Doanh nghiệp đồng loạt kiến nghị tháo gỡ điểm nghẽn thực thi

Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026 sẽ phụ thuộc rất lớn vào năng lực khơi thông các nguồn lực của nền kinh tế, trong đó trọng tâm là tháo gỡ những vướng mắc mà cộng đồng doanh nghiệp đang gặp phải. Đây là thông điệp xuyên suốt Hội nghị thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp diễn ra 18/7 với chủ đề "Tháo gỡ điểm nghẽn - Khơi thông nguồn lực - Thúc đẩy tăng trưởng".

Mở đầu hội nghị, Thủ tướng Lê Minh Hưng đề nghị các doanh nghiệp thẳng thắn phản ánh khó khăn thay vì dành thời gian ghi nhận kết quả điều hành của Chính phủ.

"Nếu có vấn đề gì khen Chính phủ thì để dịp khác", Thủ tướng nói, đồng thời cam kết tất cả các vấn đề vướng mắc, khó khăn thực tiễn mà doanh nghiệp phản ánh đúng thì sẽ được quan tâm, theo dõi chỉ đạo xử lý đến tận cùng.

Điểm nghẽn lớn nhất nằm ở khâu thực thi

Điểm đáng chú ý của hội nghị là hầu hết các ý kiến, từ cơ quan quản lý đến doanh nghiệp trong nước, doanh nghiệp FDI và các hiệp hội, đều gặp nhau ở một nhận định: rào cản lớn nhất hiện nay không còn là thiếu chủ trương hay thiếu cơ chế, chính sách, mà là quá trình tổ chức thực hiện.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày báo cáo trung tâm của Hội nghị - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Trình bày báo cáo trung tâm của hội nghị, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn tổng hợp sáu nhóm khó khăn doanh nghiệp đang đối mặt, gồm: thể chế và tổ chức thực thi; tiếp cận các nguồn lực; chi phí sản xuất, kinh doanh và dòng tiền; thị trường và chuỗi cung ứng; khoa học công nghệ và nguồn nhân lực; liên kết giữa các khu vực doanh nghiệp.

Trong đó, thể chế và thực thi được xác định là điểm nghẽn lớn nhất, với những tồn tại như văn bản hướng dẫn chậm ban hành; cách hiểu và tổ chức thực hiện giữa các cơ quan, địa phương chưa thống nhất; thủ tục hành chính còn phân tán, thiếu liên thông; chuyển đổi số chưa đồng bộ, doanh nghiệp vẫn phải khai báo nhiều lần, nộp hồ sơ giấy ở một số thủ tục và tâm lý né tránh trách nhiệm trong giải quyết công việc, ảnh hưởng tới tiến độ triển khai dự án và hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Tại hội nghị, Thủ tướng Lê Minh Hưng cũng nhấn mạnh đây là nhóm vấn đề nhận được nhiều ý kiến nhất và sẽ là ưu tiên xử lý của Chính phủ trong thời gian tới.

Doanh nghiệp đề xuất khơi thông nguồn lực bằng cải cách thực chất

Từ các lĩnh vực khác nhau, đại diện doanh nghiệp và hiệp hội tập trung kiến nghị vào bốn nhóm giải pháp lớn.

Đầu tiên, hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu quả thực thi. Đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam (JCCI) và Hiệp hội Doanh nghiệp Hàn Quốc (KoCham) cùng nhấn mạnh nhu cầu về một môi trường đầu tư minh bạch, ổn định, có khả năng dự báo và thực thi chính sách thống nhất giữa các địa phương.

Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam cũng đề xuất thiết lập cơ chế theo dõi điện tử việc xử lý kiến nghị doanh nghiệp nhằm nâng cao trách nhiệm thực thi.

Ông Nguyễn Thanh Tùng, Chủ tịch Hội đồng quản trị Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Thứ hai, khơi thông vốn và các nguồn lực sản xuất. Ông Nguyễn Thanh Tùng, Chủ tịch Hội đồng quản trị Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) cho rằng tích lũy trong nước sẽ không đủ. Do vậy, giải pháp tất yếu là phải huy động nguồn vốn từ bên ngoài.

