Đối ngoại phải trở thành trụ cột kiến tạo mô hình tăng trưởng hai con số

Tham luận tại Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 đề xuất đưa đối ngoại thành động lực tăng trưởng, mở rộng không gian công nghệ, tài chính, thị trường, nâng sức chống chịu và sức mạnh mềm quốc gia.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân trình bày tham luận với chủ đề “Công tác ngoại giao kinh tế, hội nhập kinh tế quốc tế thời gian qua, phương hướng triển khai trong thời gian tới”. Ảnh: moit.gov.vn

Sáng 1/8, Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 khai mạc tại Hà Nội, với các tham luận tập trung vào mở rộng thị trường, thu hút nguồn lực và đổi mới mô hình tăng trưởng.

ĐỐI NGOẠI KINH TẾ MỞ RỘNG DƯ ĐỊA TĂNG TRƯỞNG

Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân, Việt Nam đã tham gia, thực thi 17 Hiệp định Thương mại tự do (FTA) và vừa kết thúc đàm phán với Hiệp hội Thương mại Tự do châu Âu (EFTA).

Kim ngạch xuất nhập khẩu giai đoạn 2016-2025 tăng 2,7 lần, từ 176 tỷ USD lên 475 tỷ USD. Năm 2025, quy mô thương mại đạt 930 tỷ USD, đưa Việt Nam vào nhóm 15 nền kinh tế có quy mô thương mại lớn nhất thế giới.

Trong 7 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 659 tỷ USD, tăng 28% so với cùng kỳ, tạo cơ sở để dự kiến cả năm vượt mốc 1.000 tỷ USD. Giá trị hàng hóa được cấp chứng nhận xuất xứ đạt gần 100 tỷ USD, chiếm 28% tổng kim ngạch xuất khẩu; tỷ lệ tận dụng ưu đãi từ một số FTA đạt 30-50%.

Bộ Công Thương xác định ngoại giao kinh tế phải nâng cao năng suất, năng lực công nghệ; lấy doanh nghiệp làm trung tâm; đẩy mạnh chương trình “Go Global” giai đoạn 2026-2030; đổi mới xúc tiến thương mại; thu hút trí thức, công nghệ và dòng vốn chiến lược. Đồng thời, cần tăng cường phối hợp liên ngành, quản trị rủi ro về thương mại, năng lượng, công nghệ, bảo đảm hài hòa giữa hội nhập và tự chủ chiến lược.

Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng phát biểu tham luận trong khuôn khổ khai mạc Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33. Ảnh: Cẩm Anh/hanoimoi.vn.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết đối ngoại của Thủ đô đã chuyển mạnh từ hợp tác hữu nghị truyền thống sang phục vụ phát triển kinh tế. Hà Nội hiện có quan hệ hợp tác với 58 thủ đô và thành phố lớn trên thế giới.

Năm 2025, Hà Nội thu hút 4,3 tỷ USD vốn FDI. Sáu tháng đầu năm 2026, vốn FDI đạt 3,5 tỷ USD, tương đương 75% kế hoạch năm; khách quốc tế đạt 3,5 triệu lượt, tăng 36%. Vị thế Thủ đô tiếp tục được củng cố qua danh hiệu “Thành phố vì Hòa bình” và các mạng lưới của UNESCO.

Quy chế phối hợp giữa Hà Nội và Bộ Ngoại giao giai đoạn 2026-2030 tập trung vào lễ tân chính trị, ngoại giao kinh tế, khoa học công nghệ, văn hóa gắn với kiều bào và đào tạo cán bộ. Hà Nội đề nghị hỗ trợ hợp tác quốc tế về hạ tầng đô thị, kết nối các định chế tài chính, tập đoàn công nghệ và chuyên gia quốc tế.

Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày tham luận tại phiên khai mạc Hội nghị Ngoại giao 33. Ảnh: Nguyễn Hồng

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết nền tảng tài chính quốc gia và ổn định kinh tế vĩ mô tiếp tục được củng cố. Tỷ lệ nợ công cuối năm 2026 dự kiến ở mức 35-36% GDP, thấp hơn trần cho phép. Việt Nam đã được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp và đang tiến gần ngưỡng đầu tư.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, hội nhập tài chính không chỉ nhằm thu hút vốn mà phải nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế. Ngành Tài chính sẽ ưu tiên ODA và vốn dài hạn cho hạ tầng, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh; phát triển thị trường vốn minh bạch; thu hút FDI công nghệ cao, thúc đẩy chuyển giao công nghệ; tăng cường hợp tác fintech và tài chính số.

