Đồng Tháp từng bước xác định danh tính liệt sĩ bằng giám định ADN

Đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27-7-1947 - 27-7-2027).

TRIỂN KHAI KHOA HỌC, CHẶT CHẼ

Đồng Tháp từng là chiến trường trực tiếp trong 2 cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ và thực hiện nhiệm vụ quốc tế giúp nước bạn Campuchia.

Lực lượng chuyên môn tiến hành các bước lấy mẫu ADN đối với những phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin tại Nghĩa trang Liệt sĩ Châu Thành (xã Phú Hựu). Ảnh: VIỆT TIẾN

Sau chiến tranh, toàn tỉnh có 31 Nghĩa trang Liệt sĩ với hơn 35.286 phần mộ liệt sĩ. Qua rà soát, còn 11.810 mộ liệt sĩ chưa có thông tin cần được lấy mẫu phục vụ giám định ADN nhằm xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Thực hiện chủ trương của Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (gọi tắt là Ban Chỉ đạo 515 quốc gia), ngay từ đầu, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh tập trung quán triệt, triển khai nghiêm túc các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn của Ban Chỉ đạo 515 quốc gia, Ban Chỉ đạo 515 Quân khu 9 về tổ chức lấy mẫu hài cốt liệt sĩ đối với các mộ chưa xác định được thông tin để phục vụ giám định ADN.

Việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong quản lý hồ sơ, dữ liệu hài cốt liệt sĩ cũng được xác định là nhiệm vụ quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, bảo đảm tính chính xác, minh bạch trong toàn bộ quá trình thực hiện.

Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Đồng Tháp lựa chọn Nghĩa trang Liệt sĩ Châu Thành (xã Phú Hựu) tổ chức làm trước để rút kinh nghiệm, làm cơ sở triển khai nhiệm vụ tại các Nghĩa trang Liệt sĩ còn lại trên địa bàn tỉnh. UBND xã Phú Hựu chủ động cụ thể hóa kế hoạch, phối hợp với các cơ quan chuyên môn, Đội lấy mẫu của tỉnh triển khai nhiệm vụ theo đúng yêu cầu đề ra.

Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh - Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo 515 tỉnh phối hợp với các đơn vị liên quan tiến hành khảo sát thực trạng Nghĩa trang Liệt sĩ Châu Thành; rà soát, đối chiếu hồ sơ quản lý nghĩa trang, sơ đồ vị trí mộ, danh sách liệt sĩ, dữ liệu quản lý nghĩa trang và các tài liệu liên quan.

Trong đó, tập trung xác định chính xác vị trí các phần mộ chưa có thông tin, chuẩn hóa dữ liệu trên bia mộ, hồ sơ quản lý và hệ thống phần mềm quản lý nghĩa trang để phục vụ gắn mã định danh, số hóa và quản lý mẫu theo quy định.

Tỉnh cũng thành lập Tổ Công tác liên ngành, Đội Lấy mẫu số 1 cùng các tổ chuyên trách thực hiện nhiệm vụ; phân công rõ trách nhiệm từng lực lượng, từng bộ phận từ khâu khai quật, lấy mẫu, đối chiếu thông tin, số hóa dữ liệu, bảo quản, vận chuyển và bàn giao mẫu. Công tác tập huấn, hướng dẫn quy trình chuyên môn được chú trọng.

Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh phối hợp với các cơ quan chuyên môn tổ chức hướng dẫn về khai quật, lấy mẫu, quản lý, bảo quản mẫu hài cốt liệt sĩ; sử dụng phần mềm quản lý dữ liệu; thực hiện quy trình số hóa và lưu trữ thông tin theo quy định.

Bên cạnh đó, các điều kiện bảo đảm về lực lượng, phương tiện, trang bị, vật chất phục vụ nhiệm vụ cũng được chuẩn bị đầy đủ, đáp ứng yêu cầu thực hiện trong thực tế.

Trong quá trình thực hiện, các lực lượng tham gia luôn tuân thủ nghiêm quy trình khai quật, lấy mẫu, quản lý và bảo quản mẫu hài cốt liệt sĩ. Công tác được tiến hành chặt chẽ, khoa học, bảo đảm tính chính xác, không để xảy ra sai sót, nhầm lẫn.

Một trong những yêu cầu được đặt lên hàng đầu là việc đối chiếu, kiểm tra thông tin tại từng phần mộ. Các lực lượng thường xuyên thực hiện nguyên tắc thống nhất giữa sơ đồ vị trí mộ, mã định danh, phiếu thông tin và hộp đựng mẫu phẩm; thực hiện theo phương châm “Một hài cốt, tại một thời điểm”, “một thời điểm chỉ mở một hài cốt” nhằm hạn chế tối đa nguy cơ lẫn mẫu.

Sau mỗi ngày thực hiện nhiệm vụ, các lực lượng đều tổ chức kiểm đếm, đối soát hồ sơ, đánh dấu các phần mộ đã lấy mẫu, ghi chép đầy đủ nhật ký thực hiện nhiệm vụ; tiến hành niêm phong, quản lý, bảo quản mẫu theo đúng quy định; đồng thời, cập nhật, số hóa và lưu trữ dữ liệu trên hệ thống phần mềm quản lý thông tin mẫu hài cốt liệt sĩ.

Kết quả, tại Nghĩa trang Liệt sĩ Châu Thành, lực lượng làm nhiệm vụ tiến hành khai quật 442 phần mộ liệt sĩ. Trong đó, có 327 phần mộ thu được mẫu hài cốt liệt sĩ để phục vụ công tác giám định, 115 phần mộ không thu được mẫu hài cốt liệt sĩ.