Ông Tùng đề xuất cho phép trong thời gian tới Bộ Tài chính có thể phát hành trái phiếu quốc tế.

Đồng thời, phát triển mạnh thị trường vốn và trái phiếu doanh nghiệp để bổ sung nguồn lực cho tăng trưởng. Để làm được điều này, Chủ tịch Vietcombank cho rằng ngành ngân hàng cũng có thể tham gia hỗ trợ thông qua chính sách liên quan đến nhận tài sản bảo đảm của các đơn vị phát hành trái phiếu.

Hiện nhiều trái phiếu doanh nghiệp vẫn chưa tạo được niềm tin với nhà đầu tư do tài sản bảo đảm chủ yếu là bất động sản hoặc tài sản hình thành từ vốn vay. Sự phối hợp đồng bộ giữa ngành ngân hàng và ngành tài chính sẽ góp phần củng cố niềm tin, qua đó tạo động lực cho thị trường trái phiếu doanh nghiệp phát triển.

Trong khi đó, Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa kiến nghị tiếp tục hoàn thiện chính sách hỗ trợ khu vực kinh tế tư nhân, tạo điều kiện cho doanh nghiệp mở rộng quy mô và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Thứ ba, phát triển chuỗi cung ứng và năng lực công nghệ. Viettel đề nghị sớm có danh mục các doanh nghiệp nhà nước đầu tàu, từ đó giao những nhiệm vụ chiến lược cụ thể, phù hợp với năng lực, lợi thế của từng doanh nghiệp; để các doanh nghiệp lớn dẫn dắt hệ sinh thái doanh nghiệp trong nước thông qua mua sắm, chuyển giao công nghệ và phát triển chuỗi cung ứng.

JCCI cũng khuyến nghị tăng cường phát triển nhân lực chất lượng cao và hỗ trợ doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Đặc biệt trong bối cảnh nhiều công ty Nhật Bản muốn tăng cường mua sắm nội địa tại Việt Nam, tuy nhiên, sự tham gia của các doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi cung ứng hiện vẫn còn hạn chế.

Thứ tư, mở rộng thị trường và thúc đẩy tăng trưởng bền vững. Nhiều ý kiến đề xuất phát triển logistics, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, tín dụng xanh, cũng như tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp đầu tư ra nước ngoài và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Chính phủ cam kết xử lý đến cùng các kiến nghị

Kết luận định hướng tại hội nghị, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định Chính phủ sẽ tập trung thực hiện quyết liệt sáu nhóm nhiệm vụ.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng phát biểu tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Thứ nhất, tiếp tục tập trung tháo gỡ, xây dựng hoàn thiện thể chế và cải cách thực chất, mạnh mẽ hơn nữa thủ tục hành chính, đây là nền tảng cho kiến tạo phát triển thời gian tới.

Đáng chú ý, trong quá trình hoàn thiện các dự án luật, trình Quốc hội tại các kỳ họp trong năm 2026, Thủ tướng yêu cầu các nghị định, thông tư hướng dẫn phải được xây dựng và trình đồng thời, công bố công khai để các doanh nghiệp, người dân đóng góp ý kiến.

Cùng với đó, các bộ, ngành cần đặc biệt lưu ý việc xây dựng đầy đủ quy định về điều khoản chuyển tiếp, khi cơ quan chức năng chưa kịp ban hành hướng dẫn thì tiếp tục thực hiện các quy định hiện hành đến khi có văn bản thay thế, không để khoảng trống pháp lý, không để tình trạng doanh nghiệp không biết thực hiện theo quy định nào.

Mặt khác, khi các bộ, ngành xử lý các vướng mắc của doanh nghiệp thì không chỉ thông báo cho doanh nghiệp mà phải gửi cho tất cả các bộ, ngành khác và 34 tỉnh, thành phố để sau này có vấn đề tương tự thì doanh nghiệp không phải gặp khó khăn với địa phương, bộ, ngành khác nữa.

