'Dòng chảy' mới của y học cổ truyền Việt Nam

Phát biểu tại Hội nghị "Y học cổ truyền trong kỷ nguyên mới: Hiện đại hóa - Chuẩn hóa - Hội nhập" do Bệnh viện Y học cổ truyền TP.HCM tổ chức ngày 25/8, bác sĩ chuyên khoa II Đỗ Tân Khoa, Giám đốc Bệnh viện, khẳng định ngành y học lâu đời này không thể tiếp tục đi theo lối mòn đơn điệu mà cần tư duy đa chiều để tiệm cận hơn với đời sống hiện đại.

Theo bác sĩ Khoa, yêu cầu cấp thiết hiện nay là việc nâng cao chất lượng khám chữa bệnh phải đi đôi với xây dựng hệ sinh thái kết nối chặt chẽ giữa bệnh viện, trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp, từ đó tạo nền tảng đưa y học cổ truyền phát triển bền vững.

Thoát khỏi lối mòn "chỉ điều trị bằng thuốc"

Bác sĩ Khoa nhận định tư duy xem y học cổ truyền thuần túy là việc kê đơn, bốc thuốc đang vô tình thu hẹp không gian phát triển của ngành. Thuốc là một con đường tốt, nhưng quy trình phát triển và kiểm định một sản phẩm thuốc thường kéo dài, đòi hỏi khắt khe về thời gian lẫn nguồn lực. Nếu chỉ dồn sức vào một lối đi này, tiến trình đưa y học cổ truyền đến với số đông sẽ gặp không ít rào cản.

Để tối ưu hóa tiềm năng, lãnh đạo Bệnh viện Y học cổ truyền TP.HCM đề xuất mô hình tích hợp ba "dòng chảy" song song gồm thuốc, dưỡng và dinh dưỡng. Trong đó, dòng chảy Thuốc đảm nhận vai trò điều trị chuyên sâu các bệnh lý chuyên khoa. Dòng chảy Dưỡng tập trung vào dưỡng sinh, kỹ thuật trị liệu không dùng thuốc, đáp ứng nhu cầu phục hồi chức năng và giải tỏa căng thẳng cho từng nhóm đối tượng. Dòng chảy Dinh dưỡng phát triển giải pháp thực dưỡng cùng chế độ ăn uống trị liệu được chuẩn hóa dựa trên các công trình nghiên cứu bài bản.

Sự chuyển dịch từ "chữa bệnh" sang "chăm sóc sức khỏe chủ động" giúp y học cổ truyền bao phủ rộng hơn nhu cầu đời sống, biến các giá trị dân tộc thành thói quen sinh hoạt hàng ngày của người dân.

Bác sĩ chuyên khoa II Đỗ Tân Khoa, Giám đốc Bệnh viện Y học cổ truyền TP.HCM phát biểu tại buổi lễ. Ảnh: Nguyễn Thuận.

Một trăn trở lớn được đưa ra thảo luận là khoảng cách giữa lý thuyết và thực tiễn thương mại hóa. Nhiều đề tài nghiên cứu y học cổ truyền sau khi nghiệm thu chỉ dừng lại ở dạng báo cáo khoa học, thiếu cơ chế đưa vào ứng dụng thực tế. Để giải bài toán này, mô hình liên kết "Viện - Trường - Bệnh viện - Doanh nghiệp" được đề xuất như một giải pháp đột phá.

"Cần một cơ chế đổi mới sáng tạo, dám nghĩ dám làm để đưa sản phẩm nghiên cứu về tận tay bệnh viện và người tiêu dùng. Bệnh viện đóng vai trò là nơi kiểm chứng độ an toàn và hiệu quả, viện và trường cung cấp cơ sở khoa học, còn doanh nghiệp sẽ là cầu nối đưa sản phẩm phủ sóng thị trường", bác sĩ Khoa nhấn mạnh.

Không dừng lại ở quy mô đô thị lớn, các chuyên gia đánh giá việc thu hẹp khoảng cách chất lượng dịch vụ giữa các địa phương là yếu tố quyết định sự phát triển đồng đều của ngành. TP.HCM được kỳ vọng giữ vai trò hạt nhân, kết nối mạng lưới y học cổ truyền với các tỉnh lân cận như Đồng Nai, Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu.

"Sự hợp tác này giúp chia sẻ năng lực chuyên môn, đồng thời giải quyết bài toán thiếu hụt môi trường thực hành chất lượng cao cho sinh viên ngành y", bác sĩ Khoa nói.

Cùng quan điểm, bác sĩ chuyên khoa II Trần Ngọc Triệu, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Bà Rịa, chia sẻ rằng đơn vị có quy mô 900 giường, dự kiến nâng lên 1.200 giường với hơn 1.000 nhân sự. Mỗi ngày, bệnh viện tiếp nhận hơn 1.000 lượt khám ngoại trú và khoảng 800 bệnh nhân nội trú. Đây là nguồn lực thực tế rất lớn, sẵn sàng phối hợp với các cơ sở đào tạo để phục vụ công tác thực hành và nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực y học cổ truyền.

Bước ngoặt công nghệ và AI

Bên cạnh việc đào tạo nhân lực chất lượng cao, ứng dụng công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo (AI) được xác định là chìa khóa để y học cổ truyền bứt phá trong kỷ nguyên số.

PGS.TS Võ Trọng Tuân, Trưởng khoa Y học cổ truyền, Đại học Y Dược TPHCM, cho rằng chuyển đổi số không phải là đặc quyền của riêng Tây y. Việc ứng dụng AI, thiết bị chẩn đoán tân tiến và công nghệ dữ liệu lớn sẽ giúp chuẩn hóa quy trình chẩn đoán thông qua việc hỗ trợ bác sĩ lượng hóa các chỉ số như bắt mạch hay xem lưỡi bằng công cụ đo lường chính xác.

Bệnh viện Y học cổ truyền tiếp nhận đến điều trị thuộc nhiều độ tuổi, từ người trẻ làm việc văn phòng đến người cao tuổi mắc bệnh lý cơ xương khớp. Ảnh: Hoài Bảo.

Đồng thời, việc phân tích dữ liệu lớn giúp tối ưu hóa phác đồ điều trị khi tìm ra công thức kết hợp giữa y học cổ truyền và y học hiện đại cho từng thể bệnh, cũng như tạo điều kiện mở rộng hợp tác quốc tế qua trao đổi dữ liệu nghiên cứu.

Tuy nhiên, bác sĩ Tuân lưu ý việc ứng dụng công nghệ phải dựa trên nguyên tắc bảo tồn cốt lõi triết lý y học cổ truyền, tránh tình trạng "Tây y hóa" làm mất đi bản sắc vốn có.

Việc kết nối các nguồn lực đơn lẻ thành một hệ sinh thái thống nhất sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp cho nền y học cổ truyền Việt Nam. Tầm nhìn chiến lược hiện nay không chỉ dừng lại ở việc chế tạo thêm một bài thuốc hay phát minh một kỹ thuật mới, mà là xây dựng một chuỗi dịch vụ chăm sóc sức khỏe toàn diện, giúp người dân có thể tiếp cận y học cổ truyền từ khâu phòng bệnh, dưỡng sinh, dinh dưỡng cho đến điều trị chuyên sâu.

Nguyễn Thuận