UAV Ukraine tập kích nhà máy lọc dầu lớn nhất Nga ở Siberia cách 2.700 km, xa nhất từ đầu xung đột

Nhà máy lọc dầu Omsk lớn nhất Nga bị cháy và phải ngừng hoạt động do UAV Ukraine đánh trúng. Ảnh: Reuters.

Quân đội Ukraine ngày 6/7 thông báo đã sử dụng máy bay không người lái (UAV) tấn công nhà máy lọc dầu Omsk lớn nhất của Nga, nằm tại thành phố Omsk ở khu vực Siberia. Đây được xem là một trong những cuộc tấn công có tầm xa nhất của Ukraine kể từ khi xung đột giữa hai quốc gia bùng phát. Chính quyền địa phương Nga cũng đã xác nhận vụ việc.

Cơ sở thứ 9 trong số 10 nhà máy lọc dầu lớn nhất Nga bị Ukraine tấn công

Theo Reuters, nhà máy lọc dầu Omsk nằm gần biên giới Nga - Kazakhstan, cách vùng lãnh thổ Ukraine kiểm soát khoảng 2.700 km. Bộ Tổng tham mưu quân đội Ukraine cho biết cuộc tấn công đã gây ra hỏa hoạn tại nhà máy.

Trong bài phát biểu thường kỳ buổi tối 6/7, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky gọi đây là một "thành tựu lớn" của quân đội Ukraine và tuyên bố: "Giờ đây, ngay cả Siberia cũng đã nằm trong tầm tấn công chính xác của Ukraine".

Vị trí nhà máy lọc dầu Omsk nằm cách biên giới Nga-Ukraine 2.700km theo đường chim bay. Ảnh: Woliegt.

Ông Vitaly Khotsenko, thống đốc (tỉnh trưởng) Omsk ngày 7/7 đã lên tiếng xác nhận nhà máy lọc dầu đã trở thành mục tiêu của UAV Ukraine. Tuy nhiên, ông khẳng định hệ thống phòng không Nga đã bắn hạ phần lớn UAV tham gia cuộc tấn công và vụ việc không gây thương vong.

Theo ông Khotsenko, lực lượng cứu hộ vẫn đang làm việc tại hiện trường, trong khi mức độ thiệt hại của nhà máy hiện chưa được xác định rõ.

Trong khi đó, công ty công nghệ quốc phòng Ukraine Fire Point cho biết cuộc tập kích được quân đội Ukraine thực hiện bằng phiên bản nâng cấp của UAV FP-1. Fire Point khẳng định đây không chỉ là kỷ lục về tầm tấn công của Ukraine, mà còn là một trong những kỷ lục của UAV tấn công trên thế giới, bởi trước đây UAV Ukraine chưa từng vươn tới được nhà máy lọc dầu Omsk.

Bà Iryna Terekh, Giám đốc điều hành công ty Fire Point, cho biết trước cuộc tấn công này, trong số 10 nhà máy lọc dầu hàng đầu của Nga, chỉ còn hai nơi chưa từng bị UAV Ukraine đánh trúng là nhà máy lọc dầu Omsk và nhà máy lọc dầu Angarsk ở tỉnh Irkutsk. Cả hai đều nằm ở phía đông dãy núi Ural, sâu trong lãnh thổ Nga.

Máy bay không người lái tầm xa FP-1 của Ukraine. Ảnh: LTN/Defense Express..

Theo bà Terekh, sau khi nhiều nhà máy lọc dầu khác liên tiếp bị Ukraine tập kích, Nga chủ yếu dựa vào hai cơ sở này để duy trì nguồn cung nhiên liệu và giảm bớt áp lực thiếu hụt nhiên liệu trong nước.

Ukraine tiến hành đợt tập kích bằng UAV lớn nhất nhằm vào Moscow trong 2 năm

Trong một diễn biến khác, Ukraine tiếp tục mở các đợt tấn công dữ dội bằng máy bay không người lái nhằm vào khu vực Moscow. Thị trưởng Moscow, Sergey Sobyanin, ngày 7/7 cho biết trên Telegram rằng hệ thống phòng không Nga đã phát hiện hơn 430 UAV bay về phía vùng Đại Moscow trong đêm. Phần lớn số UAV này đã bị đánh chặn từ khoảng cách khá xa trước khi tiếp cận mục tiêu. Theo hãng thông tấn Nga TASS, đây là đợt tập kích bằng UAV lớn nhất nhằm vào khu vực Moscow trong hai năm qua.

