Đoàn khảo sát của Ủy ban Văn hóa và Xã hội làm việc với UBND TP. Hồ Chí Minh

Cùng dự có: Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Triệu Thế Hùng phát biểu. Ảnh: Hoa Lê

Quá tải trường lớp vẫn là “điểm nghẽn” lớn

Báo cáo với Đoàn khảo sát, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Tấn Phát cho biết, triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo và Nghị quyết số 248/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội để thực hiện đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, thành phố đã đạt nhiều kết quả bước đầu quan trọng về chuyển đổi số, đầu tư cơ sở vật chất và nâng cao chất lượng giáo dục.

Quang cảnh cuộc làm việc. Ảnh: Hoa Lê

TP. Hồ Chí Minh tiếp tục là địa phương dẫn đầu cả nước về chuyển đổi số trong giáo dục với 100% tuyển sinh đầu cấp được phân tuyến tự động trên nền tảng bản đồ số (GIS); 100% cơ sở giáo dục triển khai học bạ số, sổ điểm điện tử và thực hiện thống kê, báo cáo trên hệ thống cơ sở dữ liệu ngành.

Thành phố đã đào tạo về dữ liệu và trí tuệ nhân tạo cho hơn 15.000 giáo viên, cán bộ quản lý; đồng thời xây dựng Đề án tích hợp giảng dạy và ứng dụng trí tuệ nhân tạo đến năm 2045 và Chương trình xây dựng 1.000 trường học số giai đoạn 2026-2030.

ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội Phan Thị Thùy Linh phát biểu. Ảnh: Hoa Lê

Công tác phổ cập giáo dục tiếp tục được duy trì ở mức độ 3, chất lượng giáo dục mũi nhọn thuộc nhóm dẫn đầu cả nước. Về cơ sở vật chất, thành phố hiện đạt 277 phòng học/10.000 dân trong độ tuổi từ 3-18 và đang triển khai Chiến dịch thi đua "150 ngày đêm hoàn thành 1.000 phòng học phục vụ năm học 2026-2027". Tỷ lệ phòng học kiên cố đạt 100%, không còn phòng học mượn, nhờ hoặc không bảo đảm an toàn.

Đối với ngoại ngữ, 100% cơ sở giáo dục phổ thông tổ chức dạy học tiếng Anh; hơn 50% trẻ mẫu giáo được làm quen với tiếng Anh. Các chương trình tiếng Anh tăng cường, tiếng Anh tích hợp và dạy Toán, Khoa học bằng tiếng Anh tiếp tục được duy trì, mở rộng; hơn 80% giáo viên tiếng Anh tiểu học, THCS đạt năng lực ngoại ngữ bậc 4 trở lên, trên 50% giáo viên THPT đạt bậc 5 hoặc bậc 6.

ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội Đỗ Chí Nghĩa phát biểu. Ảnh: Hoa Lê

Tuy nhiên, theo đại diện Sở Giáo dục và Đào tạo, “điểm nghẽn” lớn cần tháo gỡ trước năm học 2026 - 2027 là tình trạng quá tải trường lớp khi mới đạt 277/300 phòng học trên 10.000 dân, nhiều địa bàn chỉ đáp ứng 50-70% nhu cầu; thiếu giáo viên ở một số môn học và nhân lực phụ trách giáo dục cấp xã.

Bên cạnh đó, đội ngũ giáo viên tiếng Anh còn thiếu, chất lượng chưa đồng đều; cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ và môi trường học ngoại ngữ giữa các địa phương còn chênh lệch.

ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Thanh Cầm phát biểu. Ảnh: Hoa Lê

TP. Hồ Chí Minh kiến nghị tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính sách, ưu tiên nguồn lực cho giáo dục; có cơ chế hỗ trợ đầu tư cơ sở vật chất, phát triển đội ngũ và xây dựng môi trường giáo dục hội nhập quốc tế.

Đồng thời, đề xuất ban hành cơ chế đặc thù về tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng và đãi ngộ giáo viên tiếng Anh, giáo viên giảng dạy bằng tiếng Anh; thu hút chuyên gia, giáo viên nước ngoài; bố trí nguồn lực thực hiện phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ từ 3 - 5 tuổi và sớm ban hành hệ thống tiêu chí, chuẩn đội ngũ, chương trình, học liệu số để các địa phương triển khai thống nhất, hiệu quả.

ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội Đỗ Hoàng Việt phát biểu. Ảnh: Hoa Lê

Đội ngũ giáo viên là "nút thắt" mang tính quyết định

Tại cuộc làm việc, các thành viên Đoàn khảo sát đặc biệt quan tâm đến giải pháp mở rộng không gian và môi trường sử dụng tiếng Anh trong bối cảnh thời lượng học tập không tăng nhưng vẫn phải bảo đảm yêu cầu về kiến thức, kỹ năng của các môn học khác. Đây là bài toán thực tiễn mà TP. Hồ Chí Minh cần có lời giải phù hợp để nâng cao hiệu quả triển khai chủ trương đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.

Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường phát biểu. Ảnh: Hoa Lê

Đoàn khảo sát đề nghị thành phố chia sẻ cụ thể hơn các mô hình đang triển khai nhằm tạo môi trường sử dụng tiếng Anh ngoài lớp học; làm rõ giải pháp phát huy hiệu quả các câu lạc bộ tiếng Anh, gắn việc học ngoại ngữ với hoạt động trải nghiệm, giáo dục địa phương, đồng thời khai thác lợi thế của một đô thị quốc tế với nhiều hoạt động du lịch, giao lưu với người nước ngoài. Theo các thành viên Đoàn khảo sát, việc hình thành môi trường sử dụng tiếng Anh ngay trong đời sống sẽ góp phần quan trọng nâng cao năng lực ngoại ngữ của học sinh.

Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông, Bộ Giáo dục và Đào tạo Tạ Ngọc Trí phát biểu. Ảnh: Hoa Lê

Đoàn khảo sát cũng đề nghị thành phố làm rõ lộ trình thực hiện trong giai đoạn đến năm 2030 và năm 2035, nhất là tỷ lệ trường công lập đủ điều kiện giảng dạy một số môn học bằng tiếng Anh trên cơ sở nguồn lực hiện có; các điều kiện bảo đảm thực hiện, cũng như khả năng ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số trong dạy và học; xác định những “điểm nghẽn” lớn mà thành phố chưa thể tự tháo gỡ nếu không có cơ chế đặc thù từ Trung ương.

Đặc biệt, Đoàn khảo sát cho rằng, đội ngũ giáo viên là "nút thắt" mang tính quyết định đối với quá trình triển khai chủ trương này, kể cả ở địa phương có nhiều điều kiện thuận lợi như TP. Hồ Chí Minh.

Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Tấn Phát báo cáo tại cuộc làm việc. Ảnh: Hoa Lê

Theo nhiều ý kiến, cần phân biệt rõ giáo viên dạy môn tiếng Anh với đội ngũ giáo viên có khả năng giảng dạy các môn học khác bằng tiếng Anh. Hiện cả nước còn thiếu khoảng 2.200 giáo viên tiếng Anh, nhưng thiếu tới hơn 200.000 giáo viên có thể giảng dạy các môn học khác bằng tiếng Anh; TP. Hồ Chí Minh cũng không nằm ngoài thực trạng đó.

Kết luận cuộc làm việc, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Triệu Thế Hùng ghi nhận TP. Hồ Chí Minh đã chủ động, tích cực cụ thể hóa các chủ trương của Đảng, Nghị quyết của Bộ Chính trị và Quốc hội về phát triển giáo dục và đào tạo thành các chương trình, kế hoạch, giải pháp phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương, tạo nền tảng quan trọng cho việc triển khai hiệu quả các mục tiêu đổi mới giáo dục trong thời gian tới.

Nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng (khóa XIV) Phan Thanh Bình phát biểu. Ảnh: Hoa Lê

Trưởng Đoàn khảo sát đánh giá cao tinh thần chuẩn bị nghiêm túc của địa phương, với nhiều thông tin, số liệu và thực tiễn phong phú, góp phần giúp Đoàn có thêm cơ sở hoàn thiện báo cáo khảo sát.

Đồng thời đề nghị TP. Hồ Chí Minh tiếp thu các ý kiến trao đổi tại buổi làm việc, tiếp tục rà soát, bổ sung, hoàn thiện báo cáo và gửi về Ủy ban Văn hóa và Xã hội trong tuần tới để tổng hợp, phục vụ xây dựng báo cáo trình cấp có thẩm quyền.

Nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Thị Mai Hoa phát biểu. Ảnh: Hoa Lê

Thành phố tiếp tục tổng kết, nhân rộng các mô hình hay, cách làm hiệu quả; phân tích sâu những chuyển biến thực chất sau khi triển khai các nghị quyết; đánh giá rõ những chính sách phát huy hiệu quả, những chính sách còn vướng mắc và nguyên nhân, qua đó bổ sung cơ sở thực tiễn phục vụ việc nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế, chính sách.

Thành viên đoàn khảo sát tại cuộc làm việc. Ảnh: Hoa Lê

Trưởng Đoàn khảo sát khẳng định, các ý kiến, kiến nghị của TP. Hồ Chí Minh sẽ được Đoàn tổng hợp, nghiên cứu, tiếp thu để tham mưu Quốc hội và kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, tạo động lực phát triển giáo dục và đào tạo trong giai đoạn tới.

Hoa Lê