'Đến ngày 15/3 này, tôi lại được là cử tri tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội lần thứ XVI'

Mùa thu năm ấy… tham gia giành chính quyền ở tỉnh phúc Yên

Cụ Ngô Dương Sơn sinh ngày 1/1/1924, trong một gia đình có truyền thống yêu nước và cách mạng ở thôn Giai Lạc, xã Quang Minh, huyện Kim Anh, tỉnh Phúc Yên (nay là xã Quang Minh, TP. Hà Nội).

Trước cách mạng Tháng Tám, gia đình cụ là cơ sở chuyên nuôi, giấu cán bộ cách mạng, và cũng là nơi sản xuất, in ấn các loại tài liệu của tỉnh bộ Việt Minh. Năm 1943 (cụ Sơn 19 tuổi), hôm đó, sau khi đi làm phu ở sân bay Hương Gia (nay là sân bay Quốc tế Nội Bài) về, Ngô Dương Sơn gặp mẹ là bà: Nguyễn Thị Chữ (chuyên nuôi giấu cán bộ Việt Minh tại nhà) và người anh trai cả là Ngô Dương Ngọ (làm nhiệm vụ bảo vệ, đưa đón các đồng chí lãnh đạo của Đảng), Ngô Dương Sơn năn nỉ xin mẹ và anh trai cho tham gia hoạt động cách mạng. Từ đó, Ngô Dương Sơn chính thức trở thành đội viên đội bảo vệ của tỉnh bộ Việt Minh Phúc Yên, trực tiếp làm liên lạc và nhận tài liệu của các đồng chí: Hoàng Xuân Quán, Hoàng Lý Chỉ, Lê Huy Vân (cán bộ Việt minh về chỉ đạo phong trào cách mạng tại tỉnh Phúc Yên).

Vào thời điểm này, phong trào đấu tranh cách mạng của quần chúng ở khắp mọi nơi trong huyện và tỉnh đang lên cao, nhất là sau khi Nhật đảo chính Pháp (9/3/1945), các lãnh đạo tỉnh bộ Việt Minh thường xuyên đi kiểm tra, chỉ đạo công tác chuẩn bị cho khởi nghĩa ở các địa phương trong huyện Kim Anh. Đặc biệt, phong trào luyện tập quân sự ở xã Quang Minh được triển khai mở rộng, tích cực vận động Nhân dân tự nguyện quyên góp tiền, vàng… mua vũ khí trang bị cho đội vũ trang, làm nòng cốt để quần chúng nhân dân đứng lên khởi nghĩa.

Cụ Sơn nhớ lại, ngày 17/8/1945, một cuộc họp đặc biệt được tổ chức tại đình làng Chi Đông (nay là Chi Đông 2, xã Quang Minh - TP Hà Nội), Bí thư tỉnh ủy Phúc Yên chủ trì, lúc đó cụ Ngô Dương Sơn được giao nhiệm vụ bảo vệ an toàn tuyệt đối cho 40 cán bộ trong toàn tỉnh về dự hội nghị đặc biệt quan trọng này.

Chỉ sau hai ngày diễn ra hội nghị, đúng 5 giờ sáng ngày 19/8/1945, cả làng Chi Đông bỗng nhiên rùng rùng chuyển động, tiếng trống giục, tiếng tù và thôi thúc, tiếng người hò reo làm chấn động cả một vùng ven sông Cà Lồ. Dưới sự lãnh đạo của tỉnh bộ Việt Minh, hàng nghìn quần chúng Nhân dân tay cầm gậy gộc, dáo mác, gươm đao, giương cao cờ đỏ sao vàng vượt qua sông Cà Lồ, hòa cùng dòng người từ các hướng: Phù Lỗ, Phú Minh, Phú Cường Mai Đình, Quang Tiến, Thanh Xuân… tiến về giành chính quyền tại huyện lỵ Kim Anh.