Thời gian gần đây, Ukraine liên tục tập trung tấn công các cơ sở năng lượng của Nga bằng UAV, khiến nước này ngày càng đối mặt với nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu. Theo phân tích của CNN, gần như toàn bộ 83 chủ thể liên bang của Nga đều đã ghi nhận tình trạng thiếu xăng hoặc gián đoạn nguồn cung ở các mức độ khác nhau.

Ít nhất ba khu vực, trong đó có Irkutsk Oblast và Zabaykalsky Krai ở miền đông nước Nga, đã ban bố tình trạng báo động cao - cấp độ hành chính chỉ đứng sau tình trạng khẩn cấp.

Trong cuộc phỏng vấn phát trên truyền hình quốc gia ngày 5/7, Tổng thống Nga Vladimir Putin lần đầu thừa nhận tình trạng thiếu nhiên liệu. Ông nói: "Hiện đúng là có xảy ra tình trạng thiếu hụt ở một số nơi, nhưng chưa đến mức nghiêm trọng".

Một số chuyên gia cho rằng đây là phát biểu nhằm trấn an dư luận. Tuy nhiên, ông Putin cũng thừa nhận nhiệm vụ cấp bách hiện nay là “nhanh chóng và mạnh mẽ tăng sản lượng các hệ thống phòng không”, cho thấy Nga đang ngày càng chịu áp lực lớn hơn trước các cuộc tấn công bằng UAV của Ukraine.

Cận cảnh chiếc FP-1 cho thấy ngoài động cơ cánh quạt, nó còn sử dụng một tên lửa đẩy gắn phía dưới thân, không có càng đáp. Ảnh: LTN.

FP-1 do liên doanh Ukraine - Séc UAC phát triển

Mẫu UAV tấn công tầm xa FP-1 do liên doanh Ukraine - Séc UAC (Ukrainian-Czech UAC) phát triển, được quảng bá có tầm bay lên tới 1.600 km, phiên bản nâng cấp còn xa hơn và mang được đầu đạn nặng 120 kg, trở thành “át chủ bài” mới của quân đội Ukraine trong các đòn tấn công sâu vào lãnh thổ Nga.

So với UAV trinh sát - tấn công PD-1 do công ty UkrSpecSystems chế tạo (tầm hoạt động khoảng 965 km), FP-1 vượt trội đáng kể cả về tầm bay lẫn tải trọng vũ khí.

Điểm đáng chú ý nhất trong thiết kế của FP-1 là không sử dụng càng đáp truyền thống. UAV được phóng từ bệ nghiêng bằng tên lửa đẩy gắn trên thân. Cách tiếp cận này giúp giảm trọng lượng máy bay, tiết kiệm không gian bên trong và tăng hiệu quả về tầm hoạt động cũng như tải trọng. Thông thường, hệ thống càng đáp chiếm khoảng 5% trọng lượng máy bay; nếu là loại thu gọn được thì còn chiếm thêm nhiều không gian bên trong thân máy bay.

Sự xuất hiện của FP-1 phản ánh nỗ lực của Ukraine trong việc tăng cường năng lực tấn công tầm xa. Trước đây, quân đội nước này từng cải hoán máy bay thể thao hạng nhẹ Aeroprakt A-22 thành UAV cảm tử tầm xa. Tuy nhiên, giải pháp này không thực sự tối ưu về chi phí. Một chiếc A-22 nguyên bản có giá khoảng 80.000 USD, chưa tính hệ thống điều khiển và đầu đạn. Khi được cải hoán để mang đầu đạn khoảng 100 kg, tầm hoạt động của nó đạt khoảng 1.280 km.

Hình ảnh các UAV EP-1 của Ukraine tấn công vào sâu lãnh thổ Nga. Ảnh: Defense Express.

Trong khi đó, FP-1 được thiết kế ngay từ đầu cho nhiệm vụ tấn công một chiều kiểu “kamikaze”. Sau khi phóng đi, UAV sẽ lao thẳng vào mục tiêu và tự hủy khi kích nổ đầu đạn. Giá thành của mỗi chiếc được ước tính có thể vượt 100.000 USD.

Một ví dụ tương tự được nhắc đến là UAV tấn công XQ-58A Valkyrie do công ty quốc phòng Mỹ Kratos Defense & Security Solutions phát triển. Theo các kỹ sư, khi bổ sung càng đáp, khả năng mang vũ khí của Valkyrie giảm từ khoảng 453 kg xuống còn 227 kg, cho thấy lợi ích rõ rệt của thiết kế không càng đáp.

Theo Worldjournal, Singtao, UDN

Thu Thủy