Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh góp ý, thảo luận tại tổ về các dự án luật

Đại biểu Bế Xuân Trường phát biểu thảo luận tại tổ về các dự án luật.

Bảo đảm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp

Góp ý đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng, Đại biểu Bế Xuân Trường cho rằng việc sửa đổi, bổ sung là cần thiết, nhằm kịp thời đáp ứng yêu cầu tổ chức thực tiễn sau sắp xếp đơn vị hành chính và triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Theo đại biểu, việc sắp xếp đơn vị hành chính đã làm thay đổi địa bàn và đặc điểm quốc phòng, an ninh của nhiều địa phương, có tỉnh sau sắp xếp vừa có biên giới đất liền, vừa có biên giới biển, một số địa phương trước đây là tỉnh nội địa nay có địa bàn biên giới. Vì vậy, pháp luật cần xác định rõ vị trí, vai trò của khu vực phòng thủ trong điều kiện không còn tổ chức cấp huyện.

Đại biểu nhận định, việc lấy thế trận phòng thủ của xã, phường làm nền tảng là phù hợp, bởi cấp xã hiện nay có quy mô lớn hơn và thực hiện một số chức năng trước đây thuộc cấp huyện. Sau khi mô hình Ban Chỉ huy phòng thủ khu vực được điều chỉnh, Ban Chỉ huy quân sự (CHQS) cấp xã được tổ chức theo hướng chính quy, có bộ máy đầy đủ hơn và đảm nhiệm tương đối toàn diện các chức năng quân sự ở địa phương. Đại biểu đề nghị phân định rõ mối quan hệ giữa Ban CHQS cấp xã với Bộ CHQS cấp tỉnh theo nguyên tắc cấp tỉnh lãnh đạo, chỉ huy; cấp xã tổ chức thực hiện, quy định về thẩm quyền, trách nhiệm phối hợp phải bảo đảm đúng vị trí của từng cấp, tránh chồng chéo.

Đối với chức danh Chính trị viên Ban CHQS cấp xã, đại biểu Bế Xuân Trường cho rằng, trong điều kiện cơ quan quân sự cấp xã đã được chính quy hóa, Chính trị viên nên là sĩ quan quân đội chính quy, có chuyên môn, nghiệp vụ về công tác đảng, công tác chính trị trong quân đội. Về hạn tuổi phục vụ của sĩ quan, đề nghị nghiên cứu điều chỉnh phù hợp với xu hướng tăng tuổi nghỉ hưu, đồng bộ với các lực lượng và hệ thống pháp luật hiện hành. Theo đại biểu, tuổi thọ trung bình, điều kiện sức khỏe và phương thức tác chiến hiện nay đã có nhiều thay đổi, việc nâng hạn tuổi phục vụ ở một số cấp, chức vụ là phù hợp với thực tiễn phát triển của đất nước.

Nâng cao ý thức chấp hành pháp luật

Đối với dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi), Đại biểu Bế Xuân Trường cho rằng, sau hơn 13 năm thi hành Luật, một trong những hạn chế đáng lưu ý là ý thức chấp hành pháp luật của người dân nói chung và một bộ phận cán bộ, công chức nói riêng chưa nghiêm. Từ kinh nghiệm trong quân đội, Đại biểu nhấn mạnh công tác quản lý, giáo dục và rèn luyện kỷ luật có vai trò đặc biệt quan trọng, quân nhân phải chấp hành nghiêm điều lệnh, kỷ luật, bởi “kỷ luật là sức mạnh của quân đội”. Nếu kinh nghiệm này được vận dụng phù hợp trong giáo dục ý thức pháp luật, quản lý cán bộ, công chức, viên chức và tuyên truyền cho người dân thì sẽ tạo chuyển biến tích cực.

Đề nghị tăng cường phối hợp giữa cơ quan tuyên giáo với các cơ quan trong hệ thống pháp luật, lồng ghép thường xuyên nội dung phổ biến, giáo dục pháp luật trong các hội nghị và xây dựng chương trình phối hợp triển khai liên tục ở nhiều cấp. Cùng với các chủ trương lớn về xây dựng Nhà nước pháp quyền, đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, cách làm và tổ chức thực hiện phải thật sự hiệu quả, giúp người dân hình thành ý thức sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật.

