Đột quỵ giữa biển: Trực thăng vượt 200km trong 'giờ vàng', cứu sống du khách tại Côn Đảo

Chiều 17.3, Bệnh viện Nhân dân 115 (TP.HCM) cho biết vừa kịp thời cứu sống một du khách bị đột quỵ khi đang nghỉ dưỡng tại Côn Đảo, nhờ chiến lược điều trị hiện đại “drip-and-ship” kết hợp Telemedicine và vận chuyển trực thăng xuyên biển. Ca bệnh không chỉ là cuộc chạy đua với “giờ vàng” sinh tử mà còn cho thấy bước tiến vượt bậc của hệ thống y tế Việt Nam trong việc kết nối liên tuyến, cứu người ngay cả ở vùng xa.

Kích hoạt Telemedicine: “cầu nối sinh tử” từ đảo ra đất liền

Ông H.V.N. (59 tuổi, quê Thái Nguyên) đang ăn trưa tại Côn Đảo thì bất ngờ xuất hiện các dấu hiệu điển hình của đột quỵ não: rơi đũa, yếu tay phải, méo miệng và nói khó. Nhận thấy bất thường, gia đình lập tức đưa ông đến Trung tâm Y tế Quân Dân y Côn Đảo.

Nhóm bác sĩ luân phiên Sở Y tế TP.HCM tại Trung tâm Y tế Quân dân y Đặc khu Côn Đảo theo dõi sát bệnh nhân trong quá trình truyền thuốc tiêu sợi huyết

Tại khoa Cấp cứu, các bác sĩ trong đoàn luân phiên đợt 8 của Sở Y tế TP.HCM ghi nhận bệnh nhân tỉnh táo nhưng nói khó, liệt mặt nhẹ và yếu nửa người phải. Điểm NIHSS – thang đánh giá mức độ nặng của đột quỵ – là 4 điểm, tương ứng mức độ ban đầu được xem là nhẹ.

Tuy nhiên, hình ảnh chụp CT sọ não cho thấy dấu hiệu “tăng đậm độ động mạch não giữa”, gợi ý có cục máu đông lớn đang chặn dòng máu lên não – tình huống có nguy cơ diễn tiến nặng.

Các bác sĩ nhận định: dù biểu hiện ban đầu chưa nghiêm trọng, nguy cơ diễn tiến xấu là rất cao nếu không được can thiệp kịp thời.

Ngay lập tức, hệ thống hội chẩn từ xa Telemedicine được kích hoạt. Bác sĩ tại đảo kết nối trực tiếp với các chuyên gia đột quỵ từ Bệnh viện Nhân dân 115.

Sau khi phân tích dữ liệu lâm sàng và hình ảnh, các chuyên gia thống nhất chỉ định sử dụng thuốc tiêu sợi huyết Alteplase – giải pháp tối ưu trong “giờ vàng” nhằm tái thông mạch máu não.

Thuốc được truyền ngay tại đảo, trong khi bệnh nhân được theo dõi sát sao từng phút. Đây là bước đầu tiên trong chiến lược “drip-and-ship” – truyền thuốc trước, chuyển viện sau.

Khoảng 45 phút sau khi truyền thuốc, tình trạng bệnh nhân đột ngột xấu đi: mất khả năng nói, không hiểu ngôn ngữ, liệt hoàn toàn nửa người phải. Điểm NIHSS tăng vọt từ 4 lên 20, cho thấy vùng não bị thiếu máu đang lan rộng nhanh chóng.

Trước tình huống nguy kịch, các bác sĩ lập tức chụp CT lại để loại trừ xuất huyết não. Sau khi xác định an toàn, ê-kíp quyết định hoàn tất liều tiêu sợi huyết và kích hoạt phương án chuyển viện khẩn cấp.

Cuộc đua 200km trên không: Khi từng phút quyết định sự sống

Khoảng cách hơn 200km từ Côn Đảo về TP.HCM khiến trực thăng trở thành lựa chọn tối ưu. Một chuyến bay cấp cứu đặc biệt được huy động ngay lập tức.

Trong suốt hành trình, bệnh nhân vẫn tiếp tục được truyền thuốc – đúng tinh thần của chiến lược “drip-and-ship”: không lãng phí bất kỳ giây phút nào của “giờ vàng”. Đây là yếu tố then chốt giúp duy trì cơ hội sống và giảm thiểu tổn thương não.

Ngay khi hạ cánh, bệnh nhân được chuyển thẳng đến Bệnh viện Nhân dân 115. Kết quả chụp mạch não (DSA) cho thấy mạch máu đã được tái thông một phần nhờ thuốc, nhưng vẫn còn huyết khối lớn cần can thiệp.

Ê-kíp can thiệp nội mạch lập tức tiến hành lấy huyết khối cơ học. Thủ thuật diễn ra khẩn trương và thành công, giúp tái thông hoàn toàn dòng máu lên não.

Chỉ vài giờ sau can thiệp, bệnh nhân có dấu hiệu cải thiện rõ rệt: tỉnh táo trở lại, cử động được chân và dần phục hồi ngôn ngữ.

Sau 24 giờ, kết quả MRI cho thấy vùng não tổn thương thực tế nhỏ hơn nhiều so với dự đoán ban đầu, dòng máu não đã ổn định hoàn toàn. Đây được xem là một “kỳ tích y khoa”, là kết quả của sự phối hợp hiệu quả giữa nhiều tuyến điều trị.

PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng – Trưởng khoa Bệnh lý mạch máu não, Bệnh viện Nhân dân 115 – nhấn mạnh: “Ca cấp cứu đặc biệt này một lần nữa khẳng định nguyên tắc vàng trong điều trị đột quỵ: ‘Thời gian là não’. Mỗi phút trôi qua, hàng triệu tế bào não có thể chết đi nếu không được cung cấp máu. Việc nhận biết sớm dấu hiệu và xử trí kịp thời là yếu tố quyết định sống còn”.

Thành công của ca bệnh không chỉ đến từ kỹ thuật y khoa mà còn ở mô hình tổ chức: hệ thống Telemedicine giúp hội chẩn tức thì; chương trình luân phiên bác sĩ đưa chuyên gia đến vùng đảo; sự phối hợp liên tuyến nhanh chóng, chính xác. Nhờ đó, người dân và du khách tại các khu vực xa xôi như Côn Đảo vẫn có thể tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao.

Cuộc đua 200km vượt biển để giành lại sự sống cho một bệnh nhân đột quỵ là minh chứng rõ nét cho bước tiến của y học Việt Nam. Từ nhận diện sớm, điều trị tại chỗ, hội chẩn từ xa đến vận chuyển và can thiệp chuyên sâu – tất cả đã tạo nên một chuỗi cứu sống hoàn chỉnh.

Quan trọng hơn, câu chuyện này gửi đi thông điệp mạnh mẽ: đột quỵ không chờ đợi – và cơ hội sống chỉ đến với những ai hành động đủ nhanh.

Hồ Quang