Đề xuất giữ 4 vườn quốc gia liên tỉnh do Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý

Quản lý tập trung để bảo đảm tính toàn vẹn hệ sinh thái

Bộ NNMT vừa có báo cáo số 7019/BC-BNNMT ngày 30/6/2026 gửi Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ về việc nghiên cứu chuyển các vườn quốc gia về địa phương quản lý. Báo cáo được xây dựng trên cơ sở rà soát quy định pháp luật hiện hành, tham khảo kinh nghiệm quốc tế, lấy ý kiến các địa phương có liên quan và các tổ chức bảo tồn thiên nhiên.

Theo Bộ NNMT, hiện cả nước có 167 khu rừng đặc dụng, trong đó có 36 vườn quốc gia. Phần lớn các vườn quốc gia đã được giao cho địa phương quản lý. Chỉ còn 5 vườn quốc gia liên tỉnh do Bộ trực tiếp quản lý gồm Tam Đảo, Cúc Phương, Bạch Mã, Yok Đôn và Cát Tiên, với tổng diện tích gần 270.000 ha, chiếm khoảng 12% diện tích rừng đặc dụng cả nước.

Rừng quốc gia Tam Đảo ( Phú Thọ). Ảnh: TL

Đối với Vườn quốc gia Cát Tiên, Thủ tướng Chính phủ đã có kết luận giao Chính phủ xem xét ban hành Nghị quyết chuyển giao về UBND tỉnh Đồng Nai quản lý. Trước đó, Vườn quốc gia Ba Vì cũng đã được chuyển giao về UBND thành phố Hà Nội theo quy định của Luật Thủ đô để phục vụ định hướng phát triển chuỗi giá trị tự nhiên, văn hóa của Thủ đô.

Đối với từng vườn quốc gia, Bộ NNMT cho biết đây đều là những khu bảo tồn có giá trị nổi bật.

Tam Đảo là trung tâm đa dạng sinh học quan trọng của miền Bắc và là nơi đặt Trung tâm Cứu hộ Gấu Việt Nam.

Cúc Phương là vườn quốc gia đầu tiên của Việt Nam, sau hơn 60 năm phát triển đã trở thành biểu tượng của công tác bảo tồn thiên nhiên, trung tâm cứu hộ động vật hoang dã, nghiên cứu khoa học và giáo dục môi trường, đồng thời nhiều năm được vinh danh ở cấp châu Á.

Bạch Mã là khu chuyển tiếp độc đáo giữa hai miền sinh học Bắc - Nam, được công nhận là Vườn Di sản ASEAN.

Yok Đôn là khu bảo tồn hệ sinh thái rừng khộp duy nhất của Việt Nam và có ý nghĩa đặc biệt đối với cân bằng sinh thái khu vực Tây Nguyên.

Theo Bộ NNMT, các Vườn quốc gia liên tỉnh thường chịu nhiều áp lực từ phát triển du lịch, hạ tầng, khai thác tài nguyên và sử dụng đất. Việc duy trì quản lý ở cấp Bộ giúp bảo đảm mục tiêu bảo tồn lâu dài, giữ vững tính toàn vẹn hệ sinh thái và cân bằng giữa phát triển kinh tế - xã hội với bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. Đồng thời, mô hình này không làm ảnh hưởng đến định hướng phát triển của các địa phương mà còn góp phần tạo việc làm, cải thiện sinh kế người dân vùng đệm, thúc đẩy du lịch, thu hút đầu tư, nghiên cứu khoa học và hợp tác quốc tế.

Thống nhất về quản lý để bảo tồn thiên nhiên quốc gia

Các Vườn quốc gia có giá trị đặc biệt về đa dạng sinh học, nghiên cứu khoa học, cứu hộ động vật hoang dã và hợp tác quốc tế, là tài sản thiên nhiên có ý nghĩa chiến lược của quốc gia. Việc tiếp tục duy trì mô hình quản lý tập trung, thống nhất đối với các Vườn quốc gia không chỉ xuất phát từ yêu cầu bảo đảm tính toàn vẹn của hệ sinh thái, nâng cao hiệu quả bảo tồn và phát huy các giá trị đặc biệt của Vườn, mà còn góp phần thực hiện các chủ trương, định hướng lớn của Đảng và Nhà nước về bảo tồn thiên nhiên, bảo vệ đa dạng sinh học, phục hồi hệ sinh thái tự nhiên, quản lý bền vững tài nguyên thiên nhiên và phát triển đất nước theo hướng xanh, bền vững.

“Việc duy trì mô hình quản lý ổn định, thống nhất là cần thiết nhằm bảo đảm hiệu quả các chương trình bảo tồn, phát huy các nguồn lực đã đầu tư và đáp ứng các cam kết quốc tế của Việt Nam về bảo tồn thiên nhiên, đa dạng sinh học và phát triển bền vững”, Bộ NNMT nhấn mạnh.

Dẫn chứng Bộ NNMT cho biết, đối với Vườn quốc gia Cúc Phương, việc tiếp tục trực thuộc Bộ NNMT vừa bảo đảm hiệu quả thực hiện các nhiệm vụ chiến lược về bảo tồn thiên nhiên, nghiên cứu khoa học và hợp tác quốc tế, vừa phù hợp mô hình phát triển hài hòa giữa Trung ương đầu tư cho tài sản thiên nhiên cấp quốc gia và địa phương cùng tham gia thụ hưởng, phát triển sinh kế, tạo việc làm. Đây không chỉ là lựa chọn về tổ chức, mà là sự gìn giữ một thiết chế bảo tồn đã được vun đắp hơn 60 năm, một biểu tượng của hệ thống rừng đặc dụng Việt Nam và trung tâm hợp tác quốc tế, đổi mới sáng tạo có sức lan tỏa toàn hệ thống.

Trong bối cảnh Việt Nam đang thực hiện các cam kết quốc tế về đa dạng sinh học, giảm phát thải khí nhà kính và phát triển bền vững, Bộ NNMT cho rằng việc duy trì mô hình quản lý tập trung đối với các vườn quốc gia liên tỉnh có ý nghĩa chiến lược, góp phần bảo đảm lợi ích quốc gia lâu dài, nâng cao hiệu quả bảo tồn và khẳng định vị thế của Việt Nam trên bản đồ bảo tồn thiên nhiên quốc tế.

Thanh Bình