Đồng thời, rà soát toàn diện các quy định về đầu tư, đất đai, quy hoạch, xây dựng, môi trường, đấu thầu, thuế, hải quan và kiểm tra chuyên ngành; chủ động xử lý ngay các vướng mắc thuộc thẩm quyền; dứt khoát chấm dứt quy định chồng chéo, thủ tục hành chính bất hợp lý, các cách hiểu khác nhau và thái độ né tránh trách nhiệm. Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính, các địa phương và VCCI phải phối hợp rất chặt chẽ trong quá trình thực hiện và đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo để rà soát, xử lý.

Lấy ví dụ về những điểm chồng chéo trong Luật Đầu tư công và Luật Ngân sách nhà nước hiện hành, Thủ tướng cho rằng với việc hợp nhất hai luật này, "tới đây quy trình chỉ có một, thủ tục phải rất công khai, minh bạch thì các bộ cũng dễ thực hiện và chính quyền địa phương cũng hiểu thống nhất".

Cùng với đó, phải đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính thực chất theo 11 nghị quyết của Chính phủ về cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư, kinh doanh; chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm đối với các lĩnh vực đủ điều kiện; đẩy nhanh số hóa, liên thông dữ liệu. Người đứng đầu các cơ quan phải trực tiếp chỉ đạo và chịu trách nhiệm cá nhân nếu để hồ sơ quá hạn hoặc phát sinh thủ tục ngoài quy định.

Thủ tướng nêu rõ, đây là quá trình liên tục, Bộ Tư pháp thực hiện vai trò gác cửa, tăng cường kiểm tra, giám sát; các bộ, ngành cắt giảm thủ tục, điều kiện nhưng không được lồng vào các tiêu chuẩn, quy chuẩn, nếu phát sinh việc này thì Bộ trưởng các bộ và Bộ Tư pháp cũng phải chịu trách nhiệm; VCCI phải hết sức lắng nghe và kịp thời truyền tải ý kiến doanh nghiệp.

Thứ hai, khơi thông các nguồn lực về vốn, đất đai và đầu tư; bảo đảm dòng tiền cho sản xuất kinh doanh.

Đáng chú ý, Bộ Tài chính, các địa phương tập trung tháo gỡ dứt điểm vướng mắc đất đai, giải phóng mặt bằng và thủ tục đầu tư; khẩn trương rà soát, phân loại và xử lý dứt điểm các dự án chậm triển khai, kéo dài, bảo đảm đúng quy định của pháp luật, không để đất đai, tài sản và nguồn lực tiếp tục bị lãng phí, quan trọng là phải triển khai trên thực tế, có kết quả cuối cùng.

Đồng thời, các bộ, ngành và chủ đầu tư xử lý hoàn thuế kịp thời, thanh quyết toán vốn đầu tư công và các nghĩa vụ thanh toán của Nhà nước; không để doanh nghiệp bị chiếm dụng vốn do sự chậm trễ của cơ quan quản lý.

Xử lý các kiến nghị của doanh nghiệp về quy định buộc người sử dụng đất nộp khoản tiền bổ sung 3,6% mỗi năm cho khoảng thời gian Nhà nước chưa xác định được giá đất cụ thể; cấp giấy phép lao động, visa…

Thứ ba, giảm chi phí cho doanh nghiệp, mở rộng thị trường và nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Các bộ, ngành tiếp tục rà soát, cắt giảm chi phí logistics, kiểm tra chuyên ngành và các chi phí tuân thủ không cần thiết; thực hiện quản lý rủi ro, giảm kiểm tra chồng chéo. Mọi chính sách mới phải được đánh giá đầy đủ tác động đến chi phí và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.

Bộ Ngoại giao tăng cường chỉ đạo các đại sứ, Bộ Công Thương tăng cường chỉ đạo các thương vụ nâng cao hiệu quả công tác xúc tiến thương mại, phải "đeo bám" từng thị trường, từng mặt hàng, đánh giá hiệu quả bằng KPI.

