Động lực nào giúp Nghệ An tăng trưởng cao nhất 14 năm?

Một góc phường Thành Vinh, tỉnh Nghệ An. Ảnh: Thành Duy

Khi ba động lực cùng tăng tốc

Ngay đầu năm 2026, Nghệ An xây dựng kịch bản tăng trưởng GRDP với mục tiêu cả năm đạt 10,5-11,5%, thể hiện quyết tâm duy trì đà phát triển ở mức cao sau kết quả tích cực của năm 2025.

Theo lộ trình điều hành, tăng trưởng được thiết kế theo xu hướng tăng dần qua từng quý: Quý I đạt 7,94-8,86%; Quý II đạt 9,11 - 10,12%, lũy kế 6 tháng đạt 8,59-9,56%; Quý III đạt 11,62 – 12,53 %, 9 tháng đạt 9,69-10,64% và tăng tốc mạnh trong quý IV là 12,68 - 13,81%, để hoàn thành mục tiêu cả năm.

Diễn biến thực tế cho thấy nền kinh tế vận hành tích cực hơn dự kiến. Quý I tăng trưởng 9,62%, vượt khá xa mức đặt ra trong kịch bản. Đà tăng tiếp tục được duy trì trong quý II với mức 9,68%, đưa GRDP 6 tháng đầu năm đạt 9,65%, cao hơn ngưỡng trên của kịch bản khoảng 0,09 điểm phần trăm.

Tăng trưởng GRDP Nghệ An trong quý I, quý II và 6 tháng đầu năm so với kịch bản tăng trưởng. Đồ họa: Thành Duy

Chênh lệch không lớn về mặt số học nhưng có ý nghĩa đáng kể trong điều hành kinh tế. Việc hoàn thành vượt kế hoạch ngay giữa năm tạo thêm dư địa cho hai quý cuối năm, đồng thời giảm áp lực phải tăng tốc quá mạnh trong giai đoạn nước rút để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng 10,5-11,5%.

Kết quả này phản ánh chất lượng tăng trưởng được cải thiện khi các động lực truyền thống và động lực mới cùng phát huy hiệu quả. Tại phiên họp đánh giá tình hình kinh tế - xã hội 6 tháng đầu năm 2026, Giám đốc Sở Tài chính Trịnh Xuân Hải nhận định khu vực công nghiệp tiếp tục giữ vai trò động lực thúc đẩy tăng trưởng.

Công nhân làm việc tại nhà máy ở KCN VSIP ở Hưng Nguyên. Ảnh: Thành Duy

Thực tế các chỉ tiêu đã chứng minh nhận định đó. Khu vực công nghiệp và xây dựng tăng 14,32%, đóng góp 48,46% vào mức tăng GRDP toàn tỉnh, gần bằng một nửa mức tăng trưởng chung. Riêng ngành công nghiệp tăng 18,20%; trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 20,38%, đóng góp hơn 83% mức tăng của toàn ngành công nghiệp. Những con số này phản ánh quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp chế biến, chế tạo đang phát huy hiệu quả rõ nét.

Động lực tăng trưởng của công nghiệp đến từ nhiều yếu tố cộng hưởng. Các dự án FDI quy mô lớn trong các khu công nghiệp bước vào giai đoạn sản xuất ổn định, nhiều doanh nghiệp hiện hữu tiếp tục mở rộng công suất, năng lực sản xuất được bổ sung liên tục.

Cùng với đó, môi trường đầu tư kinh doanh tiếp tục được cải thiện, tiến độ giải ngân đầu tư công được đẩy nhanh, hạ tầng giao thông và hạ tầng khu công nghiệp từng bước hoàn thiện, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Biển Cửa Lò thu hút lượng du khách lớn trong mùa du lịch năm nay. Ảnh: Thành Duy

Nếu công nghiệp tạo lực kéo cho tăng trưởng thì khu vực dịch vụ giữ vai trò mở rộng quy mô nền kinh tế. 6 tháng đầu năm, khu vực này tăng 8,71%, đóng góp 36,65% mức tăng GRDP. Hoạt động bán buôn, bán lẻ, vận tải, logistics, lưu trú, ăn uống, tài chính và ngân hàng đều duy trì đà tăng khá.

Sự phục hồi của tiêu dùng trong nước, hoạt động du lịch cùng nhu cầu vận chuyển hàng hóa gia tăng đã tạo thêm dư địa phát triển cho khu vực dịch vụ. Với tỷ trọng hơn 41% GRDP, dịch vụ tiếp tục là khu vực có quy mô lớn nhất trong cơ cấu kinh tế của Nghệ An, góp phần duy trì ổn định tăng trưởng trong bối cảnh nền kinh tế ngày càng mở rộng.

Một điểm đáng chú ý trong bức tranh kinh tế 6 tháng đầu năm là khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tiếp tục duy trì vai trò nền tảng. Tăng trưởng đạt 4,64%, vượt kịch bản đề ra, đứng thứ 9 cả nước và cao nhất vùng Bắc Trung Bộ.

