Khi 'biết làm nghề' thôi là chưa đủ: Sinh viên du lịch cần chuẩn bị gì trước làn sóng chuyển đổi kép?

Một hướng dẫn viên thành thạo nghiệp vụ, một nhân viên điều hành tour giàu kinh nghiệm hay một chuyên viên marketing du lịch sáng tạo từng là những hình mẫu nhân lực mà ngành Du lịch hướng tới. Nhưng trong bối cảnh chuyển đổi số và chuyển đổi xanh diễn ra song song, những yêu cầu ấy đang dần thay đổi.

Hội thảo quy tụ đông đảo nhà khoa học, chuyên gia, giảng viên và đại diện doanh nghiệp trao đổi về những định hướng phát triển ngành Du lịch trong bối cảnh mới.

Tại Hội thảo khoa học quốc gia “Du lịch Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số và chuyển đổi xanh: Định hướng phát triển bền vững và giải pháp thực tiễn” tổ chức tại Trường Đại học Đại Nam, TS. Ngô Quang Duy, Trưởng khoa Du lịch, trình bày tham luận “Đào tạo nguồn nhân lực du lịch trong bối cảnh chuyển đổi số và chuyển đổi xanh: Yêu cầu năng lực và hàm ý đối với các cơ sở giáo dục đại học”.

TS. Ngô Quang Duy, Trưởng khoa Du lịch, Trường Đại học Đại Nam, trình bày tham luận về đào tạo nguồn nhân lực du lịch trong bối cảnh chuyển đổi số và chuyển đổi xanh tại hội thảo.

Ông đã đặt ra ba câu hỏi nghiên cứu: chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang làm thay đổi yêu cầu về nguồn nhân lực du lịch như thế nào; sinh viên cần những năng lực gì; và các trường đại học phải đổi mới đào tạo ra sao để đáp ứng nhu cầu mới của thị trường lao động.

TS. Ngô Quang Duy trao đổi với sinh viên trong chuyến học tập thực tế tại Quảng Ninh (Ảnh: Lê Vượng).

Theo TS. Ngô Quang Duy, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh không phải hai xu hướng tách biệt mà bổ trợ lẫn nhau. Công nghệ giúp quản lý dòng khách, số hóa vận hành và marketing, cá nhân hóa trải nghiệm du khách. Trong khi chuyển đổi xanh định hướng việc tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải, bảo vệ môi trường.

Cách tiếp cận này cũng gửi đi một tín hiệu rõ ràng tới sinh viên ngành Du lịch: công nghệ không còn là một kỹ năng bổ sung, mà trở thành phương tiện để thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững. Người làm nghề trong tương lai sẽ phải biết sử dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả công việc và tạo ra những giá trị lâu dài cho điểm đến và cộng đồng.

TS. Ngô Quang Duy trình bày tham luận trước các nhà khoa học, chuyên gia và đại diện doanh nghiệp tại hội thảo.

Trong bối cảnh chuyển đổi kép, yêu cầu đối với người học đã vượt ra ngoài kiến thức chuyên môn. TS. Ngô Quang Duy đề xuất khung năng lực gồm năm nhóm cốt lõi: năng lực chuyên môn, năng lực số, năng lực xanh, năng lực đổi mới và thích ứng, năng lực đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội.

Đáng chú ý, bên cạnh kiến thức chuyên ngành, nghiên cứu đặc biệt nhấn mạnh khả năng thích ứng với sự thay đổi. Khi công nghệ liên tục phát triển và nhu cầu của du khách thay đổi từng ngày, hướng dẫn viên không thể chỉ dựa vào những gì đã học trong giảng đường. Họ cần biết cập nhật xu hướng, chủ động học công nghệ mới, sáng tạo sản phẩm và sẵn sàng điều chỉnh cách làm việc trước những biến động của thị trường.

Sinh viên ngành Du lịch, Trường Đại học Đại Nam, khảo sát điểm đến dưới sự hướng dẫn của TS. Ngô Quang Duy, kết nối kiến thức trên giảng đường với thực tiễn (Ảnh: Lê Vượng).

Khi yêu cầu về năng lực thay đổi, chương trình đào tạo cũng không thể giữ nguyên cách tiếp cận cũ. Theo TS. Ngô Quang Duy, việc tích hợp chuyển đổi số và chuyển đổi xanh không nên chỉ dừng lại ở việc bổ sung một vài học phần mới, mà cần được lồng ghép ngay trong từng môn học chuyên môn.

Cụ thể, ở học phần Thiết kế chương trình du lịch, sinh viên không chỉ ứng dụng dữ liệu và AI để xây dựng tour mà còn phải tính đến các tiêu chí giảm phát thải, ưu tiên nhà cung cấp địa phương. Cách tiếp cận này giúp người học hình thành đồng thời năng lực chuyên môn, công nghệ và tư duy phát triển bền vững.

Toàn cảnh Hội thảo khoa học quốc gia “Du lịch Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số và chuyển đổi xanh: Định hướng phát triển bền vững và giải pháp thực tiễn”.

Phương pháp giảng dạy và đánh giá cũng cần thay đổi tương ứng. TS. Ngô Quang Duy cho rằng, các trường đại học nên tăng cường học tập theo dự án, học qua tình huống, mô phỏng môi trường làm việc thực tế và giải quyết các bài toán mà doanh nghiệp đang đối mặt. Đồng thời, việc đánh giá cần chuyển từ kiểm tra kiến thức sang đánh giá năng lực thông qua sản phẩm học tập, dự án hay hồ sơ nghề nghiệp, qua đó phản ánh đúng khả năng làm việc của sinh viên sau khi ra trường.

Một điểm nhấn khác trong tham luận là mối liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp. Theo TS. Ngô Quang Duy, “Đây là kênh quan trọng để chương trình đào tạo được cập nhật thường xuyên theo nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Khi doanh nghiệp tham gia góp ý về chuẩn đầu ra, nội dung giảng dạy và yêu cầu tuyển dụng, sinh viên sẽ có nhiều cơ hội tiếp cận với những kỹ năng mà ngành đang thực sự cần, thay vì chỉ học những kiến thức có sẵn trong giáo trình”.

Các buổi học thực địa góp phần hiện thực hóa định hướng đào tạo gắn với thực tiễn và yêu cầu của thị trường lao động (Ảnh: Lê Vượng).

Muốn đổi mới đào tạo, cần được thực hiện đồng bộ từ chuẩn đầu ra, chương trình đào tạo, học phần, phương pháp giảng dạy, cách đánh giá đến việc tăng cường gắn kết với doanh nghiệp để phản ánh đúng yêu cầu của thị trường lao động.

Các đại biểu, nhà khoa học, chuyên gia và đại diện doanh nghiệp chụp ảnh lưu niệm tại Hội thảo khoa học quốc gia về du lịch do Trường Đại học Đại Nam tổ chức.

Đây không còn là câu chuyện điều chỉnh một vài học phần, mà là thay đổi tư duy đào tạo từ chuẩn đầu ra đến cách đánh giá người học. “Đổi mới đào tạo phải đồng bộ từ chuẩn đầu ra đến chương trình, học phần, phương pháp, đánh giá và liên kết thực tiễn. Đào tạo nhân lực du lịch trong giai đoạn mới không chỉ là đào tạo người biết làm nghề, mà là đào tạo người có khả năng làm nghề trong môi trường số hóa, xanh hóa và phát triển bền vững”, TS. Ngô Quang Duy nhấn mạnh.