Quyền Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn: Không thể chỉ 'đếm bài báo' khoa học

Ngày 10/3, Bộ GD&ĐT làm việc với các cơ sở giáo dục ĐH trực thuộc Bộ về tình hình triển khai Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Phát biểu tại hội nghị, Quyền Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh, Nghị quyết 57 đặt ra nhiều nhiệm vụ quan trọng, trong đó phát triển nguồn nhân lực khoa học – công nghệ và thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo là hai nội dung then chốt.

Cơ sở giáo dục đại học giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ này, bởi đây là nơi vừa đào tạo nguồn nhân lực, vừa triển khai nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo. Năng lực khoa học công nghệ không chỉ phụ thuộc vào hạ tầng nghiên cứu hay nguồn lực đầu tư, mà yếu tố quyết định chính là đội ngũ nhân lực.

Quyền Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn phát biểu.

Bên cạnh đó, cần đánh giá việc thực hiện các mục tiêu lớn trong phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, đặc biệt là đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, mở rộng đào tạo các ngành STEM, phát triển đào tạo sau đại học và tiến sĩ; đồng thời xem xét mức độ đáp ứng của các cơ chế, chính sách hiện hành theo yêu cầu phát triển.

Quyền Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cũng khẳng định hệ thống giáo dục ĐH phải nhận thức rõ trách nhiệm quốc gia và chủ động, quyết liệt trong việc thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.

Về trách nhiệm đóng góp, Quyền Bộ trưởng nhấn mạnh không thể chỉ dừng lại ở việc đếm số lượng bài báo hay so sánh tăng trưởng lượng công bố hàng năm.

Khoa học công nghệ phải đóng góp trực tiếp vào nền kinh tế thông qua những sản phẩm nghiên cứu có thể chuyển giao, ứng dụng vào thực tiễn; những đề tài, nhiệm vụ khoa học giải quyết vấn đề cấp bách của đất nước; đội ngũ nhân lực chất lượng cao mà các trường đại học đào tạo phải đóng vai trò then chốt trong thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Những đóng góp đó cần được chứng minh bằng kết quả cụ thể.

Từng trường, từng đại học, cũng như giữa các cơ sở giáo dục đại học với nhau, cần rà soát và thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa các hoạt động hợp tác.

Bên cạnh đó, hợp tác không chỉ dừng lại trong hệ thống giáo dục đại học mà còn cần mở rộng với doanh nghiệp, địa phương và các đối tác liên quan.

Về hiệu quả và chuyển đổi số, việc phân bổ kinh phí sẽ dựa trên sứ mạng và chất lượng, hiệu quả thực tế. Ông Sơn cũng cảnh báo việc lãng phí khi đầu tư thiết bị đắt tiền nhưng ít sử dụng, đồng thời yêu cầu đẩy mạnh cơ chế dùng chung trang thiết bị, phòng thí nghiệm.

Còn những "điểm nghẽn"

Phát biểu tại Hội nghị, PGS.TS Hoàng Tùng, Hiệu trưởng Đại học Xây dựng Hà Nội cho rằng, Nghị quyết 57 đã góp phần thúc đẩy hợp tác “Nhà nước – Nhà trường – Doanh nghiệp” và chuyển đổi số. Nhà trường tập trung phát triển các nhóm nghiên cứu về vật liệu mới, công nghệ xây dựng, môi trường, AI và bản sao số; xây dựng các trung tâm xuất sắc, đẩy mạnh sở hữu trí tuệ và chuẩn hóa quy trình quản trị.

Tuy nhiên, theo PGS Tùng, vẫn còn những “điểm nghẽn” như cơ chế ưu đãi doanh nghiệp chưa đủ cụ thể, sự phối hợp giữa các trường còn hạn chế và thiếu kiến trúc tổng thể cho hệ thống dữ liệu trong chuyển đổi số.

Trong khi đó, PGS.TS Nguyễn Đức Sơn, Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội đề xuất thúc đẩy nghiên cứu khoa học giáo dục, sớm triển khai Chương trình khoa học giáo dục quốc gia giai đoạn 2025–2030, đồng thời hỗ trợ phát triển khoa học cơ bản, đầu tư phòng thí nghiệm và đẩy mạnh giáo dục STEM trong phổ thông.

Để các trường phát huy tối đa tiềm năng, các đại biểu kiến nghị Bộ GD&ĐT xây dựng kiến trúc dữ liệu dùng chung cho toàn ngành nhằm kết nối, chia sẻ học liệu số và tránh đầu tư dàn trải. Đồng thời cần cụ thể hóa các cơ chế ưu đãi để thu hút doanh nghiệp tham gia đầu tư cho giáo dục đại học, cũng như sớm ban hành hướng dẫn về ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giảng dạy và quản lí nhằm bảo đảm triển khai thống nhất, hiệu quả trong toàn hệ thống.

Hà Linh