Đề xuất Thủ tướng Chính phủ cho phép nhập khẩu khẩn cấp vaccine SAT1

Tiêm vaccine là giải pháp quan trọng để phòng bệnh lở mồm long móng trên gia súc. Ảnh minh họa.

Chiều 6/5/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường có báo cáo gửi Thủ tướng Lê Minh Hưng và Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng về tình hình dịch bệnh và vaccine phòng bệnh lở mồm long móng (LMLM) serotype SAT1.

Báo cáo nêu rõ, lở mồm long móng là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trên gia súc có khả năng lây lan xuyên biên giới và xuyên châu lục, do virus thuộc họ Picornaviridae, giống Aphthovirus gây ra. Bệnh lây lan nhanh trên các loài gia súc móng guốc chẵn như trâu, bò, lợn, dê, cừu, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất chăn nuôi, sinh kế người dân và an ninh lương thực. Hiện virus lở mồm long móng có 7 serotype (kiểu huyết thanh), gồm: A, O, C, Asia1, SAT1, SAT2 và SAT3.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, virus lở mồm long móng serotype SAT1 đang có xu hướng dịch chuyển địa lý nhanh, cho thấy khả năng thích ứng và lây lan mạnh, làm gia tăng nguy cơ xâm nhập vào nước ta.

"Việt Nam có đường biên giới dài, trong khi hoạt động vận chuyển, buôn bán gia súc qua biên giới, đặc biệt tại các đường mòn, lối mở, vẫn diễn biến phức tạp. Đây được xem là con đường chủ yếu khiến nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trên động vật xâm nhập và lây lan trong nội địa thời gian qua", Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhận định.

Hiện nay, các loại vaccine phòng bệnh lở mồm long móng đang được cấp phép lưu hành tại Việt Nam chỉ có tác dụng bảo hộ đối với các chủng virus thuộc serotype O, A và Asia1, chưa có khả năng bảo vệ trước serotype SAT1.

Trong khi đó, tổng đàn gia súc dễ cảm nhiễm tại Việt Nam rất lớn, gồm khoảng 31,4 triệu con lợn, 6,14 triệu con bò, 1,95 triệu con trâu và hơn 3 triệu con dê, cừu. Bộ Nông nghiệp và Môi trường lo ngại nếu virus SAT1 xâm nhập, ngành chăn nuôi, đặc biệt là chăn nuôi trâu bò, sẽ chịu ảnh hưởng nghiêm trọng.

Do serotype SAT1 chưa từng lưu hành tại Việt Nam nên toàn bộ đàn gia súc mẫn cảm hiện chưa có miễn dịch bảo hộ. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, khi một chủng virus mới xâm nhập vào quần thể động vật chưa được bảo vệ, tỷ lệ mắc bệnh có thể lên tới 100%, nguy cơ bùng phát dịch trên diện rộng là rất lớn.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng nhấn mạnh các biện pháp như kiểm soát vận chuyển, tiêu độc khử trùng, khoanh vùng ổ dịch hay tiêu hủy động vật mắc bệnh tuy cần thiết nhưng không thể thay thế vai trò của vaccine trong phòng bệnh chủ động.

Theo quy định của Luật Thú y và các văn bản hướng dẫn thi hành, vaccine thú y chưa có giấy chứng nhận lưu hành tại Việt Nam vẫn được phép nhập khẩu và sử dụng trong trường hợp phòng, chống dịch bệnh động vật khẩn cấp nếu đạt yêu cầu kiểm tra chất lượng.

Thời gian qua, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã nhận được nhiều đề nghị từ các doanh nghiệp kinh doanh vaccine thú y cũng như các cơ sở chăn nuôi bò, lợn về việc nhập khẩu vaccine phòng bệnh lở mồm long móng serotype SAT1 để tiêm phòng chủ động cho đàn gia súc trước khi dịch xảy ra. Kinh phí mua vaccine sẽ do các cơ sở chăn nuôi tự chi trả.

Từ thực tế trên, Bộ kiến nghị Thủ tướng xem xét, chỉ đạo cho phép nhập khẩu vaccine SAT1 đã được nước ngoài cấp phép lưu hành để phục vụ công tác phòng chống dịch bệnh khẩn cấp. Sau khi kiểm tra chất lượng đạt yêu cầu, vaccine sẽ được phép sử dụng tại các cơ sở chăn nuôi theo nhu cầu đăng ký nhằm tạo miễn dịch chủ động cho đàn gia súc.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định việc chủ động cho phép nhập khẩu vaccine SAT1 là giải pháp cấp thiết nhằm bảo vệ đàn gia súc, giảm thiểu thiệt hại kinh tế và bảo đảm an toàn dịch bệnh quốc gia trong bối cảnh nguy cơ xâm nhập của chủng virus này ngày càng gia tăng.

Chu Khôi