Doanh nghiệp có giao dịch liên kết cần lưu ý gì từ Nghị định mới về quản lý thuế?

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 255/2026/NĐ-CP quy định quản lý thuế đối với giao dịch liên kết, bổ sung các tiêu chí xác định doanh nghiệp có quan hệ liên kết, đồng thời siết yêu cầu kê khai, lưu trữ hồ sơ và chứng minh giá giao dịch nhằm hạn chế chuyển giá, chống thất thu thuế.

Nghị định quy định nguyên tắc quản lý thuế đối với giao dịch liên kết; cách xác định các bên có quan hệ liên kết; phương pháp xác định giá giao dịch; quy định về chi phí được tính thuế; quyền, nghĩa vụ của người nộp thuế trong kê khai, lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết; trách nhiệm lập báo cáo lợi nhuận liên quốc gia và trách nhiệm của cơ quan quản lý thuế.

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 255/2026/NĐ-CP quy định quản lý thuế đối với giao dịch liên kết.

Giao dịch liên kết bao gồm những hoạt động nào, khi nào doanh nghiệp được xác định có quan hệ liên kết?

Theo nghị định, giao dịch liên kết là các giao dịch phát sinh giữa các bên có quan hệ liên kết như mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, vay và cho vay, bảo lãnh tài chính, chuyển nhượng tài sản hữu hình, tài sản vô hình hoặc thỏa thuận chia sẻ nguồn lực, chi phí.

Các giao dịch thuộc diện Nhà nước định giá theo quy định của pháp luật về giá không thuộc phạm vi điều chỉnh của nghị định.

Giao dịch liên kết là các giao dịch phát sinh giữa các bên có quan hệ liên kết như mua bán hàng hóa...

Nghị định dẫn chiếu quy định tại Luật Quản lý thuế 2025 và quy định chi tiết các trường hợp được coi là có quan hệ liên kết.

Một số trường hợp phổ biến gồm:

Một doanh nghiệp trực tiếp hoặc gián tiếp sở hữu từ25% vốn góp của doanh nghiệp khác.
Hai doanh nghiệp cùng có từ 25% vốn góp do một bên thứ ba nắm giữ.
Một doanh nghiệp là cổ đông lớn nhất và sở hữu từ 10% tổng số cổ phần của doanh nghiệp còn lại.
Doanh nghiệp bảo lãnh hoặc cho vay với quy mô lớn, đáp ứng các điều kiện về tỷ lệ vốn và dư nợ theo quy định.
Hai doanh nghiệp có cùng bộ máy điều hành hoặc cùng chịu sự kiểm soát của một cá nhân, tổ chức hoặc nhóm người có quan hệ gia đình.
Các doanh nghiệp phát sinh giao dịch chuyển nhượng vốn, cho vay hoặc vay vốn với cá nhân điều hành doanh nghiệp hoặc người thân của cá nhân này theo ngưỡng quy định.

Nghị định cũng quy định một số trường hợp ngoại lệ đối với tổ chức tín dụng và doanh nghiệp nhà nước thực hiện chức năng xử lý nợ.

Doanh nghiệp phải thực hiện những nghĩa vụ gì?

Theo nghị định, doanh nghiệp có giao dịch liên kết phải bảo đảm việc kê khai và xác định giá giao dịch không làm giảm nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp tại Việt Nam.

Ngoài ra, doanh nghiệp có trách nhiệm:

Kê khai đầy đủ thông tin về quan hệ liên kết và giao dịch liên kết cùng hồ sơ quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp.
Chứng minh cơ sở lựa chọn phương pháp xác định giá giao dịch liên kết.
Lập và lưu giữ hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết trước thời điểm nộp quyết toán thuế hằng năm.
Cung cấp đầy đủ hồ sơ, tài liệu khi cơ quan thuế yêu cầu trong quá trình thanh tra, kiểm tra hoặc tham vấn.

Doanh nghiệp có giao dịch liên kết phải bảo đảm việc kê khai và xác định giá giao dịch.

Hồ sơ phải bao gồm thông tin về quan hệ liên kết, hồ sơ quốc gia, hồ sơ toàn cầu và báo cáo lợi nhuận liên quốc gia (nếu thuộc diện phải lập).

Nghị định cũng quy định các đơn vị tư vấn, kiểm toán độc lập hoặc đại lý thuế tham gia lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết phải tuân thủ quy định của pháp luật và chịu trách nhiệm về tính chính xác của hồ sơ do mình thực hiện.

Theo Chính phủ, các quy định mới nhằm tăng cường minh bạch trong kê khai thuế, kiểm soát hoạt động chuyển giá giữa các doanh nghiệp có quan hệ liên kết, đồng thời tạo cơ sở pháp lý để cơ quan thuế quản lý hiệu quả hơn đối với các tập đoàn và doanh nghiệp có giao dịch xuyên biên giới.

Hoàng Anh