Đề xuất mô hình tập đoàn xuất bản - truyền thông

Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh trình bày Tờ trình Dự án Luật. Ảnh: VPQH

Tăng cường phòng, chống xâm phạm bản quyền

Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến tại Phiên họp sáng 15/7.

Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết, việc sửa đổi, bổ sung Luật nhằm thể chế hóa kịp thời chủ trương, đường lối của Đảng về phát triển xuất bản, văn hóa, chuyển đổi số, hội nhập quốc tế và kinh tế tư nhân; khắc phục những hạn chế, bất cập, hoàn thiện hành lang pháp lý, tạo động lực cho hoạt động xuất bản, in và phát hành, nhất là trên môi trường số.

Đồng thời, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh, giảm chi phí tuân thủ và tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình.

Dự thảo Luật giữ nguyên phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của Luật Xuất bản năm 2012, không có quy định hạn chế quyền con người, quyền công dân.

Đặc biệt, Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung nhiều quy định nhằm tăng cường phòng, chống xâm phạm bản quyền, đặc biệt trên môi trường mạng. Các quy định tại Điều 10, Điều 40 và Điều 45 phân định rõ hành vi in nối bản, in lậu và làm giả xuất bản phẩm, đồng thời giao Chính phủ quy định chi tiết để thuận lợi cho việc thực thi.

Dự thảo bổ sung các yêu cầu đối với tổ chức trung gian phát hành xuất bản phẩm, tạo cơ sở pháp lý để xử lý nghiêm hành vi in lậu, xâm phạm bản quyền trên không gian mạng và lợi dụng hoạt động xuất bản để công bố tác phẩm, tài liệu vi phạm Luật Xuất bản hoặc pháp luật về an ninh mạng.

Dự thảo Luật cũng đề xuất luật hóa mô hình tập đoàn xuất bản - truyền thông nhằm tăng cường liên kết, tập trung nguồn lực và nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành xuất bản.

Dự thảo Luật quy định tập đoàn xuất bản - truyền thông là nhóm công ty, không có tư cách pháp nhân, không phải đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật về doanh nghiệp, hoạt động theo mô hình công ty mẹ - công ty con, có mối quan hệ với nhau thông qua sở hữu cổ phần, phần vốn góp hoặc liên kết khác, trong đó công ty mẹ là nhà xuất bản.

Đánh giá kỹ tính phù hợp, khả thi của mô hình tập đoàn xuất bản - truyền thông

Thẩm tra sơ bộ Dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh nêu rõ, việc bổ sung quy định về hoạt động có tính chất xuất bản trên không gian mạng là cần thiết, góp phần bao quát đầy đủ hơn các hình thức sáng tạo, phổ biến nội dung số có tính chất tương tự xuất bản phẩm, đồng thời tăng cường quản lý các sản phẩm xuyên biên giới nằm ngoài hệ thống xuất bản chính thống.

Quang cảnh Phiên họp. Ảnh: VPQH

Tuy nhiên, do hoạt động này hiện đã được điều chỉnh bởi nhiều luật khác như báo chí, giao dịch điện tử, an ninh mạng và sở hữu trí tuệ, Thường trực Ủy ban đề nghị Cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát để bảo đảm thống nhất, tránh chồng chéo, mâu thuẫn giữa các quy định.

Cũng theo Cơ quan thẩm tra, việc bổ sung quy định về mô hình tập đoàn xuất bản - truyền thông là cần thiết nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng. Tuy nhiên, Cơ quan chủ trì soạn thảo cần rà soát, nghiên cứu kỹ lưỡng quy định này tại Dự thảo Luật để phù hợp với thực tiễn tại Việt Nam, bảo đảm tính khả thi, tạo hành lang pháp lý thuận lợi để xây dựng và hình thành các tập đoàn xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia, đa nền tảng, đa sản phẩm.

Cho ý kiến tại Phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng, việc sửa Luật cần mở đường cho công nghệ, bảo vệ tối đa chất xám của tác giả và trao quyền cho các doanh nghiệp xuất bản tự tin hội nhập quốc tế.

Qua thực tiễn thi hành Luật Xuất bản thời gian qua, Chủ tịch Quốc hội đề nghị các cơ quan cần phân tích kỹ các hạn chế lớn như: hạ tầng và tư duy quản lý xuất bản số còn thiếu và yếu; vấn nạn xâm phạm bản quyền và sách lậu diễn ra phức tạp, chưa được xử lý triệt để; sự thiếu vắng các tác phẩm nội địa có tầm vóc, giá trị để xuất khẩu ra nước ngoài; nguồn nhân lực biên tập viên chưa được chuẩn hóa…

Theo đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị, việc sửa đổi Luật lần này cần tập trung vào các giải pháp: luật hóa và nâng cao vị thế pháp lý của đơn vị liên kết; kiến tạo hành lang pháp lý vượt trội cho xuất bản số; thiết lập cơ chế mạnh mẽ để chống sách lậu trên không gian mạng; áp dụng các chính sách ưu đãi tài chính thực chất cho chuỗi giá trị xuất bản; chuẩn hóa đội ngũ nhân sự ngành xuất bản.

Các ý kiến cũng đề nghị Cơ quan soạn thảo cần rà soát kỹ các quy định của Dự thảo Luật trong mối tương quan với các luật liên quan, đặc biệt là Luật Báo chí để tránh chồng chéo, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật…

Kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đề nghị, việc tiếp thu, hoàn thiện Dự thảo Luật cần bảo đảm thể chế hóa tinh thần Chỉ thị số 04 của Ban Bí thư và các chủ trương, định hướng mới của Đảng về phát triển hoạt động xuất bản trong kỷ nguyên số, phát triển công nghiệp văn hóa, văn hóa đọc và xây dựng ngành xuất bản hiện đại, chuyên nghiệp, phát huy vai trò của xuất bản trong phát triển công nghiệp văn hóa, văn hóa đọc.

Đối với đề xuất xây dựng mô hình tập đoàn xuất bản – truyền thông, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, làm rõ tính phù hợp của việc luật hóa mô hình này; đánh giá kỹ tính khả thi, mô hình tổ chức, cơ chế quản trị, phương thức hoạt động và cơ chế quản lý, giám sát.

Phó Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị rà soát các quy định về hoạt động có tính xuất bản trên không gian mạng, xuất bản điện tử, dịch vụ trung gian phát hành, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số, bảo đảm vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học công nghệ, vừa tăng cường bảo vệ quyền tác giả, phòng chống in lậu, xử lý hiệu quả các vi phạm, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước trên môi trường số./.

Đ. KHOA