Đề xuất cơ chế thúc đẩy trạm sạc xe điện dùng năng lượng mặt trời tại TP Hồ Chí Minh

Đề tài do Viện Nghiên cứu Phát triển TP Hồ Chí Minh chủ trì, ThS. Nguyễn Minh Luân làm chủ nhiệm, nhằm đề xuất các chính sách và giải pháp thúc đẩy phát triển mô hình trạm sạc xe điện tích hợp năng lượng mặt trời.

Theo nhóm nghiên cứu, TP Hồ Chí Minh có mật độ phương tiện lớn nhất cả nước, đồng thời chịu áp lực ô nhiễm không khí và hiệu ứng đảo nhiệt, trong khi đã cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050. Thành phố cũng có lợi thế về bức xạ mặt trời (khoảng 1.581 kWh/m²/năm) và nguồn mái nhà lớn, ước tính khoảng 20 triệu m², có thể khai thác. Vì vậy, phát triển trạm sạc xe điện sử dụng năng lượng mặt trời được xem là giải pháp vừa đáp ứng nhu cầu hạ tầng, vừa góp phần tăng tỷ lệ năng lượng tái tạo và giảm phát thải.

Nghiên cứu áp dụng phương pháp phân tích PEST (chính trị, kinh tế, xã hội, công nghệ), qua đó chỉ ra các cơ hội và rào cản trong phát triển mô hình. Về thể chế, TP Hồ Chí Minh có lợi thế từ các cơ chế đặc thù như Nghị quyết 98, song vẫn còn khoảng trống pháp lý liên quan khai thác tài sản công, mua bán điện trực tiếp và phối hợp liên ngành. Về kinh tế, hiệu quả đầu tư phụ thuộc vào chi phí thiết bị, biểu giá điện theo thời gian và mức độ sử dụng trạm; trong đó, hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) vẫn có chi phí cao.

Đại diện nhóm nghiên cứu trình bày báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ.

Nghiên cứu cũng chỉ ra sự lệch pha giữa nguồn điện mặt trời (đỉnh ban ngày) và nhu cầu sạc (đỉnh buổi tối), từ đó nhấn mạnh vai trò của hệ thống lưu trữ và đề xuất cơ chế bù trừ điện năng trong ngày.

Về thực tiễn, nhóm nghiên cứu xác định xe máy điện là phân khúc trọng tâm, với khả năng triển khai các trạm sạc vi mô (khoảng 2 kWp), có thể tự chủ 80 - 100% nhu cầu năng lượng. Mô hình này phù hợp với điều kiện đô thị, có thể bố trí tại bến xe, vỉa hè hoặc công trình công cộng.

Trên cơ sở đó, đề tài đề xuất 6 cơ chế chính sách trong phạm vi thẩm quyền của TP Hồ Chí Minh theo các nghị quyết hiện hành. Định hướng phát triển không tập trung vào trạm sạc ô tô quy mô lớn, mà ưu tiên mạng lưới trạm sạc vi mô cho xe máy điện kết hợp điện mặt trời phân tán.

Hội đồng tư vấn nghiệm thu nhiệm vụ được Sở KH&CN TP Hồ Chí Minh tổ chức ngày 28/4/2026.

Đáng chú ý, nghiên cứu đề xuất cơ chế hợp tác công - tư gắn với trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR), cho phép trường học, bệnh viện phối hợp doanh nghiệp triển khai trạm sạc tích hợp năng lượng mặt trời, góp phần tháo gỡ vướng mắc trong khai thác tài sản công.

Kết quả nhiệm vụ được đánh giá là có cơ sở khoa học và tính khả thi, có thể làm căn cứ xây dựng chính sách phát triển hạ tầng sạc xe điện. Nếu được triển khai, các cơ chế này sẽ góp phần giảm ô nhiễm không khí, bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đồng thời thúc đẩy thị trường năng lượng tái tạo và giao thông xanh tại TP Hồ Chí Minh.

Bùi Trung