Trực tiếp tham gia bảo vệ an toàn cho cuộc khởi nghĩa, cụ Ngô Dương Sơn không thể nào quên khí thế cách mạng lúc đó như “sóng biển trào dâng”. Trước sức mạnh của quần chúng Nhân dân, chỉ sau 2 giờ đồng hồ, cuộc khởi nghĩa đã kết thúc thắng lợi. Toàn bộ Ấn tín, Thẻ ngà, vũ khí trang bị của thực dân phong kiến đã đưa ra nộp hết cho chính quền cách mạng, Tri huyện trưởng Đàm Thanh Hiến, cùng đồng bọn bị bắt sống. Ngay sau đó, dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ Việt Minh, Nhân dân ta lại kéo lên tỉnh giành chính quyền về tay Nhân dân, chấm dứt thời kỳ dài nô lệ dưới ách thống trị của thực dân phong kiến trên phạm vi toàn tỉnh Phúc Yên.

Ngày hội Tổng tuyển cử đầu tiên ở tỉnh Phúc Yên

Cụ Ngô Dương Sơn, cán bộ tiền khởi nghĩa 102 tuổi, một nhân chứng lịch sử tham gia bầu cử Quốc hội 16 lần

Sau khi cướp chính quyền (1945), cụ Ngô Dương Sơn được tổ chức giao nhiệm vụ làm Ủy viên quân vụ (nay gọi là xã đội trưởng), xã Đại Đồng, huyện Yên Lãng. Đồng thời, được phân công là tổ trưởng tổ bầu cử, địa điểm được tổ chức tại làng Giai Lạc, xã Kim Hoa. Lúc đó, tỉnh Phúc Yên chia thành 2 khu vực (2 tổ bầu cử): khu vực một gồm hai huyện Đa phúc và Kim Anh (tổ bầu cử số 1); khu vực hai gồm hai huyện: Yên Lãng và Đông Anh (tổ bầu cử số 2).

Kể đến đây, cụ Ngô Dương Sơn phấn chấn hẳn lên, chia sẻ: ngày 6/1/1946 cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên trong lịch sử Việt Nam được tổ chức trên phạm vi toàn quốc, trong bối cảnh đất nước vừa giành độc lập nhưng còn phải đối mặt với vô vàn khó khăn, đặc biệt là sự chống phá rất quyết liệt của thực dân Pháp. Bất chấp mọi hiểm nguy; tổ bầu cử đã tích cực vận động, tập hợp lực lượng các chức sắc của chế độ cũ gồm: Lý trưởng, Kỳ hào như: Ngô Đình Dụ, Chánh tổng Gia Thượng; Ngô Đình Kỷ, Tiên chỉ làng Giai Lạc (những người có chữ) tham gia công tác vận động tuyên truyền bầu cử, nội dung tuyên truyền đặc biệt nhấn mạnh: “Từ thân phận người dân nô lệ. trở thành người được cầm lá phiếu đầu tiên đi bầu cử tự do”.

Nhờ vậy, kết quả bầu cử tại tỉnh Phúc Yên với tỷ lệ cao (riêng làng Giai Lạc - Tổ bầu cử số 1) của cụ Ngô Dương Sơn 100% người dân nô nức tham gia bỏ phiếu. Kết quả, tỉnh phúc Yên đã bầu ra được 4 ĐBQH khóa I, đó là: Lê Thị Thục Viên - nhà Tư sản Phúc Yên; Nguyễn Hữu Ngô, huyện Đông Anh; Lê Đình Thiệp, cán bộ quân đội; Lê Tư Thực, thôn Quảng Hội, xã Quang Tiến (nay là xã Nội Bài).

Cụ Ngô Dương Sơn, cán bộ tiền khởi nghĩa 102 tuổi, là một cử tri mẫu mực với tinh thần yêu nước và trách nhiệm cao, sẽ tiếp tục thực hiện quyền bầu cử của mình vào ngày 15/3 sắp tới, lần thứ 16 trong cuộc đời. Khẳng định vai trò nêu gương, trở thành điểm tựa tinh thần cho cộng đồng, góp phần giữ gìn và phát huy những giá trị tốt đẹp của truyền thống đoàn kết, trách nhiệm và lòng yêu nước.

NGÔ VĂN HỌC