Phân định rõ trách nhiệm trong phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt

Góp ý đối với dự án Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, đại biểu Bế Xuân Trường cho biết, đã tham gia phản biện xã hội đối với hồ sơ dự án Luật và qua góp ý, dự thảo được chỉnh lý đáng kể. Phạm vi của dự án Luật tập trung vào phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, nhất là việc kiểm soát hoạt động tạm nhập, tái xuất, xuất khẩu, nhập khẩu các nguyên vật liệu, tiền chất có tính lưỡng dụng. Những vật liệu này phục vụ phát triển kinh tế, dân sinh, nhưng nếu bị thất thoát hoặc rơi vào tay đối tượng xấu có thể bị lợi dụng để sản xuất vũ khí hủy diệt hàng loạt. Vì vậy, phạm vi điều chỉnh và phần giải thích từ ngữ cần được thể hiện đầy đủ, mạch lạc để thuận lợi khi áp dụng. Đại biểu Bế Xuân Trường nhấn mạnh đây không phải lĩnh vực riêng của quốc phòng, an ninh mà còn liên quan trực tiếp đến các cơ quan quản lý về công thương, khoa học và công nghệ, tài chính, hải quan cùng nhiều bộ, ngành khác. Luật cần phân định rõ trách nhiệm của từng cơ quan để tránh chồng chéo hoặc bỏ trống nhiệm vụ.

Việt Nam là quốc gia từng chịu hậu quả đặc biệt nặng nề của chiến tranh hóa học, Do đó việc xây dựng và thực thi pháp luật về phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt có ý nghĩa quan trọng đối với ổn định chính trị, môi trường phát triển, quốc phòng, an ninh, đối ngoại và việc thực hiện các điều ước, cam kết quốc tế. Việc ban hành Luật sẽ góp phần nâng cao vai trò, vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế, phù hợp với các cam kết quốc tế và chính sách quốc phòng của Việt Nam.

Đại biểu Đoàn Thị Lê An góp ý hoàn thiện dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi)

Tham gia thảo luận, đại biểu Đoàn Thị Lê An, Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh, nhất trí về sự cần thiết sửa đổi Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật.

Đại biểu Đoàn Thị Lê An phát biểu tại phiên thảo luận tại tổ về dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi).

Sau hơn 13 năm thi hành, Luật năm 2012 góp phần nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, công chức, viên chức và nhân dân, tuy nhiên yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, đẩy mạnh chuyển đổi số và nâng cao chất lượng tổ chức thi hành pháp luật đang đặt ra nhiều vấn đề mới. Đại biểu đánh giá cao việc dự thảo bổ sung truyền thông chính sách; tăng cường ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo; mở rộng các nhóm đối tượng đặc thù; bổ sung quy định về giáo dục pháp luật trong cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp và hoàn thiện chế định về báo cáo viên pháp luật.

Ưu tiên người dân vùng biên giới và các nhóm khó tiếp cận pháp luật

Đối với Điều 16, đại biểu Đoàn Thị Lê An cho rằng phạm vi đối tượng đặc thù cần ưu tiên tiếp cận pháp luật vẫn chưa bao quát đầy đủ những nhóm đang gặp khó khăn trong thực tiễn. Đại biểu đề nghị bổ sung người dân sinh sống tại khu vực biên giới, vùng sâu, vùng xa, địa bàn có điều kiện đặc biệt khó khăn thành một nhóm ưu tiên riêng. Từ thực tiễn Cao Bằng, đại biểu nêu rõ người dân tại các tỉnh miền núi, biên giới thường xuyên chịu tác động của các quy định về đất đai, biên giới, xuất nhập cảnh, hôn nhân có yếu tố nước ngoài, phòng, chống mua bán người và bảo vệ rừng. Trong khi đó, khả năng tiếp cận thông tin pháp luật còn hạn chế do điều kiện địa lý, hạ tầng thông tin và rào cản ngôn ngữ.