KIẾN TẠO NĂNG LỰC PHÁT TRIỂN VÀ SỨC MẠNH MỀM

Phó Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Đức Trung nhận định mục tiêu tăng trưởng hai con số đòi hỏi mô hình phát triển dựa trên khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo và đổi mới sáng tạo. Trong bối cảnh thế giới tái cấu trúc về công nghệ, chuỗi cung ứng và địa chính trị, đối ngoại phải trở thành trụ cột kiến tạo mô hình tăng trưởng mới.

Đối ngoại cần mở rộng bốn không gian phát triển: công nghệ với AI, bán dẫn, sinh học; tài chính với mục tiêu xây dựng trung tâm tài chính quốc tế; đổi mới sáng tạo thông qua kết nối chuyên gia, viện nghiên cứu toàn cầu; thị trường thông qua các FTA thế hệ mới. Việt Nam cần chủ động tham gia xây dựng luật chơi quốc tế thay vì chỉ thích ứng.

Tư duy huy động nguồn lực cần chuyển từ “thu hút” sang “kiến tạo”, ưu tiên công nghệ nguồn, quỹ đầu tư mạo hiểm và hỗ trợ doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị. Các khuôn khổ đối tác chiến lược toàn diện cần được tận dụng để nâng cao chất lượng nhân lực và năng lực cạnh tranh.

Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội, Thượng tướng Lê Tấn Tới nhấn mạnh đối ngoại Quốc hội phải trực tiếp đóng góp vào kiến tạo phát triển, tăng cường đan xen lợi ích và huy động nguồn lực chất lượng cao.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và các đại biểu tại Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33. Ảnh: Thống Nhất/TTXVN

Ngoại giao nghị viện đã phát huy vai trò là một trong ba trụ cột của nền đối ngoại toàn diện, làm cầu nối chính trị, pháp lý và thúc đẩy hợp tác. Trong giai đoạn mới, hoạt động này cần gắn với các ưu tiên như chuyển đổi số, an ninh năng lượng; nâng cao dự báo chiến lược từ sớm, từ xa; chủ động đóng góp sáng kiến tại các diễn đàn đa phương; xây dựng đội ngũ cán bộ chuyên nghiệp, hiện đại.

Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương Phan Xuân Thủy cho rằng sự phát triển của AI, tin giả và cạnh tranh thông tin trên không gian mạng đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ công tác thông tin đối ngoại. Toàn hệ thống chính trị cần thống nhất thông điệp, bám sát ba trụ cột đối ngoại, ưu tiên phục vụ ngoại giao kinh tế, khoa học công nghệ.

Thông tin đối ngoại phải phát huy sức mạnh mềm, lan tỏa giá trị văn hóa và hình ảnh một Việt Nam đổi mới, trách nhiệm; hướng tới cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Tư duy thông tin cần chuyển từ “phản ứng” sang chủ động dự báo, dẫn dắt; ứng dụng dữ liệu lớn, chuyển đổi số và phát huy tiếng nói của chuyên gia, tổ chức quốc tế có uy tín.

Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh việc củng cố, nâng tầm sức mạnh mềm quốc gia góp phần quảng bá giá trị văn hóa Việt Nam, nâng cao vị thế, uy tín và tầm ảnh hưởng của đất nước.

Thời gian qua, Bộ đã chủ trì ký kết 136 điều ước, thỏa thuận quốc tế; tổ chức gần 40 chương trình văn hóa, nghệ thuật và 90 Tuần Văn hóa, Ngày Văn hóa Việt Nam tại nhiều quốc gia. Việt Nam có 9 di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới, 16 di sản văn hóa phi vật thể, 4 di sản tư liệu thế giới, 7 di sản tư liệu khu vực châu Á - Thái Bình Dương và 4 Thành phố sáng tạo được UNESCO ghi danh.

Giai đoạn 2018-2025, Việt Nam sáu lần được vinh danh là “Điểm đến Di sản hàng đầu thế giới”, bảy lần là “Điểm đến hàng đầu châu Á” và bốn lần là “Điểm đến văn hóa và ẩm thực hàng đầu châu Á”; đồng thời lần đầu đảm nhiệm sáu cơ chế quan trọng của UNESCO.

Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh đề nghị đổi mới phương thức triển khai văn hóa đối ngoại, kết hợp với thông tin đối ngoại; xây dựng “không gian văn hóa Việt Nam” tại các cơ quan đại diện ở nước ngoài; phát huy vai trò của kiều bào và các thiết chế văn hóa; nâng tầm vai trò của Việt Nam tại UNESCO; chủ động đề xuất sáng kiến quốc tế phù hợp.

Hà Lê