Doanh nghiệp sẽ cạnh tranh bằng năng lực quản trị dữ liệu

Dữ liệu gắn với chiến lược quốc gia

"Giai đoạn cạnh tranh bằng kinh nghiệm hay sự may mắn đã qua. Doanh nghiệp nào xây dựng được chiến lược dữ liệu đúng đắn, làm sạch và làm chủ được dữ liệu của mình thì doanh nghiệp đó sẽ nắm chắc phần thắng trong cuộc đua tăng trưởng bền vững", TS. Bùi Thanh Minh, Phó giám đốc chuyên môn văn phòng Ban nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV) mở đầu chia sẻ tại Hội thảo "ERP chiến lược 2026: Chuẩn hóa hệ thống - Minh bạch quản trị - Chuyển mình bền vững" của 1C Việt Nam.

Từ kinh nghiệm tham vấn các chính sách, vị chuyên gia cho biết, tư duy của cơ quan quản lý nhà nước, lẫn cộng đồng doanh nghiệp đều đang thay đổi rất nhanh. 

Theo đại diện Ban IV, trước đây doanh nghiệp Việt Nam cạnh tranh chủ yếu bằng giá nhân công và tài nguyên. Song hiện nay, các chuỗi cung ứng toàn cầu đặt yếu tố an ninh, tính tuân thủ và sự tin cậy lên hàng đầu.

"Làm thế nào để người ta có thể tin nhau? Không thể chỉ nói bằng lời, mà bắt buộc phải dựa trên dữ liệu. Đó mới là niềm tin mang tính bền vững và dài hạn", TS. Bùi Thanh Minh nhấn mạnh.

Chia sẻ của ông Minh được đặt trong bối cảnh Việt Nam đang đứng trước ngưỡng cửa quan trọng sau 40 năm đổi mới. Để vượt qua bẫy thu nhập trung bình và đạt mục tiêu tăng trưởng GDP tối thiểu 7% mỗi năm, nền kinh tế không thể tiếp tục phụ thuộc vào việc mở rộng vốn hay thâm dụng lao động, mà phải dựa trên sự tối ưu hóa nguồn lực và tiến bộ công nghệ.

Các chính sách lớn của Đảng và Nhà nước đều coi dữ liệu là tư liệu sản xuất mới, cũng như "nhiên liệu" của nền kinh tế số tương lai. Ảnh: PM

Từ phía cơ quan quản lý, hàng loạt chính sách lớn gần đây như Nghị quyết 57, Nghị quyết 68 đều coi dữ liệu là tư liệu sản xuất, "nhiên liệu mới" của nền kinh tế và là tài nguyên quốc gia cần được làm giàu.

"Dữ liệu và năng lực quản trị dữ liệu sẽ giúp doanh nghiệp giải quyết điểm yếu cố hữu là quản trị theo phương pháp "áng chừng" trước đây", ông Minh đánh giá.

Theo ông, chỉ khi quản trị được dữ liệu, doanh nghiệp mới có thể đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, chứng minh nguồn gốc xuất xứ, minh bạch tài chính với cơ quan thuế và gia tăng vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Đồng quan điểm, bà Phạm Hoài Anh, Giám đốc thương mại 1C Việt Nam cho rằng, dữ liệu chính là tài sản vô giá của mỗi tổ chức. Tuy nhiên, việc chuyển hóa từ nguồn tài nguyên thô sang những giá trị có thể đo đếm được lại là bài toán lớn với nhiều doanh nghiệp hiện nay.

Khảo sát gần đây ghi nhận, 90% các doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam vẫn đang dùng các công cụ rời rạc, làm đứt gãy thông tin, dữ liệu. Nghiên cứu của MuleSoft chỉ ra, doanh nghiệp dùng trung bình 897 ứng dụng, nhưng chỉ 28% được kết nối, gây thiệt hại 12,9 triệu USD/năm do dữ liệu kém chất lượng.

"Thách thức lớn nhất của các doanh nghiệp hiện nay là dữ liệu bị rời rạc, phân mảnh, quy trình vận hành chủ yếu làm thủ công và tâm lý tiếc chi phí chuẩn hóa dữ liệu ban đầu. Doanh nghiệp thường coi đây là chi phí, thay vì xem đó là một khoản đầu tư chiến lược", bà Hoài Anh chỉ ra.

Bà Phạm Hoài Anh, Giám đốc thương mại 1C Việt Nam. Ảnh: PM

Thước đo trưởng thành về phân tích, quản trị dữ liệu tại các doanh nghiệp thường được chia làm 6 cấp độ: từ cơ bản nhất là dùng dữ liệu phản ánh thực trạng quá khứ, đến tìm nguyên nhân, dự báo, đưa ra khuyến nghị, tự động quyết định bằng AI và cao nhất là dữ liệu trở thành năng lực cạnh tranh cốt lõi.

