Điện Mặt Trời áp mái có phải là giải pháp lâu dài?

Theo định hướng phát triển năng lượng quốc gia, điện Mặt Trời đang được xem là một trong những nguồn năng lượng quan trọng trong quá trình chuyển dịch sang năng lượng sạch. Điều này cũng được xác định rõ trong Quy hoạch điện VIII, trong đó khuyến khích phát triển điện Mặt Trời áp mái, đặc biệt tại khu vực dân cư và các cơ sở sản xuất.

Khá nhiều hộ gia đình lắp đặt hệ thống điện năng lượng mặt trời để giảm chi phí sinh hoạt hàng tháng

Thực tế vài năm trở lại đây, tại nhiều địa phương, đặc biệt ở các đô thị lớn, không khó để bắt gặp hình ảnh những mái nhà được phủ kín các tấm pin năng lượng Mặt Trời. Với số giờ nắng trung bình khá cao, hệ thống này có thể giúp các hộ gia đình giảm đáng kể chi phí tiền điện hàng tháng.

Theo các doanh nghiệp trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, chi phí lắp đặt hệ thống điện Mặt Trời áp mái cho hộ gia đình hiện nay dao động từ 50 - 100 triệu đồng tùy công suất. Thời gian hoàn vốn thường từ 5 - 7 năm, trong khi tuổi thọ của hệ thống có thể lên tới 20 - 25 năm nếu được vận hành và bảo trì đúng cách.

Là một trong những hộ gia đình vừa lắp đặt hệ thống điện Mặt Trời áp mái tại Hà Nội, anh Nguyễn Đình Hoàng (phường Bồ Đề - Hà Nội) cho biết, gia đình anh quyết định đầu tư hệ thống công suất 5 kWp với chi phí gần 90 triệu đồng. Trước đây tiền điện mỗi tháng của gia đình khoảng 2 - 2,5 triệu đồng, đặc biệt mùa hè còn cao hơn. Sau khi lắp điện Mặt Trời, lượng điện mua từ lưới giảm khá nhiều, trung bình tiết kiệm được khoảng 40 - 50% chi phí.

Tuy nhiên, trước khi lắp đặt gia đình cũng đã cân nhắc khá kỹ nhiều yếu tố như diện tích mái nhà, hướng nắng cũng như đơn vị thi công. Mái nhà phải đủ rộng và không bị che bóng. Ngoài ra cũng cần chọn thiết bị tốt vì hệ thống này sử dụng lâu dài.

Không chỉ các hộ gia đình, nhiều chủ nhà hàng, quán cà phê hay cơ sở kinh doanh nhỏ cũng bắt đầu quan tâm đến điện Mặt Trời như một giải pháp giảm chi phí vận hành.

Không phải mái nhà nào cũng phù hợp để lắp đặt điện Mặt Trời

Chị Trần Thu Hà, chủ cửa hàng tạp hóa tại Thanh Xuân cho biết, cửa hàng sử dụng nhiều thiết bị điện vào ban ngày nên điện Mặt Trời khá phù hợp. Chúng tôi đang tính toán lắp hệ thống khoảng 10 kWp. Nếu vận hành tốt thì vài năm có thể thu hồi vốn, sau đó sẽ tiết kiệm được chi phí điện trong thời gian dài.

Tuy nhiên, theo các doanh nghiệp trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, không phải mái nhà nào cũng phù hợp để lắp đặt điện Mặt Trời, và nếu không tính toán kỹ, hiệu quả đầu tư có thể không như kỳ vọng.

Ông Lê Anh Tuấn, đại diện một doanh nghiệp cung cấp giải pháp năng lượng Mặt Trời cho biết điều quan trọng nhất là phải đánh giá điều kiện mái nhà trước khi lắp đặt. Diện tích mái, hướng mái và mức độ che bóng là những yếu tố quyết định sản lượng điện. Thông thường mỗi 1 kWp cần khoảng 15 - 20 m² mái nhà. Ngoài ra mái phải đủ chắc chắn để chịu được trọng lượng của hệ thống. Đồng thời, nhiều hộ dân hiện nay chỉ quan tâm đến giá lắp đặt mà chưa chú ý đến chất lượng thiết bị và thiết kế hệ thống. Trong khi đó, các thành phần như tấm pin, bộ biến tần hay hệ thống dây dẫn đều ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất vận hành. Các tấm pin chất lượng tốt có thể duy trì hiệu suất trên 80% sau 20 năm sử dụng. Nếu chọn thiết bị giá rẻ, hiệu suất có thể giảm nhanh hơn rất nhiều.

Một yếu tố khác cũng cần lưu ý là nhu cầu sử dụng điện của gia đình. Điện Mặt Trời sản xuất điện nhiều nhất vào ban ngày, vì vậy các hộ có mức tiêu thụ điện lớn trong khung giờ này sẽ đạt hiệu quả cao hơn.

Bên cạnh yếu tố kỹ thuật, nhiều chuyên gia cho rằng để điện Mặt Trời áp mái phát triển bền vững cần có cơ chế chính sách ổn định và rõ ràng hơn.

Hiện nay, việc đấu nối và vận hành hệ thống điện Mặt Trời áp mái vẫn cần tuân theo các quy định kỹ thuật của ngành điện do Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) quản lý.

Các doanh nghiệp trong ngành cho rằng nếu có cơ chế khuyến khích rõ ràng hơn, đặc biệt là chính sách đối với phần điện dư phát lên lưới, sẽ tạo thêm động lực cho người dân đầu tư.

Theo đại diện một doanh nghiệp năng lượng tái tạo, điện Mặt Trời áp mái không chỉ giúp các hộ gia đình tiết kiệm chi phí mà còn góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia, đặc biệt trong những thời điểm nhu cầu điện tăng cao.

Điện Mặt Trời áp mái không chỉ giúp các hộ gia đình tiết kiệm chi phí mà còn góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia

Có thể thấy, điện Mặt Trời áp mái đang dần trở thành một xu hướng trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng hiện nay. Với nguồn bức xạ Mặt Trời dồi dào và tuổi thọ hệ thống dài, đây được xem là một giải pháp lâu dài giúp các hộ gia đình chủ động hơn trong việc sử dụng năng lượng.

Tuy nhiên, để khoản đầu tư hàng chục triệu đồng thực sự mang lại hiệu quả, người dân cần tính toán kỹ lưỡng từ điều kiện mái nhà, nhu cầu sử dụng điện cho đến việc lựa chọn thiết bị và đơn vị thi công.

Khi những yếu tố này được chuẩn bị đầy đủ, điện Mặt Trời áp mái không chỉ giúp giảm chi phí điện trong nhiều năm mà còn góp phần thúc đẩy xu hướng sử dụng năng lượng sạch, hướng tới phát triển bền vững trong tương lai.

Đức Hiền