Đại biểu đề nghị xem xét bổ sung lao động di cư, lao động tự do và thanh thiếu niên có nguy cơ vi phạm pháp luật vào nhóm được ưu tiên. Đây là những nhóm ít có điều kiện tham gia thường xuyên các hoạt động phổ biến pháp luật, trong khi dễ phát sinh các vấn đề về lao động, dân sự, an sinh xã hội hoặc đứng trước nguy cơ của tội phạm công nghệ cao, bạo lực học đường, ma túy, tín dụng đen và vi phạm trên không gian mạng. Luật cũng cần xác định một số tiêu chí cơ bản đối với “đối tượng khác có khó khăn, hạn chế trong tiếp cận pháp luật”, như địa bàn cư trú, ngôn ngữ, điều kiện kinh tế hoặc khả năng tiếp cận công nghệ số, qua đó bảo đảm minh bạch và hạn chế giao quá nhiều nội dung cho văn bản dưới luật.

Gắn trách nhiệm phổ biến pháp luật với kết quả thực hiện nhiệm vụ

Về trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, đại biểu cho rằng dự thảo mới chủ yếu xác định trách nhiệm chung, chưa có cơ chế bảo đảm thực hiện. Điều 24 quy định Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Chủ tịch UBND các cấp chịu trách nhiệm về công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong phạm vi quản lý nhưng chưa gắn trách nhiệm này với cơ chế kiểm tra, đánh giá.

Đại biểu đề nghị xem kết quả phổ biến, giáo dục pháp luật là một tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu cơ quan, đơn vị và địa phương. Đối với Điều 27, cần phát huy rõ hơn vai trò của MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội, nhất là Hội Liên hiệp Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh - những lực lượng trực tiếp, gần dân. Các tổ chức này cần được giao nhiệm vụ chủ trì hoặc phối hợp xây dựng mô hình phổ biến pháp luật tại cộng đồng; giám sát việc bảo đảm quyền tiếp cận pháp luật; phản ánh khó khăn, vướng mắc từ cơ sở để kiến nghị hoàn thiện chính sách, pháp luật.

Về quy định giáo dục pháp luật trong cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp

Góp ý quy định về giáo dục pháp luật trong cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp, đại biểu đề nghị mỗi chương trình đào tạo có nội dung pháp luật nghề nghiệp tương ứng. Chẳng hạn, sinh viên ngành y cần được trang bị pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh; sinh viên sư phạm học pháp luật về giáo dục; sinh viên xây dựng học pháp luật về đầu tư xây dựng; sinh viên công nghệ thông tin được trang bị kiến thức về bảo vệ dữ liệu cá nhân, an ninh mạng và trí tuệ nhân tạo.

Theo đại biểu, chuẩn đầu ra cần chú trọng năng lực vận dụng pháp luật trong hoạt động nghề nghiệp, thay vì chỉ dừng ở việc “biết luật”. Đồng thời, cần khuyến khích các phương pháp giáo dục hiện đại như phiên tòa giả định, mô phỏng tình huống pháp lý, tư vấn pháp luật cộng đồng và thực hành nghề nghiệp. Từ thực tiễn Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh triển khai mô hình phiên tòa giả định tại trường học, đại biểu cho biết mô hình đã góp phần nâng cao hiểu biết pháp luật cho học sinh.

Linh hoạt tiêu chuẩn, nâng cao năng lực báo cáo viên pháp luật

Đối với đội ngũ báo cáo viên pháp luật, đại biểu Đoàn Thị Lê An đề nghị kết hợp hài hòa giữa tiêu chuẩn chuyên môn và năng lực thực tiễn. Vì vậy, cần mở rộng nguồn báo cáo viên đối với người có trình độ chuyên môn phù hợp, uy tín xã hội và đã hoàn thành chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ.

Bên cạnh đó, dự thảo cần bổ sung nội dung bồi dưỡng kỹ năng số, kỹ năng truyền thông trên môi trường mạng, kỹ năng sử dụng trí tuệ nhân tạo đúng quy định, có cơ chế đánh giá, xếp loại định kỳ và chính sách hỗ trợ phù hợp nhằm xây dựng đội ngũ báo cáo viên ổn định, chuyên nghiệp. Đại biểu Đoàn Thị Lê An nhấn mạnh, việc tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các nội dung trên sẽ góp phần bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận pháp luật của người dân, phát huy vai trò của các tổ chức trong hệ thống chính trị, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật trong toàn xã hội.

Đàm Khánh