Định hướng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm với báo chí Việt Nam

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặt báo chí trong dòng chảy thông tin trên không gian số. Theo đó, khi thông tin quá nhiều, xã hội càng cần những địa chỉ đáng tin cậy. "Báo chí phải là nơi nhân dân tìm đến khi cần sự xác nhận đáng tin cậy, không phải nơi chạy theo xu hướng. Xã hội cần nơi tin cậy để hiểu đúng sự thật. Người dân cần biết việc gì đã xảy ra, vì sao xảy ra, tác động đến ai, trách nhiệm thuộc về đâu và giải pháp nào có cơ sở", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh.

Đặc biệt trên không gian số, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng báo chí càng cần có những tác phẩm báo chí giàu về dữ liệu, đa dạng về nội dung, phong phú cách diễn đạt, sâu về phân tích chính sách. Nhiều vấn đề hiện nay, từ chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, cải cách hành chính, chính sách an sinh đến biến động kinh tế quốc tế, đều khó nắm bắt nếu chỉ đọc những mẩu tin rời rạc.

"Vì vậy, trách nhiệm của báo chí không chỉ là nhanh hơn, mà trước hết phải đúng hơn, sâu sắc hơn, có ích hơn", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đúc kết.

Về chuyển đổi số trong báo chí, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng đây phải là cuộc đổi mới toàn diện về tư duy lãnh đạo, mô hình tòa soạn, quy trình sản xuất, quản trị dữ liệu, phân phối nội dung, đo lường công chúng, kinh tế báo chí và văn hóa nghề nghiệp. "Báo chí số không phải là báo chí cũ đặt lên nền tảng mới, mà là cách tổ chức mới trong bối cảnh mới", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định.

Theo cách tổ chức mới ấy, trong tòa soạn, mỗi tác phẩm cần được nhìn như một sản phẩm thông tin có mục tiêu rõ ràng; mọi hình thức thể hiện phải cùng tuân thủ một chuẩn mực: chính xác, nhân văn, có kiểm chứng, có trách nhiệm; tránh tình trạng nghiêm túc trên trang chính nhưng dễ dãi trên nền tảng phụ. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu yêu cầu "Báo chí càng đa nền tảng, càng phải thống nhất chuẩn mực".

Người đứng đầu Đảng và Nhà nước đề cao vai trò của dữ liệu với báo chí. Dữ liệu là nền tảng của kiểm chứng và phương tiện để xây dựng và chuyển tải các tác phẩm báo chí một cách thuyết phục hơn, toàn diện hơn. "Khi dữ liệu được xây dựng và quản trị tốt, báo chí sẽ tăng sức thuyết phục và có khả năng phát hiện vấn đề từ sớm", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phân tích.

Một vấn đề lớn khác Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề cập tới là quyền chủ động trước các nền tảng xuyên biên giới, kiên quyết rằng báo chí không thể để lệ thuộc vào thuật toán bên ngoài. Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, nếu chỉ chạy theo lượt xem và cơ chế đề xuất, báo chí dễ mất dữ liệu độc giả, mất quyền phân phối, mất bản sắc và chịu rủi ro khi thuật toán thay đổi. Thay vào đó, cần biết khai thác các nền tảng toàn cầu, đồng thời xây dựng kênh riêng, cộng đồng độc giả riêng, dữ liệu riêng và thương hiệu tin cậy riêng.

Về vấn đề chủ quyền thông tin quốc gia, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh báo chí cách mạng phải là lực lượng chủ lực trong bảo vệ chủ quyền ấy. Để thực hiện vai trò này, Việt Nam cần một nền báo chí đối ngoại số mạnh, đa ngôn ngữ, đa phương tiện, có khả năng chuyển tải thông điệp của Việt Nam với thế giới bằng ngôn ngữ hiện đại và bản sắc Việt Nam.

Để hoàn thành sứ mệnh trên, báo chí cần nguồn lực phát triển bền vững. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định kinh tế báo chí số không đối lập với mục tiêu và các định hướng của báo chí cách mạng; kinh tế báo chí phải phục vụ sứ mệnh báo chí. Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, báo chí cần nguồn thu mới từ thuê bao số, bản quyền, dữ liệu và sản phẩm chuyên sâu.

