Đổi mới sáng tạo đi cùng trách nhiệm xã hội và môi trường

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, thực hành kinh doanh có trách nhiệm đang trở thành yêu cầu quan trọng đối với cộng đồng doanh nghiệp (DN), không chỉ để tuân thủ pháp luật mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

Quang cảnh hội nghị. Ảnh: TL

Phát biểu khai mạc hội nghị, bà Nguyễn Thị Thu Trang, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ KHCN cho biết, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 843/QĐ-TTg ngày 14/7/2023 phê duyệt Chương trình hành động quốc gia hoàn thiện chính sách và pháp luật nhằm thúc đẩy thực hành kinh doanh có trách nhiệm tại Việt Nam giai đoạn 2023-2027.

Chương trình hướng tới hoàn thiện khuôn khổ pháp luật, nâng cao nhận thức và năng lực thực thi của cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các chủ thể liên quan, qua đó xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng và phát triển bền vững.

Bà Nguyễn Thị Thu Trang, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Khoa học và Công nghệ) phát biểu. Ảnh: TL

Theo bà Trang, với lĩnh vực KHCN, yêu cầu này càng có ý nghĩa đặc biệt khi Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng để phát triển lực lượng sản xuất hiện đại, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Do đó, các tổ chức nghiên cứu và doanh nghiệp không chỉ chú trọng đổi mới sáng tạo mà còn phải bảo đảm tuân thủ pháp luật, đề cao đạo đức nghề nghiệp, minh bạch quản trị, tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của các bên liên quan, đồng thời thực hiện đầy đủ trách nhiệm với xã hội và môi trường.

Tại hội nghị, ông Nguyễn Lê Đức Minh, Vụ Pháp chế (Bộ KHCN) cho biết, chính sách về thực hành kinh doanh có trách nhiệm (RBP) trong KHCN được xây dựng trên cơ sở Quyết định 843/QĐ-TTg cùng các chủ trương lớn như Nghị quyết 57-NQ/TW, Nghị quyết 68-NQ/TW.

Ông Nguyễn Lê Đức Minh, đại diện Vụ Pháp chế (Bộ Khoa học và Công nghệ) tại hội nghị. Ảnh: TL.

Theo ông Minh, trong giai đoạn 2025-2026, hệ thống pháp luật liên quan tiếp tục được hoàn thiện với nhiều luật quan trọng về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, trí tuệ nhân tạo, công nghiệp công nghệ số, bảo vệ dữ liệu cá nhân, chuyển giao công nghệ, sở hữu trí tuệ, công nghệ cao, chuyển đổi số và tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật.

Khung chính sách này đặt ra nhiều yêu cầu đối với doanh nghiệp, từ đạo đức nghiên cứu và phát triển (R&D), trách nhiệm với người lao động, bảo vệ môi trường đến sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ và quản lý chất lượng.

Đáng chú ý, DN phải bảo đảm tính minh bạch, trung thực trong công bố kết quả nghiên cứu; không làm giả, sai lệch kết quả, tránh xung đột lợi ích và đạo văn. Các nguyên tắc đạo đức cũng cần được áp dụng đối với nghiên cứu liên quan đến con người, động vật, dữ liệu cá nhân, AI và các công nghệ mới.

Bên cạnh đó, DN phải bảo đảm quyền lợi, điều kiện an toàn, đào tạo và phát triển năng lực cho đội ngũ nghiên cứu, kỹ sư, nhân viên R&D; bảo vệ quyền tài sản của tác giả và thúc đẩy chia sẻ tri thức, lợi ích với cộng đồng.

Theo ông Minh, việc áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế như ISO 26000, ESG, GRI Standards hay UN Global Compact cũng giúp doanh nghiệp nâng cao giá trị sản phẩm, đáp ứng các rào cản kỹ thuật trong những hiệp định thương mại thế hệ mới.

Đại diện nhiều DN trong lĩnh vực KHCN tham dự hội nghị. Ảnh: TL

Chia sẻ thực tiễn tại hội nghị, bà Trần Thị Phi Yến, Giám sát pháp lý Công ty CP Thực phẩm dinh dưỡng Nutifood cho biết, các DN xác định KHCN là nền tảng cốt lõi trong quá trình phát triển. Mỗi năm, DN này dành khoảng 20-50 triệu USD cho R&D, công nghệ chế biến và bao bì. Theo bà Yến, thực hành kinh doanh có trách nhiệm còn thể hiện ở quản trị dữ liệu cá nhân của người tiêu dùng, truy xuất nguồn gốc sản phẩm, bảo vệ sở hữu trí tuệ và giảm tác động đến môi trường.

Đại diện nhiều DN cũng đề xuất tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hành chính, hỗ trợ DN thúc đẩy báo cáo ESG minh bạch, mở rộng sử dụng bao bì tái chế, chuẩn hóa an toàn dữ liệu khách hàng và ứng dụng AI để phổ cập kiến thức dinh dưỡng chuẩn y khoa đến cộng đồng.

Tại hội nghị, Bộ KHCN cho rằng, việc nâng cao nhận thức và năng lực thực thi RBP sẽ góp phần chuyển đổi tư duy quản trị của doanh nghiệp, đưa đổi mới sáng tạo đi cùng trách nhiệm xã hội, môi trường và pháp luật. Qua đó, tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững và nâng cao sức cạnh tranh của DN trong nước.

THÀNH LUÂN