Kết quả này có ý nghĩa đặc biệt khi nông nghiệp luôn là khu vực tạo sự ổn định cho nền kinh tế Nghệ An. Trong bối cảnh thị trường xuất khẩu còn nhiều biến động, sản xuất nông nghiệp ổn định góp phần bảo đảm nguồn cung nguyên liệu cho công nghiệp chế biến, duy trì việc làm và thu nhập cho khu vực nông thôn, đồng thời tạo nền tảng để các ngành kinh tế khác phát triển bền vững.

Sản xuất ứng dụng công nghệ cao tại trang trại Đồi Chồi. Ảnh: Phú Hương

Nhìn tổng thể, tăng trưởng của Nghệ An trong 6 tháng đầu năm 2026 không phụ thuộc vào một lĩnh vực đơn lẻ mà được hình thành trên nền tảng phát triển cân bằng giữa 3 khu vực kinh tế chủ yếu.

Công nghiệp và xây dựng giữ vai trò đầu tàu với tỷ trọng 32,81% GRDP và đóng góp gần một nửa mức tăng trưởng chung. Dịch vụ chiếm 41,11% GRDP, tạo sức lan tỏa cho hoạt động thương mại, tiêu dùng và logistics. Nông, lâm nghiệp và thủy sản chiếm 21,9% GRDP, tiếp tục bảo đảm sự ổn định của nền kinh tế và tạo dư địa phát triển dài hạn.

Chính sự vận hành đồng bộ của 3 trụ cột này đã tạo nên nền tảng tăng trưởng vững chắc cho Nghệ An. Công nghiệp tạo sức bật, dịch vụ mở rộng quy mô, nông nghiệp giữ ổn định nền tảng. Khi 3 khu vực cùng duy trì nhịp tăng tích cực, nền kinh tế có khả năng chống chịu tốt hơn trước biến động bên ngoài, đồng thời tạo dư địa để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong năm 2026 và củng cố nền tảng cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

Khơi thông mọi dư địa tăng trưởng

Sau khi tạo được dư địa tăng trưởng trong 6 tháng đầu năm, Nghệ An đang bước vào giai đoạn có ý nghĩa quyết định đối với việc hoàn thành mục tiêu cả năm. Mức tăng GRDP 9,65% là nền tảng tích cực, song chặng đường còn lại cũng đặt ra yêu cầu cao hơn nhiều.

Theo kịch bản điều hành, để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng 10,5-11,5% trong năm 2026, quý III phải đạt mức tăng khoảng 11,62-12,53%, trong khi quý IV cần bứt lên 12,68-13,81%.

Điều đó đồng nghĩa với việc “cỗ máy tăng trưởng” phải vận hành ở công suất cao hơn trong hai quý cuối năm, đồng thời từng động lực của nền kinh tế phải tiếp tục được kích hoạt mạnh mẽ.

Lãnh đạo UBND tỉnh họp trực tuyến với 130 xã, phường vào ngày 24/6 để đánh giá tình hình 6 tháng đầu năm và phương hướng, nhiệm vụ 6 tháng cuối năm. Ảnh: Thành Duy

Áp lực càng lớn khi Nghệ An được Chính phủ giao mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân 11-12% mỗi năm trong giai đoạn 2026-2030 theo Nghị quyết số 169/NQ-CP ngày 27/6/2026. So với nhiều tỉnh, thành trong cả nước, đây là nhóm chỉ tiêu tăng trưởng rất cao, phản ánh kỳ vọng của Trung ương đối với vai trò của Nghệ An trong chiến lược phát triển kinh tế quốc gia giai đoạn mới. Mục tiêu của năm 2026 vì vậy không chỉ mang ý nghĩa của một năm kế hoạch, mà còn là bước chạy đà cho cả giai đoạn 5 năm tiếp theo.

Bởi vậy, điều hành kinh tế trong 6 tháng cuối năm được xác định theo hướng bám sát kịch bản, tập trung vào các lĩnh vực còn dư địa tăng trưởng và xử lý nhanh những điểm nghẽn đang cản trở dòng chảy đầu tư, sản xuất, kinh doanh.

Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải yêu cầu các sở, ngành rà soát toàn diện kết quả thực hiện 6 tháng đầu năm, cập nhật lại kịch bản tăng trưởng theo diễn biến mới, xác định rõ từng chỉ tiêu còn thấp để có giải pháp điều hành phù hợp. Cách tiếp cận này cho thấy trọng tâm không nằm ở việc giữ nguyên một kế hoạch đã xây dựng từ đầu năm, mà là điều chỉnh linh hoạt theo thực tiễn nhằm bảo đảm mục tiêu cuối cùng.

Một trong những động lực được kỳ vọng tiếp tục tạo sức bật là công nghiệp. Sau khi trở thành đầu tàu tăng trưởng trong nửa đầu năm, lĩnh vực này được yêu cầu tiếp tục mở rộng năng lực sản xuất.