Bộ Công Thương thực hiện có hiệu quả Chương trình Vươn ra thị trường quốc tế giai đoạn 2026-2030 đã được phê duyệt; khẩn trương đề xuất Chương trình "Người Việt Nam dùng hàng Việt Nam", trình cấp có thẩm quyền trong tháng 7/2026.

Thứ tư, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển nguồn nhân lực và xây dựng lực lượng doanh nghiệp Việt Nam lớn mạnh.

Trong đó, Bộ Khoa học và công nghệ cần xác định và phát huy vai trò của các doanh nghiệp dẫn dắt trong từng ngành, lĩnh vực then chốt trở thành lực lượng nòng cốt, đi đầu trong nghiên cứu, ứng dụng công nghệ mới, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số toàn diện, hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, chuỗi giá trị số và trung tâm đổi mới sáng tạo quốc gia, khu vực.

Tăng cường phối hợp chặt chẽ, hiệu quả giữa viện, trường, doanh nghiệp và các bộ ngành, địa phương trong giải các bài toán lớn, phát triển công nghệ chiến lược.

Tiếp tục triển khai hiệu quả các chương trình phát triển doanh nghiệp tư nhân, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp, hỗ trợ phát triển doanh nghiệp một người; tạo điều kiện để hình thành nhiều doanh nghiệp quy mô lớn, có khả năng cạnh tranh khu vực và quốc tế.

Yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tập trung hoàn thành đúng tiến độ, hiệu quả Kế hoạch hành động 100 ngày xử lý các điểm nghẽn về chuyển đổi số trong hệ thống chính trị của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Thứ năm, phát huy vai trò của từng khu vực doanh nghiệp và tăng cường liên kết thực chất.

Bộ Tài chính khẩn trương hoàn thiện Phương án sắp xếp doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp có vốn Nhà nước và đẩy mạnh cổ phần hóa, báo cáo cấp có thẩm quyền trong tháng 8/2026 và báo cáo đề án tái cơ cấu SCIC; Bộ Công Thương xây dựng Đề án tái cấu trúc Tập đoàn Điện lực Việt Nam phù hợp với thị trường điện cạnh tranh, báo cáo trong quý III/2026.

Trong tháng 7/2026: Bộ Tài chính trình Chính phủ dự án Luật phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi); Bộ Nông nghiệp và Môi trường trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định hướng dẫn xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị (ESG) …

Thu hút đầu tư nước ngoài phải chuyển mạnh từ số lượng sang chất lượng; gắn ưu đãi đầu tư với chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực, tỉ lệ nội địa hóa và phát triển doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng. Bộ Tài chính khẩn trương trình cấp có thẩm quyền ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 10-NQ/TW về kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài trong tháng 7/2026.

Thứ sáu, nâng cao hiệu lực tổ chức thực hiện và kỷ luật hành chính.

Thủ tướng yêu cầu các bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực tiếp chỉ đạo, trực tiếp kiểm tra và chịu trách nhiệm cá nhân trước Thủ tướng, trước Chính phủ về kết quả thực hiện các nhiệm vụ được giao; không đùn đẩy, né tránh trách nhiệm hoặc chờ hướng dẫn đối với những vấn đề pháp luật đã quy định rõ.

Thủ tướng cho biết, cấp có thẩm quyền và Chính phủ sẽ tiến hành theo thẩm quyền việc sắp xếp, bố trí, thay thế một số vị trí cán bộ theo kết quả làm việc.

Các cơ quan phải lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ; phân cấp, phân quyền nhưng phải đôn đốc, kiểm tra, giám sát việc thực hiện, tránh gây khó khăn cho doanh nghiệp.

Thủ tướng tin tưởng rằng, với sự đồng lòng của cả hệ thống chính trị, sự chủ động, tích cực, trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương và tinh thần đổi mới, khát vọng vươn lên của cộng đồng doanh nghiệp, chúng ta sẽ nỗ lực khơi thông hiệu quả mọi nguồn lực, biến khó khăn thành động lực, biến thách thức thành cơ hội, thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số trong năm 2026, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và tạo nền tảng vững chắc để đất nước phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn tới.

Nhật Hạ