Một vấn đề khác được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu ra là bản quyền báo chí trong môi trường số và môi trường AI, đề nghị bản quyền báo chí phải được bảo vệ nghiêm túc. Nội dung báo chí là kết quả của lao động sáng tạo, tác nghiệp, kiểm chứng, biên tập, đầu tư tài chính và trách nhiệm pháp lý.

Như vậy, việc sao chép, cắt ghép, khai thác, tổng hợp, thương mại hóa sẽ làm suy yếu nền tảng kinh tế của báo chí. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đúc kết: "Bảo vệ bản quyền là bảo vệ lao động chân chính và chất lượng thông tin trong xã hội".

Về vấn đề con người, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng nhà báo trong kỷ nguyên số phải biết làm việc với dữ liệu, công cụ số, mạng xã hội, nguồn tin mở và các chuẩn mực an toàn thông tin; cần tránh tình trạng đăng trước kiểm chứng sau hay để mạng xã hội dẫn dắt. "Người làm báo không được phép đánh đổi uy tín để tăng lượt xem", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh.

Vẫn về trách nhiệm của nhà báo với bài báo, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu ba câu hỏi quan trọng người làm báo cần trả lời trước khi đăng bài: Có đúng không, có cần thiết không, có ích cho xã hội không?

Không chỉ phóng viên, lãnh đạo cơ quan báo chí cũng phải thay đổi. Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Tổng biên tập trong tòa soạn số không chỉ là người duyệt nội dung, mà còn phải kiến tạo chiến lược sản phẩm, dữ liệu, công chúng, công nghệ và nhân lực. Cơ quan báo chí cũng cần một văn hóa làm việc mới: chuyên nghiệp, kỷ luật trong kiểm chứng, nhanh nhạy trong phản ứng, cởi mở với đổi mới, sẵn sàng thử nghiệm nhưng không dễ dãi với chuẩn mực.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu kỷ cương báo chí phải được giữ nghiêm. Thể chế phải bảo vệ quyền tác nghiệp đúng pháp luật, khuyến khích đổi mới sáng tạo, tạo hành lang cho tòa soạn số, kinh tế báo chí số, báo chí dữ liệu, bảo vệ bản quyền và sử dụng AI có trách nhiệm.

Một nhiệm vụ cấp thiết Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu ra là hình thành năng lực kiểm chứng thông tin ở quy mô quốc gia. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng cần có sự kết nối chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, cơ quan báo chí chủ lực, chuyên gia công nghệ, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp nền tảng và cộng đồng để phát hiện, xác minh, cảnh báo, phản bác tin giả, giả mạo phát ngôn, giả mạo hình ảnh cơ quan nhà nước và các hoạt động tán phát gây nhiễu thông tin. Mạng lưới đó phải vận hành nhanh, có quy trình rõ ràng, dùng dữ liệu và chứng cứ để thuyết phục công chúng.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhìn nhận quá trình đổi mới báo chí cần đặt công chúng ở vị trí trung tâm. Công chúng số không chỉ tiếp nhận thông tin mà thường xuyên phản hồi, đặt câu hỏi, kiểm chứng ngược, góp ý, cung cấp dữ liệu và đòi hỏi báo chí minh bạch hơn. Trước hành vi này của công chúng số, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhận định báo chí phải biết lắng nghe nhưng không chạy theo mọi cảm xúc tức thời.

Với những tranh luận trên môi trường số, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khuyến khích báo chí tôn trọng tranh luận, nhưng không dung dưỡng thông tin độc hại.

Với giới trẻ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng báo chí có thể đổi mới để tiếp cận tốt hơn bằng ngôn ngữ, định dạng, nền tảng phù hợp nhưng không được hạ thấp chuẩn mực.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước mong các cơ quan báo chí và mỗi nhà báo sẽ biến truyền thống cách mạng thành động lực cho đổi mới. "Các cơ quan báo chí cần trở thành một tòa soạn số hiện đại, một trung tâm dữ liệu và tri thức, một địa chỉ tin cậy của nhân dân", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu định hướng mới cho báo chí Việt Nam trong thời đại số.

Phan Nhật - Thúy Hạnh