Sở Công Thương phối hợp Ban Quản lý Khu kinh tế Đông Nam và các đơn vị liên quan rà soát toàn bộ năng lực sản xuất mới, hỗ trợ các dự án công nghiệp đẩy nhanh tiến độ đầu tư, sớm đi vào hoạt động ổn định và phát huy tối đa công suất.

Mỗi nhà máy hoàn thành đúng tiến độ, mỗi dây chuyền sản xuất mới vận hành đúng kế hoạch đều góp thêm một mắt xích vào chuỗi tăng trưởng chung của nền kinh tế.

Nông nghiệp tiếp tục được xác định là nền tảng giữ ổn định tăng trưởng. Bước vào mùa mưa bão, yêu cầu đặt ra không dừng ở việc bảo đảm tiến độ sản xuất vụ Hè Thu và vụ Mùa, mà còn phải chủ động ứng phó thiên tai, phòng chống cháy rừng, hạn chế tối đa thiệt hại có thể ảnh hưởng đến kết quả tăng trưởng.

Khi khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản duy trì được sự ổn định, nền kinh tế sẽ có thêm khả năng chống chịu trước những biến động khó lường của thị trường và thời tiết.

Nếu công nghiệp là động cơ tăng trưởng thì đầu tư công được xem là "mạch dẫn" đưa dòng vốn lan tỏa vào toàn bộ nền kinh tế. Vì vậy, đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công tiếp tục là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Nghệ An trong 6 tháng cuối năm. Mục tiêu được đặt ra là giải ngân 100% kế hoạch vốn năm 2026, gắn trách nhiệm trực tiếp của người đứng đầu với kết quả thực hiện.

Điểm đáng chú ý là việc điều hành giải ngân năm nay được thực hiện với cường độ cao hơn. 5 tổ công tác do 5 Phó Chủ tịch UBND tỉnh làm tổ trưởng liên tục kiểm tra hiện trường, làm việc trực tiếp với các chủ đầu tư để tháo gỡ khó khăn, xử lý những vướng mắc phát sinh ngay tại công trình.

Đồng chí Bùi Thanh An - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh kiểm tra giải ngân vốn đầu tư công tại xã Quỳnh Lưu. Ảnh: Thành Duy

Song song với việc thúc đẩy tiến độ, Sở Tài chính được giao rà soát toàn bộ danh mục đầu tư công để điều chuyển vốn khỏi những dự án giải ngân chậm sang các dự án có khả năng hấp thụ vốn tốt hơn.

Cơ chế điều hành linh hoạt này giúp đồng vốn ngân sách được phân bổ đúng nơi có hiệu quả cao nhất, hạn chế tình trạng vốn chờ dự án hoặc dự án chờ vốn.

Bên cạnh giải ngân đầu tư công, các công trình trọng điểm tiếp tục được coi là "đầu kéo" của tăng trưởng. UBND tỉnh yêu cầu các chủ đầu tư tập trung tối đa nguồn lực để đẩy nhanh tiến độ thi công; các sở, ngành khẩn trương tháo gỡ những vướng mắc về thủ tục, đất đai, vật liệu xây dựng; các xã, phường nơi có dự án đi qua chủ động giải quyết công tác giải phóng mặt bằng.

San lấp mặt bằng khu vực hậu phương cảng thuộc Dự án Cảng Cửa Lò - một trong những dự án trọng điểm của tỉnh. Ảnh: Thành Duy

Nửa đầu năm đã mang lại một khoảng đệm quan trọng khi tăng trưởng GRDP vượt kịch bản. Tuy nhiên, khoảng đệm ấy sẽ chỉ phát huy giá trị nếu được chuyển hóa thành động lực cho chặng đường phía trước.

Mục tiêu tăng trưởng 2 con số của năm 2026 và duy trì mức 11-12% trong cả giai đoạn 2026-2030 đòi hỏi Nghệ An tiếp tục giữ nhịp điều hành quyết liệt, khai thác hiệu quả từng dư địa phát triển và biến mỗi dự án hoàn thành, mỗi nhà máy đi vào hoạt động, mỗi đồng vốn đầu tư được giải ngân đúng tiến độ thành những "nhịp tăng tốc" mới của nền kinh tế.

Theo Quyết định số 2866/QĐ-UBND ngày 29/6/2026, UBND tỉnh Nghệ An đã giao mục tiêu tăng trưởng tổng giá trị sản phẩm giai đoạn 2026-2030 cho toàn bộ 130 xã, phường trên địa bàn tỉnh.
UBND tỉnh giao Chủ tịch UBND các xã, phường chịu trách nhiệm tổ chức triển khai thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp phát triển kinh tế - xã hội. Đồng thời, thực hiện rà soát, xây dựng và điều chỉnh kịch bản tăng trưởng kinh tế hằng năm cũng như cho cả giai đoạn 2026 - 2030, quyết tâm đạt và vượt mục tiêu được giao.

Thành Duy