Đổi mới tuyên truyền phòng cháy, chữa cháy: Khai thác lợi thế các nền tảng số

Đi cùng sự phát triển, nguy cơ cháy, nổ gia tăng nếu thiếu kiểm soát. Trước thực tế này, Phòng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ tham mưu và được lãnh đạo Công an tỉnh cho triển khai mô hình “Đổi mới, sáng tạo, nâng cao chất lượng công tác tuyên truyền về phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ”.

Điểm cốt lõi của mô hình là tập trung hướng dẫn cụ thể, dễ hiểu, dễ làm, lấy phòng ngừa làm chính. Sau hơn 2 năm triển khai, mô hình đã tiếp cận trực tiếp gần 170 nghìn người dân, hàng chục nghìn học sinh, sinh viên được trải nghiệm kỹ năng chữa cháy, thoát nạn. Điều này không chỉ phản ánh quy mô mà quan trọng hơn là sự thay đổi nhận thức. Khi người dân hiểu rõ nguy cơ và cách phòng tránh, họ sẽ chủ động bảo vệ chính mình. Nội dung tuyên truyền được thiết kế sát thực tế: Từ nguyên nhân cháy phổ biến, cách sử dụng điện, gas an toàn, đến kỹ năng thoát nạn khi có sự cố… Trong tình huống cháy, không ai có thời gian để “học lại từ đầu”, vì vậy việc chuẩn bị trước là yếu tố quyết định.

Công an xã Xuân Cẩm hướng dẫn các chủ nhà trọ sử dụng hệ thống cảnh báo cháy từ xa.

Hiệu quả của tuyên truyền thể hiện rõ ở cơ sở. Xã Xuân Cẩm có 85 nhà trọ với khoảng 2.000 người thuê. Ông Nguyễn Duy Dùng, chủ nhà trọ ở thôn Ngọc Liễn chia sẻ: “Chúng tôi cho doanh nghiệp thuê trọn căn với 20 phòng đều là khách Trung Quốc nên phải trang bị hệ thống báo cháy từ xa, lối thoát hiểm ngoài… Các buổi tuyên truyền, trải nghiệm về phòng, chống cháy, nổ giúp tôi quản lý hiệu quả hơn’’.

Có thể thấy, khi người dân được hướng dẫn cụ thể, họ không chỉ làm theo mà còn chủ động đầu tư thêm các giải pháp an toàn. Đây chính là bước chuyển quan trọng từ nhận thức sang hành động, yếu tố cốt lõi để giảm thiểu rủi ro cháy, nổ. Một điểm đáng chú ý là phương pháp “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng cơ sở”. Cách làm này giúp cán bộ trực tiếp kiểm tra, chỉ ra từng nguy cơ cụ thể và hướng dẫn khắc phục ngay tại chỗ. Khi được “cầm tay chỉ việc”, người dân sẽ dễ tiếp thu hơn so với tuyên truyền chung chung. Từ đó, nhiều giải pháp thiết thực được triển khai như: Mỗi hộ gia đình trang bị ít nhất một bình chữa cháy; mỗi nhà có người được tập huấn kỹ năng; vận động mở lối thoát nạn thứ hai với thông điệp “Phá chuồng cọp - giữ mạng sống”... Thực tế cho thấy, nhiều trường hợp tử vong không phải do lửa mà do không có đường thoát.

Theo Trung tá Nguyễn Văn Bảo, Đội trưởng Đội chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ khu vực Hiệp Hòa, để bảo đảm an toàn phòng cháy từ cơ sở, cần nâng cao ý thức cộng đồng và trách nhiệm của người đứng đầu. Khi người đứng đầu quan tâm, kiểm tra thường xuyên, hệ thống phòng cháy, chữa cháy mới vận hành hiệu quả. Đồng thời, cần duy trì và nhân rộng các mô hình, điển hình tiên tiến để tạo sức lan tỏa. Một yếu tố quan trọng khác là xây dựng lực lượng tại chỗ. Các đội phòng cháy, chữa cháy cơ sở, tổ liên gia nếu được huấn luyện tốt sẽ là lực lượng xử lý ban đầu hiệu quả nhất. Trong nhiều trường hợp, chính họ là người khống chế đám cháy trước khi lực lượng chuyên nghiệp đến nơi. Điều này khẳng định phòng cháy hiệu quả phải bắt đầu từ cơ sở.

Tại phường Nếnh, nơi tập trung hàng nghìn nhà trọ, việc phòng cháy, chữa cháy là yêu cầu bắt buộc. Anh Ngô Văn Minh, chủ nhà trọ Anh Tuấn, tổ dân phố My Điền 2 cho biết: “Khi xây dựng khu nhà trọ 7 tầng, chúng tôi được cán bộ UBND phường và lực lượng phòng cháy, chữa cháy hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ theo quy định; lắp đặt hệ thống báo cháy tự động, mỗi tầng 3 bình chữa cháy xách tay, máy bơm, mặt nạ phòng độc, búa, kìm cộng lực phá khóa, cuối năm 2025 gia đình lắp đặt hệ thống truyền tin báo cháy từ xa”.

Trung tá Nguyễn Gia Hưng, Phó Đội trưởng Đội chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ Khu công nghiệp Đình Trám cho biết: Loại hình nhà trọ chủ yếu phân bố xen kẽ trong khu dân cư, nhiều nhà trọ quy mô nhỏ lẻ nhưng tập trung đông người thuê. Đơn vị đã chủ động bám sát cơ sở, phối hợp với Công an phường tăng cường nắm tình hình, rà soát từng khu nhà trọ, hướng dẫn người dân thực hiện các điều kiện an toàn phòng cháy, chữa cháy ngay từ hộ gia đình. Khi có sự hướng dẫn và kiểm tra sát sao, các chủ cơ sở chủ động hơn trong việc bảo đảm an toàn.

Song song với tuyên truyền trực tiếp, mô hình tận dụng các nền tảng số Zalo, Facebook với hàng trăm bài viết, video, infographic giúp lan tỏa nhanh kiến thức phòng cháy, chữa cháy. Trong bối cảnh người dân sử dụng mạng xã hội thường xuyên, đây là cách tiếp cận hiệu quả để duy trì nhắc nhở liên tục về an toàn cháy, nổ. Việc ứng dụng công nghệ như hệ thống báo cháy từ xa, truyền tin cảnh báo, gửi tin nhắn SMS đã góp phần rút ngắn thời gian phát hiện sự cố. Công nghệ không thay thế con người nhưng sẽ phát huy hiệu quả khi được kết hợp với ý thức và kỹ năng của người sử dụng. Vì vậy, mỗi người cần hình thành thói quen an toàn trong sinh hoạt hằng ngày: Kiểm tra điện, gas, không chủ quan với nguồn lửa, luôn chuẩn bị phương án thoát nạn. Khi mỗi gia đình là một “pháo đài an toàn” thì nguy cơ cháy, nổ sẽ được kiểm soát từ gốc, là giải pháp bền vững và hiệu quả nhất.

Bài, ảnh: Vũ Thắng