Điện Biên mở lối sinh kế từ những lớp học nghề vùng khó

Lớp dạy nghề chăn nuôi tổ chức tại xã Xa Dung, tỉnh Điện Biên.

Học nghề để thay đổi cách làm

Nhiều năm chăn nuôi lợn, anh Vàng A Dế, người dân xã Xa Dung, chủ yếu dựa vào kinh nghiệm gia đình. Việc chọn giống, phối trộn thức ăn, vệ sinh chuồng trại hay phòng bệnh đều làm theo thói quen.

Khi lớp dạy nghề chăn nuôi lợn được tổ chức tại xã, anh Dế cùng một số người dân ban đầu còn băn khoăn. Tuy nhiên, nội dung đào tạo tập trung vào lựa chọn con giống, làm chuồng, phối trộn thức ăn, vệ sinh khu chăn nuôi và nhận biết dấu hiệu dịch bệnh.

“Trước nuôi theo kinh nghiệm, thấy lợn ăn là được. Vào học mới biết phải giữ chuồng sạch, cho ăn đúng cách thì lợn mới lớn nhanh, ít bệnh”, anh Dế chia sẻ.

Sau khóa học, gia đình anh điều chỉnh cách chăn nuôi, chú trọng hơn đến vệ sinh chuồng trại, theo dõi đàn vật nuôi và chủ động phòng bệnh. Những thay đổi không đòi hỏi khoản đầu tư lớn nhưng giúp người nuôi giảm rủi ro.

Theo anh Dế, khi áp dụng đúng kỹ thuật, đàn lợn khỏe hơn, ít mắc bệnh, người nuôi cũng bớt bị động. Kết quả bước đầu giúp gia đình anh tin rằng chăn nuôi có thể trở thành nguồn sinh kế ổn định nếu người dân được trang bị kiến thức phù hợp.

Câu chuyện ở Xa Dung cho thấy ý nghĩa thiết thực của đào tạo nghề với lao động vùng cao. Với nhiều người, học nghề không nhất thiết để rời quê tìm việc, mà trước hết giúp họ nâng cao hiệu quả công việc đang gắn bó, chủ động tạo sinh kế trên điều kiện sẵn có.

Trước ngày 1/7/2025, Điện Biên có 4 trường cao đẳng và 10 trung tâm thực hiện chức năng giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp. Quy mô tuyển sinh đạt khoảng 10.000 người mỗi năm.

Sau quá trình sắp xếp, tỉnh hiện có Trường Cao đẳng Điện Biên trực thuộc UBND tỉnh; Phân hiệu Đại học Thái Nguyên tại tỉnh Điện Biên và 4 Trung tâm GDNN-GDTX khu vực trực thuộc Sở GD&ĐT.

Bốn trung tâm khu vực được hình thành từ việc sáp nhập 9 Trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện, Trung tâm GDTX tỉnh và Trung tâm Ngoại ngữ - Tin học tỉnh. Việc tổ chức lại mạng lưới giúp giảm đầu mối, tạo điều kiện tổ chức đào tạo phù hợp hơn với nhu cầu từng khu vực.

Từ ngày 1/7/2025, các Trung tâm GDNN-GDTX khu vực thực hiện đào tạo nghề trình độ sơ cấp và đào tạo thường xuyên dưới 3 tháng cho khoảng 4.500–5.500 lao động mỗi năm. Đây là những chương trình có thời gian học phù hợp, nội dung gần với sản xuất, thuận lợi cho người lao động khó tham gia các khóa đào tạo dài hạn.

Phân hiệu Đại học Thái Nguyên tại Điện Biên.

Củng cố điều kiện đào tạo, tăng kết nối việc làm

Cùng với sắp xếp mạng lưới, Điện Biên quan tâm đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị và phương tiện đào tạo. Giai đoạn 2021–2025, từ nguồn vốn các chương trình mục tiêu quốc gia, 3 trường cao đẳng được hỗ trợ xây dựng, nâng cấp nhà lớp học, ký túc xá, thư viện và các xưởng thực hành.

Trường Cao đẳng Điện Biên được thành lập trên cơ sở sáp nhập Trường Cao đẳng Nghề Điện Biên vào Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Điện Biên. Trường hiện có 10 khu vực thực hành lớn, gồm 21 phòng thực hành chuyên môn, với tổng mức kinh phí đầu tư hơn 31,4 tỷ đồng.

Giai đoạn 2021–2025, trường đào tạo 20.047 học sinh, sinh viên, học viên với 743 lớp. Trong đó, 7.325 người học trình độ sơ cấp và 5.231 người tham gia đào tạo dưới 3 tháng, bồi dưỡng ngắn hạn.

Tuy nhiên, điều kiện đào tạo giữa các cơ sở chưa đồng đều. Sau sáp nhập, các Trung tâm GDNN-GDTX khu vực tiếp nhận cơ sở vật chất từ nhiều đơn vị nên còn phân tán, thiếu đồng bộ. Nhiều nơi thiếu phòng chức năng, phòng tin học, thiết bị thực hành nghề; hạ tầng công nghệ thông tin còn hạn chế.

Hệ thống giáo dục nghề nghiệp hiện có 240 nhà giáo; trên 90% đạt chuẩn chuyên môn, nghiệp vụ theo ngành nghề được phân công giảng dạy.

Các cơ sở đào tạo tăng cường đưa nhà giáo, học sinh và sinh viên đến doanh nghiệp để cập nhật kỹ năng, tiếp cận môi trường làm việc thực tế. Trong 5 năm, Trường Cao đẳng Điện Biên đã cử 643 lượt nhà giáo và 2.677 lượt học sinh, sinh viên thực tập tại doanh nghiệp.

Bình quân mỗi năm, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh liên kết với khoảng 90 doanh nghiệp. Thời lượng thực hành, thực tập tại doanh nghiệp chiếm khoảng 31% tổng thời gian khóa học đối với trình độ trung cấp và 21% đối với trình độ cao đẳng.

Dù vậy, sự phối hợp giữa cơ sở đào tạo với doanh nghiệp chưa thực sự đi vào chiều sâu. Một bộ phận người học sau tốt nghiệp còn thiếu kỹ năng mềm, ngoại ngữ, tin học, tác phong công nghiệp và kỹ năng làm việc nhóm.

Giai đoạn 2026–2030, Điện Biên đặt mục tiêu nâng quy mô đào tạo giáo dục nghề nghiệp lên 9.500 người, phát triển đội ngũ 300 nhà giáo và xây dựng Trường Cao đẳng Điện Biên trở thành trường cao đẳng chất lượng cao.

Cùng với củng cố các Trung tâm GDNN-GDTX khu vực, tỉnh tiếp tục định hướng đào tạo theo nhu cầu thị trường lao động, tăng thực hành và nâng khả năng tìm việc sau đào tạo. Những lớp học phù hợp với điều kiện địa phương như ở Xa Dung sẽ giúp người dân thay đổi cách sản xuất, giảm rủi ro và từng bước ổn định sinh kế ngay tại quê hương.

Minh Thịnh