Toàn bộ 327 mẫu hài cốt liệt sĩ được quản lý, bảo quản, số hóa và lưu trữ tạm thời tại Nghĩa trang Liệt sĩ Châu Thành theo đúng quy định. Trong quá trình triển khai nhiệm vụ làm trước tại Nghĩa trang Liệt sĩ Châu Thành, tỉnh đồng thời tổ chức lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Long Hưng A và Nghĩa trang Liệt sĩ Mỹ An Hưng B, phục vụ công tác giám định ADN.

Qua đó, tại Nghĩa trang Liệt sĩ Long Hưng A, lực lượng làm nhiệm vụ khai quật 6 mộ, lấy được mẫu tại 2 mộ; tại Nghĩa trang Liệt sĩ Mỹ An Hưng B, lực lượng làm nhiệm vụ khai quật 64 mộ, lấy được mẫu tại 57 mộ.

Tổng cộng 59 mẫu hài cốt liệt sĩ được quản lý, bảo quản, số hóa và lưu trữ tạm thời tại Ban Chỉ huy Phòng thủ khu vực 3 - Cao Lãnh.

Hiện nay, tỉnh tổ chức lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Tháp Mười (xã Tháp Mười), với 516 mộ cần được lấy mẫu để phục vụ công tác giám định ADN.

ĐƯA CÁC ANH TRỞ VỀ VỚI TÊN TUỔI, QUÊ HƯƠNG

Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình triển khai cũng gặp một số khó khăn do đây là nhiệm vụ mới, lần đầu thực hiện trên địa bàn tỉnh.

Mẫu sinh phẩm được thu thập, bảo quản và bàn giao theo quy trình chặt chẽ, phục vụ công tác giám định ADN. Ảnh: VIỆT TIẾN

Một số cán bộ, nhân viên trực tiếp thực hiện nhiệm vụ chưa có nhiều kinh nghiệm thực tế trong công tác khai quật, lấy mẫu, quản lý, bảo quản và số hóa thông tin mẫu hài cốt liệt sĩ.

Đặc biệt, nhiều phần mộ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Châu Thành đã được tôn tạo, nâng cấp qua nhiều giai đoạn, kết cấu xây dựng kiên cố, được ốp đá hoa cương nên quá trình tháo dỡ, khai quật, tìm kiếm vị trí hài cốt và hoàn trả hiện trạng phần mộ mất nhiều thời gian, công sức, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện nhiệm vụ…

Mặc dù còn một số khó khăn, hạn chế bước đầu, song với sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của cấp trên, sự phối hợp chặt chẽ của các sở, ngành, địa phương và tinh thần trách nhiệm của các lực lượng tham gia, công tác tổ chức làm trước lấy mẫu, bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Châu Thành đã hoàn thành mục đích, yêu cầu đề ra; bảo đảm đúng quy trình, an toàn tuyệt đối, tạo cơ sở thực tiễn quan trọng để triển khai đồng bộ nhiệm vụ lấy mẫu, bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ trên địa bàn tỉnh trong thời gian tới.

Cán bộ, nhân viên và các lực lượng tham gia thực hiện nhiệm vụ luôn phát huy tinh thần trách nhiệm cao, chấp hành nghiêm quy trình công tác; làm việc tận tụy, cẩn trọng, tỉ mỉ; thể hiện sự trang nghiêm, thành kính, tri ân sâu sắc đối với các Anh hùng liệt sĩ.

Trong thời gian tới, tỉnh Đồng Tháp tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp, các ngành và Nhân dân đối với nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Ban Chỉ đạo 515 tỉnh tiếp tục triển khai đồng bộ các kế hoạch của cấp trên, phấn đấu hoàn thành việc lấy mẫu đối với 11.298/11.810 mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin tại 27 Nghĩa trang Liệt sĩ còn lại trên địa bàn tỉnh theo tiến độ đề ra.

Cùng với đó, tỉnh tiếp tục kiện toàn lực lượng, nâng cao chất lượng hoạt động của các Đội, Tổ lấy mẫu hài cốt liệt sĩ; tăng cường tập huấn chuyên môn, nghiệp vụ; thực hiện nghiêm quy trình khai quật, lấy mẫu, số hóa, quản lý, bảo quản, vận chuyển và bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ.

Đồng chí Huỳnh Minh Tuấn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo 515 tỉnh, cho biết, Chiến dịch 500 ngày đêm không đơn thuần là một nhiệm vụ chính trị, mà đó là “mệnh lệnh từ trái tim”, là trách nhiệm thiêng liêng thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”.

Chúng ta đang thực hiện một cuộc chạy đua với thời gian để đưa những người con anh hùng của Tổ quốc trở về đúng với tên tuổi, quê hương.

Mỗi phần mộ chưa xác định được danh tính là một nỗi đau chưa thể nguôi ngoai đối với mỗi gia đình, là một lời nhắc nhở về trách nhiệm của thế hệ hôm nay đối với những người đã ngã xuống vì hòa bình, thống nhất đất nước.

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng “món nợ” nghĩa tình với các Anh hùng liệt sĩ vẫn còn đó. Những người con ưu tú đã hiến dâng tuổi xuân cho độc lập của Tổ quốc, thì hôm nay, chúng ta phải làm tất cả để đưa các anh được trở về, được gọi đúng tên.

HÀ NAM