Đòn tấn công từ UAV Ukraine khiến tàu ngầm lớp Kilo Nga 'lâm nguy'

Theo đánh giá từ tình báo vệ tinh của Bộ Quốc phòng Anh, 3 trong số 4 tàu ngầm đang trực chiến đã được lắp đặt kết cấu mới nhằm giảm nguy cơ bị máy bay không người lái (UAV) FPV và UAV tấn công tầm xa của Ukraine phá hủy khi nổi trên mặt nước.

Tàu ngầm lớp Kilo của Nga. (Nguồn: Getty Images)

Biện pháp này tập trung bảo vệ các bộ phận quan trọng như kính tiềm vọng, ăng-ten liên lạc, cảm biến quang điện tử và cửa ra vào trên tháp chỉ huy. Đây đều là những thiết bị thiết yếu cho hoạt động của tàu ngầm nhưng rất dễ bị tổn thương khi tàu nổi hoặc neo đậu. Việc gia cố được thực hiện theo cách không ảnh hưởng đến khả năng tàng hình âm thanh, yếu tố sống còn của tàu ngầm khi hoạt động dưới nước.

Nga thay đổi cách bảo vệ tàu ngầm sau các cuộc tập kích từ Ukraine

Những hình ảnh vệ tinh chụp từ ngày 6 đến 9/6, cho thấy các tàu ngầm Dự án 636.3 và Dự án 877 tại Novorossiysk đã được lắp thêm các khung thép dạng lưới bao phủ phía trên tháp chỉ huy.

Đến ngày 3/7, Bộ Quốc phòng Anh xác nhận Nga đã triển khai rộng rãi giải pháp này đối với lực lượng tàu ngầm ở biển Đen. Chiếc tàu còn lại chưa được lắp đặt cũng được đánh giá gần như chắc chắn sẽ sớm được nâng cấp tương tự.

Động thái này diễn ra sau hàng loạt cuộc tấn công bằng tên lửa hành trình và UAV của Ukraine nhằm vào Hạm đội Biển Đen, khiến nhiều tàu chiến và cơ sở hạ tầng hải quân của Nga bị hư hại nặng.

Lồng bảo vệ không được thiết kế để tăng khả năng sống sót khi tàu đang lặn mà nhằm bảo vệ tàu trong những thời điểm dễ bị tấn công nhất, bao gồm lúc nổi lên, neo tại cảng, chạy bằng ống thở, ra vào căn cứ hoặc di chuyển chậm trên mặt nước.

Trong các giai đoạn này, kính tiềm vọng, radar, ăng-ten, cảm biến và cửa sập đều lộ ra ngoài, tạo thành mục tiêu lý tưởng cho UAV Ukraine.

Điều này cho thấy Nga hiện coi UAV tấn công tầm xa của Ukraine là một trong những mối đe dọa nghiêm trọng nhất đối với lực lượng tàu ngầm của mình.

Ngay từ tháng 9/2022, Nga đã phải chuyển phần lớn tàu ngầm từ căn cứ Sevastopol ở Crimea sang Novorossiysk nhằm tránh các cuộc tấn công bằng tên lửa của Ukraine. Tuy nhiên, khi Ukraine mở rộng tầm hoạt động của UAV và xuồng không người lái, Novorossiysk cũng dần trở thành mục tiêu thường xuyên.

Nhiều tàu ngầm Nga đã bị tập kích

Trong những năm gần đây, Ukraine liên tiếp tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào lực lượng tàu ngầm Nga.

Tháng 9/2023, tàu ngầm Rostov-on-Don (B-237) bị hư hại nghiêm trọng trong một cuộc tập kích bằng tên lửa Storm Shadow khi đang nằm trong ụ sửa chữa tại Sevastopol.

Đến tháng 8/2024, Ukraine tiếp tục tuyên bố tấn công con tàu này thêm một lần nữa. Tháng 12/2025, xuồng không người lái Sea Baby được cho là đã đánh trúng tàu ngầm Kolpino (B-271) tại Novorossiysk, khiến con tàu có thể bị hư hại nghiêm trọng.

