Đo cán bộ bằng kết quả: Xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới:Kỳ 1: 'Khâu đột phá' nhưng cũng là khâu yếu

Phạm Bằng - Mai Hoa / Trình bày: Hồng Toại • 19/6/2026

*****

Đánh giá cán bộ có vai trò đặc biệt quan trọng trong công tác cán bộ. Đây là là khâu tiền đề, là cơ sở để lựa chọn, bố trí, sử dụng, đề bạt, bổ nhiệm và thực hiện chính sách cán bộ. Mặc dù được xác định là khâu đột phá, nhưng thời gian qua, công tác đánh giá cán bộ vẫn là khâu yếu, còn nhiều “điểm nghẽn”.

Một cán bộ địa chính xã mỗi ngày xử lý hàng chục hồ sơ đất đai, thường xuyên tiếp xúc người dân, giải quyết nhiều vụ việc phức tạp. Trong khi đó, một cán bộ lĩnh vực khác chỉ thực hiện những công việc hành chính đơn giản, ít áp lực hơn. Thế nhưng đến cuối năm, cả hai đều được xếp loại “Hoàn thành tốt nhiệm vụ”.

Câu chuyện trên không phải cá biệt. Nhiều năm qua, công tác đánh giá cán bộ vẫn được xem là khâu khó nhất trong công tác cán bộ. Không ít nơi, việc đánh giá vẫn nặng về nhận xét định tính, thiếu các tiêu chí lượng hóa cụ thể, dẫn đến tình trạng người làm nhiều chưa chắc được ghi nhận xứng đáng, còn người làm cầm chừng vẫn có thể hoàn thành nhiệm vụ. Đó cũng chính là lý do đánh giá cán bộ được xác định là khâu đột phá, nhưng lại chính là khâu yếu nhất trong công tác cán bộ hiện nay.

Ban Thường vụ Tỉnh ủy họp cho ý kiến về công tác xây dựng bộ chỉ số KPI về đánh giá cán bộ.

Đảng ta luôn xác định công tác cán bộ là "then chốt của then chốt", trong đó đánh giá cán bộ là khâu đột phá, vừa là cơ sở, tiền đề quan trọng hàng đầu, vừa là mắt xích chính yếu để thực hiện các khâu khác. Văn kiện Đại hội XIV của Đảng xác định, phải đổi mới mạnh mẽ công tác đánh giá cán bộ theo hướng xuyên suốt, liên tục, đa chiều, có tiêu chí, gắn với sản phẩm cụ thể, theo vị trí việc làm và tiêu chuẩn chức danh; coi trọng uy tín trong Đảng và tín nhiệm trong Nhân dân; khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Hiện, tổng số biên chế cán bộ, công chức, viên chức trong hệ thống chính trị của tỉnh là 66.596 người. Mặc dù chất lượng đội ngũ cán bộ các cấp ngày càng được nâng cao, song vẫn đang còn nhiều hạn chế. Trong thời qua, nhiều cán bộ cấp tỉnh, cấp huyện và xã đã bị xử lý kỷ luật, thậm chí xử lý hình sự vì vi phạm đạo đức công vụ, thiếu trách nhiệm và vi phạm các quy định pháp luật. Hiện nay, một bộ phận cán bộ cơ sở, nhất là ở miền núi, vùng sâu, vùng xa còn hạn chế về trình độ chuyên môn, kỹ năng quản lý, ứng dụng công nghệ thông tin và khả năng thích ứng với yêu cầu chuyển đổi số.

Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Nguyễn Khắc Thận đánh giá, vẫn còn một bộ phận cán bộ lãnh đạo, quản lý chưa ngang tầm nhiệm vụ được giao, nhất là năng lực lãnh đạo toàn diện, khả năng kiến tạo phát triển. Nhận thức, tư duy và năng lực thích ứng với mô hình tổ chức mới của đội ngũ cán bộ, công chức ở một số nơi còn hạn chế.

Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Nguyễn Khắc Thận kiểm tra tiến độ thi công Trường Phổ thông nội trú liên cấp tại xã Tam Thái. Ảnh: Phạm Bằng

Đặc biệt, sau sắp xếp đơn vị hành chính và thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, khối lượng công việc đã tăng lên đáng kể. Các lĩnh vực quản lý đất đai, đầu tư xây dựng, cải cách hành chính, chuyển đổi số, giải quyết thủ tục hành chính, an sinh xã hội đều đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với đội ngũ cán bộ cơ sở. Dù đa số cán bộ, công chức đã chủ động thích ứng với mô hình mới, nhưng tại một số địa phương vẫn đang tồn tại một bộ phận cán bộ lúng túng, xuất hiện tâm lý e ngại trách nhiệm, thận trọng quá mức, né tránh các việc khó. Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải nhiều lần đánh giá, nhiều Bí thư Đảng ủy xã không nắm hết nhiệm vụ, đang giao khoán cho chính quyền. Nhiều cán bộ có xu hướng không dám quyết định những việc thuộc thẩm quyền của mình, liên tục làm văn bản chờ hướng dẫn hoặc xin ý kiến vòng vo lên cấp trên. Điều này làm kéo dài thời gian xử lý công việc, gây phiền hà cho người dân và làm nghẽn dòng chảy phát triển kinh tế của tỉnh.

Đồng chí Võ Trọng Hải - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh trao đổi với cán bộ, công chức xã Nậm Cắn tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã. Ảnh: Thành Duy

Đồng chí Võ Trọng Hải - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh và các đại biểu HĐND tỉnh trao đổi với cử tri xã Vạn An. Ảnh: Thành Duy

Đồng chí Võ Trọng Hải - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh tham quan dây chuyền sản xuất của Công ty TNHH Công nghệ Everwin Precision (Việt Nam) tại KCN VSIP. Ảnh: Thành Duy

Đồng chí Võ Trọng Hải - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh kiểm tra để giải quyết các dự án giao thông chậm tiến độ trên địa bàn phường Trường Vinh. Ảnh: Thành Duy

Mặc dù đã có nhiều chuyển biến, nhưng Ban Thường vụ Tỉnh ủy cho rằng, công tác đánh giá cán bộ trong nhiều năm qua vẫn còn bộc lộ không ít hạn chế, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của giai đoạn phát triển mới. Phương thức đánh giá vẫn còn nặng về định tính, phụ thuộc nhiều vào nhận xét chủ quan, cảm tính. Việc lượng hóa kết quả công việc chưa rõ ràng, thiếu các tiêu chí cụ thể để đo lường mức độ hoàn thành nhiệm vụ. Trong khi mỗi vị trí có chức năng, nhiệm vụ khác nhau, thì cách đánh giá lại chưa thực sự phân hóa theo đặc thù công việc, dẫn đến thiếu công bằng và chưa sát thực tiễn. Tỷ lệ cán bộ, công chức, viên chức được xếp loại “hoàn thành tốt nhiệm vụ” hoặc tương đương ở nhiều cơ quan luôn ở mức cao, trong khi số trường hợp bị đánh giá không hoàn thành nhiệm vụ rất ít. Công tác đánh giá cuối năm ở nhiều nơi chưa được nhìn nhận đúng vai trò là công cụ quản trị nhân sự, mà chủ yếu được xem như một thủ tục hành chính bắt buộc. Thể hiện là vào năm 2025, trong 175.111 cán bộ, đảng viên toàn tỉnh được đánh giá, xếp loại, thì có 95,42% hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên, 15,7% hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ và chỉ có 0,08% không hoàn thành nhiệm vụ.

Lãnh đạo tỉnh trao đổi với cán bộ xã Anh Sơn và người dân đến thực hiện thủ tục hành chính tại Trung tâm phục vụ hành chính công xã.

Đánh giá cán bộ là khâu quan trọng đầu tiên và có ảnh hưởng mật thiết đến tất cả các khâu sau này của công tác cán bộ, như: Quy hoạch, đào tạo, bổ nhiệm, sử dụng, đãi ngộ cán bộ. Hệ quả của việc đánh giá cán bộ không đúng sẽ dẫn tới quy hoạch, bổ nhiệm, bố trí, sử dụng cán bộ không phù hợp, dẫn đến hỏng người, hỏng việc. Cùng đó, ảnh hưởng đến uy tín của cấp ủy, tổ chức, đơn vị, địa phương, làm suy giảm niềm tin của nhân dân vào hệ thống chính trị và bộ máy công quyền.

Người làm nhiều, làm việc khó, đối mặt với va vấp, rủi ro thì dễ bị bắt lỗi, mất điểm; trong khi người làm ít, chọn việc dễ, an phận thủ thường, “tròn vo” trong các mối quan hệ lại dễ dàng đạt điểm tối ưu. Hệ quả trực tiếp là sinh ra một bộ phận cán bộ mang tư duy trung bình chủ nghĩa, làm việc cầm chừng, cốt giữ ghế chứ không tạo ra sản phẩm. Điều này tạo ra lực cản, bóp nghẹt tinh thần đổi mới sáng tạo, giảm động lực phấn đấu của đội ngũ cán bộ.