Khảo sát thực tế từ 1C Việt Nam ghi nhận, phần lớn doanh nghiệp trong nước mới chỉ dừng lại ở cấp độ 1 và 2, thậm chí bị kẹt lại ở mức thấp hơn mà không thể phát triển xa hơn do thiếu nền tảng chuẩn hóa.

Biến dữ liệu thành năng lực cạnh tranh

"Dữ liệu là tài sản hay tiêu sản? Khi dữ liệu chính xác, đáng tin cậy và hỗ trợ hiệu quả cho các quyết định kinh doanh thì đó chắc chắn là tài sản. Nhưng nếu dữ liệu không được chuẩn hóa, sai lệch khiến lãnh đạo đưa ra quyết định sai lầm, hoặc dữ liệu lưu trữ hàng chục năm không dùng đến làm tốn chi phí bảo trì, thì khi đó dữ liệu lại trở thành tiêu sản", Giám đốc thương mại 1C Việt Nam đặt vấn đề.

Theo các nghiên cứu từ BCG và McKinsey, những doanh nghiệp quản trị được dữ liệu thường đạt mức tăng trưởng doanh thu gấp 2,5 lần, khả năng sinh lời cao hơn 19 lần và gia tăng tới 4,8 lần lợi nhuận hoạt động sau 10 năm so với các doanh nghiệp cùng ngành.

Để dữ liệu thực sự trở thành tài sản sinh lời, bà Phạm Hoài Anh cho rằng, doanh nghiệp phải xây dựng được một hệ thống quản trị dữ liệu liên thông theo thời gian thực. Khi một đơn hàng được duyệt, các bộ phận từ sản xuất, mua hàng, kho bãi đến kế toán thu hồi công nợ đều phải nắm bắt thông tin tức thì trên cùng một nền tảng, giúp giải quyết triệt để tình trạng dữ liệu phân mảnh, thiếu đồng bộ.

Với kinh nghiệm trong 15 năm qua tại thị trường Việt Nam, 1C Việt Nam cung cấp đa dạng các giải pháp ERP, từ mini ERP đến giải pháp ERP tổng thể, đáp ứng mọi nhu cầu của doanh nghiệp, từ quy mô nhỏ đến lớn, đồng hành cùng doanh nghiệp

Doanh nghiệp quản trị được dữ liệu thường đạt hiệu quả kinh doanh cao hơn các đơn vị cùng ngành. Ảnh: PM

Chia sẻ câu chuyện thực tế triển khai, ông Trần Quốc Hùng, Chuyên gia cao cấp tư vấn triển khai giải pháp ERP tại 1C Việt Nam cho hay, với các tập đoàn, doanh nghiệp quy mô lớn, bài toán cân đối nguồn lực từ máy móc, nguyên vật liệu đến nhân công thường rất phức tạp.

"Nhiều doanh nghiệp vẫn có thói quen lập kế hoạch bằng các bảng tính Excel thủ công. Trong khi một hệ thống ERP chuẩn chỉnh sẽ tự động tính toán kế hoạch sản xuất dựa trên định mức vật tư, tồn kho thực tế, rủi ro giao hàng và năng lực máy móc thông qua các công cụ trực quan hóa như sơ đồ Gantt. Nhờ đó, doanh nghiệp kiểm soát chính xác giá thành, chi phí dở dang và tối ưu hóa lợi nhuận trên từng đơn hàng", ông Hùng phân tích.

Từ kinh nghiệm triển khai ở thị trường quốc tế, ông Kairat Duisenbaev, Trưởng nhóm giải pháp 1C:ERP chia sẻ, tại các thị trường phát triển, việc chuyển đổi từ các hệ thống quản trị cũ sang kiến trúc hiện đại là yêu cầu bắt buộc của thời đại.

Nền tảng công nghệ của 1C được thiết kế dựa trên năng lực xử lý dữ liệu lớn, độ ổn định cao và khả năng mở rộng không giới hạn cho hàng nghìn người dùng truy cập đồng thời.

Theo ông Kairat Duisenbaev, điểm khác biệt giúp các sản phẩm của 1C có thể hỗ trợ đắc lực cho các đối tác chính là khả năng "may đo" linh hoạt. Một nền tảng quá cứng nhắc sẽ làm triệt tiêu sự chủ động của bộ máy vận hành, nhưng một nền tảng quá tự do lại làm mất đi tính chuẩn hóa hệ thống.

Do đó, 1C giải quyết bài toán này bằng cách kết hợp giữa các chuẩn mực quản trị quốc tế đã được đúc kết, với khả năng tùy biến sâu theo đúng bài toán đặc thù doanh nghiệp, quy trình vận hành và quy định pháp luật tại Việt Nam.

Việt Hưng