồng thời thống nhất thuật ngữ, xác định rõ phạm vi áp dụng nhằm tránh cách hiểu việc tạm dừng áp dụng đối với toàn bộ hoạt động của nhà xuất bản.

Đối với hoạt động phát hành xuất bản phẩm, Ban soạn thảo sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý theo hướng chuyển từ tiền kiểm sang quản trị rủi ro kết hợp hậu kiểm, phân định rõ trách nhiệm của các chủ thể tham gia hoạt động phát hành.

Dự thảo Luật sẽ tăng cường trách nhiệm của các chủ thể trong bảo đảm tính hợp pháp của xuất bản phẩm, khả năng truy xuất nguồn gốc, lưu giữ và cung cấp dữ liệu phục vụ thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm; đồng thời bổ sung các quy định nhằm phòng ngừa, ngăn chặn hiệu quả việc phát hành xuất bản phẩm lậu, giả và có nội dung vi phạm pháp luật.

Đối với hoạt động phát hành trên môi trường số, dự thảo Luật sẽ làm rõ trách nhiệm của các chủ thể phát hành và các nền tảng trung gian theo nguyên tắc quản lý theo chức năng, bảo đảm xác định rõ chủ thể chịu trách nhiệm và thực hiện các yêu cầu của cơ quan quản lý nhà nước.

Các đại biểu phát biểu tại phiên họp

Về nhập khẩu xuất bản phẩm, Ban soạn thảo sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý theo hướng giảm thủ tục hành chính nhưng không giảm hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; chuyển từ tiền kiểm sang quản trị rủi ro, tăng cường hậu kiểm và phân định rõ trách nhiệm của các chủ thể tham gia hoạt động nhập khẩu, phát hành.

Theo đó, cơ sở nhập khẩu, cơ sở phát hành và các nền tảng phát hành phải bảo đảm tính hợp pháp của xuất bản phẩm, lưu giữ và cung cấp hồ sơ, dữ liệu theo quy định; cơ quan quản lý nhà nước tập trung giám sát theo mức độ rủi ro, tăng cường hậu kiểm và kịp thời xử lý các xuất bản phẩm có dấu hiệu vi phạm.

Đảm bảo hoàn thiện dự thảo luật với chất lượng cao nhất trước khi trình Quốc hội

Phát biểu kết luận nội dung thảo luận, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, hồ sơ dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản được chuẩn bị đầy đủ, công phu, nghiêm túc; các nội dung đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến và đủ điều kiện trình Quốc hội.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban, các thành viên cơ bản thống nhất với những nội dung lớn của dự thảo luật, đồng thời đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, hoàn thiện để bảo đảm chất lượng cao nhất khi trình Quốc hội xem xét, thông qua.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh kết luận phiên họp

Đối với các quy định về giải thích từ ngữ, cần tiếp tục rà soát, lược bỏ những khái niệm không cần thiết và hoàn thiện các khái niệm quan trọng như "xuất bản", "ấn phẩm có tính chất xuất bản", bảo đảm chặt chẽ, rõ ràng.

Về chính sách của Nhà nước đối với hoạt động xuất bản, cần quy định theo hướng khái quát, tạo khung pháp lý để triển khai trong các luật chuyên ngành; đồng thời nghiên cứu tách nội dung về phát triển văn hóa đọc thành quy định riêng.

Đối với các hành vi bị nghiêm cấm, cần nghiên cứu quy định rõ để áp dụng đối với cả các nội dung có tính chất xuất bản trên không gian mạng, tạo cơ sở xử lý các trường hợp vi phạm.

Về mô hình cơ quan xuất bản truyền thông chủ lực quốc gia và chính sách phát triển tập đoàn xuất bản truyền thông chủ lực, Chủ nhiệm Ủy ban đề nghị tiếp tục nghiên cứu, bảo đảm thống nhất với chủ trương của Đảng và phù hợp với quy định của pháp luật.

Liên quan đến cơ chế quản lý hoạt động xuất bản, Chủ nhiệm Ủy ban nhấn mạnh, việc chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm không đồng nghĩa với giảm nhẹ quản lý nhà nước. Hậu kiểm phải được thực hiện chặt chẽ, có cơ chế rõ ràng ngay trong luật và được cụ thể hóa bằng các văn bản dưới luật. Đối với những xuất bản phẩm có nội dung nhạy cảm, ảnh hưởng lớn đến xã hội và quốc gia, cần nghiên cứu cơ chế kiểm soát phù hợp.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, cơ quan thẩm tra và các đại biểu để hoàn thiện dự thảo luật trước khi trình Quốc hội, bảo đảm hạn chế tối đa các vấn đề phát sinh trong quá trình xem xét, thông qua tại kỳ họp.

Các thành viên Ủy ban đã biểu quyết thông qua về mặt nguyên tắc dự thảo Báo cáo thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản

Tại phiên họp, các thành viên Ủy ban đã biểu quyết thông qua về mặt nguyên tắc dự thảo Báo cáo thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản.

XUÂN TRƯỜNG; ảnh: TRẦN HUẤN