Từ thực tiễn ở cơ sở, Bí thư Đảng ủy xã Nhôn Mai Mạc Văn Nguyên chia sẻ, công tác đánh giá cán bộ vẫn còn không ít bất cập. Khó khăn đầu tiên là hệ thống tiêu chí đánh giá còn mang tính khái quát, khó lượng hóa. Những tiêu chí như tinh thần trách nhiệm, năng lực lãnh đạo, khả năng điều hành hay hiệu quả công tác dân vận đều rất khó chuyển hóa thành các chỉ số cụ thể.

Cán bộ xã Nhôn Mai và bản Chà Là kiểm tra việc xây dựng nhà ở, khắc phục hậu quả thiên tai cho người dân. Ảnh: Mai Hoa

"Quy trình đánh giá cán bộ vẫn chủ yếu được thực hiện qua các bước: Cá nhân tự nhận xét, tập thể góp ý, cấp ủy hoặc lãnh đạo nhận xét, sau đó xếp loại cuối năm. Dù đã yêu cầu gắn với kết quả thực hiện nhiệm vụ nhưng phần lớn nội dung đánh giá vẫn dựa vào nhận xét định tính. Đây là nguyên nhân dẫn đến một thực tế khá phổ biến: Tỷ lệ cán bộ được xếp loại "Hoàn thành tốt nhiệm vụ" hoặc "Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ" luôn ở mức rất cao, trong khi hiệu quả công việc chưa phải lúc nào cũng tương xứng", Bí thư Đảng ủy xã Nhôn Mai Mạc Văn Nguyên cho biết.

Bên cạnh đó, tâm lý nể nang, né tránh, ngại va chạm vẫn tồn tại ở một số nơi. Trong môi trường làm việc gắn bó lâu năm, việc góp ý thẳng thắn hay đánh giá chưa hoàn thành nhiệm vụ đối với đồng chí, đồng nghiệp không phải lúc nào cũng dễ dàng. Trưởng ban Xây dựng Đảng xã Nghĩa Lâm Trần Xuân Huệ cho rằng, việc đánh giá cán bộ ở khối Đảng khó khăn hơn do tính chất một số công việc, nhiệm vụ khó lượng hóa; mặc dù hiện nay đã có hệ thống điều hành tác nghiệp, song việc theo dõi, đánh giá chất lượng tham mưu, công tác lãnh đạo, chỉ đạo, không phải lúc nào cũng thể hiện rõ được bằng các chỉ số định lượng. Nhiều lĩnh vực như tuyên giáo, dân vận hay hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội rất khó lượng hóa.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Đệ kiểm tra hoạt động Trung tâm phục vụ hành chính công xã Con Cuông.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phùng Thành Vinh kiểm tra Dự án trồng cây xạ đen thuộc Tiểu Dự án 2 - Dự án 3, Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi tại xã Yên Na.

Bí thư Đảng ủy xã Yên Na Vy Thị Bích Thủy trao đổi với người dân về giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Khơ Mú. Ảnh: Thanh Lê

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhiều lần nhấn mạnh, yêu cầu đối với cán bộ trong giai đoạn mới không chỉ vững về bản lĩnh chính trị, trung thành với Đảng, lợi ích quốc gia, dân tộc, có đạo đức trong sáng, lối sống gương mẫu mà còn phải có tư duy chiến lược, quản trị hiện đại, năng lực tổ chức thực hiện, khả năng xử lý, giải quyết những vấn đề mới, khó, phức tạp, phát sinh từ thực tiễn; có tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng, đánh giá đúng thì bố trí đúng, sử dụng đúng, đào tạo đúng, bảo vệ đúng, sàng lọc đúng. Đánh giá sai thì người tốt không được phát huy, người yếu không bị thay thế, người cơ hội có thể chui sâu, leo cao, làm hỏng việc, hỏng tổ chức, hỏng niềm tin; cần chuyển mạnh sang đánh giá cán bộ bằng phẩm chất, năng lực, uy tín, sản phẩm cụ thể, kết quả thực hiện nhiệm vụ, dữ liệu công việc và sự tín nhiệm của nhân dân.

--------o0o--------

(Còn nữa)

Phạm Bằng - Mai Hoa