Từ đầu năm 2026, các tàu Mozhaisk và Dmitrov đã xuất hiện với lồng chống UAV, súng máy hạng nặng và đèn pha công suất lớn. Đến tháng 6, các tàu Novorossiysk, Stary Oskol, Krasnodar và Veliky Novgorod cũng được trang bị giải pháp tương tự.

Tháp chỉ huy tập trung gần như toàn bộ các thiết bị quan trọng phục vụ hoạt động trên mặt nước của tàu ngầm, bao gồm kính tiềm vọng tìm kiếm và tấn công, hệ thống quang điện tử, radar dẫn đường, ăng-ten liên lạc, thiết bị tác chiến điện tử cùng hệ thống ống thở.

Chỉ cần một UAV mang đầu đạn nhỏ làm hỏng các thiết bị này cũng có thể khiến tàu phải rời biên chế để sửa chữa trong thời gian dài dù thân tàu hoàn toàn không bị xuyên thủng.

Kính tiềm vọng bị hư hỏng sẽ làm giảm đáng kể khả năng quan sát, radar dẫn đường mất tác dụng sẽ gây khó khăn khi ra vào cảng, còn hệ thống ống thở bị phá hủy sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình sạc pin của tàu ngầm diesel-điện.

Lồng bảo vệ giúp giảm đáng kể sức công phá của UAV

Các UAV FPV thường mang đầu đạn nhỏ và không cần xuyên thủng thân tàu chịu áp lực để gây thiệt hại đáng kể. Nếu đầu đạn phát nổ ngay sát tháp chỉ huy, mảnh văng có thể cắt đứt cáp điện, phá hỏng thiết bị quang học, radar hoặc làm biến dạng các cột cảm biến.

Lồng thép được lắp phía ngoài tạo ra khoảng cách an toàn từ 30–50 cm giữa đầu đạn và thân tàu, buộc UAV phải phát nổ sớm trước khi chạm vào mục tiêu. Khoảng cách này đủ để làm giảm đáng kể áp lực và mảnh văng tác động lên các thiết bị quan trọng.

Đây là một giải pháp phòng thủ đơn giản nhưng có hiệu quả cao, giúp tàu vẫn có thể tiếp tục hoạt động sau khi bị UAV tấn công.

Kể từ năm 2022, Nga đã mất hoặc bị hư hại nhiều tàu chiến mặt nước trong các cuộc tấn công của Ukraine. Điều đó khiến tàu ngầm lớp Kilo ngày càng giữ vai trò quan trọng trong sức mạnh của Hạm đội Biển Đen.

Các tàu Dự án 636.3 hiện là phương tiện chủ lực để phóng tên lửa hành trình Kalibr tấn công các mục tiêu trên lãnh thổ Ukraine, đồng thời vẫn đảm nhiệm nhiệm vụ chống hạm và chống ngầm.

Trong điều kiện Thổ Nhĩ Kỳ tiếp tục đóng eo biển Bosphorus đối với tàu chiến của các bên tham chiến, Nga gần như không thể bổ sung thêm tàu ngầm mới vào Biển Đen.

Tàu ngầm Dự án 636.3 lớp Kilo có lượng giãn nước khoảng 2.350 tấn khi nổi và gần 3.950 tấn khi lặn. Tàu dài 73,8 m, rộng 9,9 m, sử dụng hệ thống động lực diesel-điện với thời gian hoạt động liên tục khoảng 45 ngày và đạt tốc độ khoảng 20 hải lý/giờ khi lặn. Vũ khí gồm 6 ống phóng ngư lôi cỡ 533 mm có thể sử dụng ngư lôi, rải thủy lôi hoặc phóng tên lửa hành trình Kalibr, thủy thủ đoàn khoảng 52 người.

Nhờ độ ồn rất thấp, lớp tàu này được đánh giá khó bị phát hiện khi hoạt động dưới nước. Dfu vậy, ưu thế đó gần như không còn khi tàu phải nổi lên hoặc sử dụng ống thở, thời điểm các thiết bị trên tháp chỉ huy trở thành mục tiêu của UAV.

Xuân Minh