Đề xuất cơ chế huy động vàng trong dân, thúc đẩy ngành chế tác và xuất khẩu

Theo đề xuất, các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh vàng trang sức được phép trực tiếp vay vàng từ người dân với lãi suất thỏa thuận theo quy định của pháp luật dân sự. Cơ chế này không chỉ giúp giảm phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu mà còn mở thêm kênh sinh lời hợp pháp cho người dân từ tài sản vàng đang nắm giữ.

Hiệp hội cho rằng, Việt Nam đang sở hữu nguồn vàng tích trữ trong dân rất lớn nhưng chưa được khai thác hiệu quả do thiếu hành lang pháp lý rõ ràng. Hiện việc huy động hoặc thu mua vàng trong dân để làm nguyên liệu sản xuất vẫn tiềm ẩn rủi ro pháp lý, khiến doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn trong hoạt động.

Về nhu cầu thị trường, VGTA ước tính ngành chế tác vàng trang sức cần khoảng 50 tấn vàng nguyên liệu mỗi năm, tương đương khoảng 5 tỷ USD. Bình quân mỗi tháng, nhu cầu khoảng 416 triệu USD - mức được đánh giá không gây áp lực lớn lên thị trường ngoại tệ. Sau chế tác, khoảng một nửa sản lượng phục vụ tiêu dùng trong nước, phần còn lại có thể xuất khẩu, mang về nguồn ngoại tệ từ 3,5 - 4 tỷ USD mỗi năm.

Vàng miếng tại Incheon, phía tây thủ đô Seoul, Hàn Quốc. Ảnh: Yonhap/TTXVN

Đối với nguồn vàng nhập khẩu, Hiệp hội đề xuất xây dựng cơ chế linh hoạt hơn, cho phép doanh nghiệp nhập khẩu vàng nguyên liệu theo hợp đồng đã ký với đối tác nước ngoài và đăng ký với ngân hàng thương mại. Thủ tục được kiến nghị đơn giản hóa theo hướng tương tự các ngành sản xuất xuất khẩu như dệt may, da giày. Đồng thời, doanh nghiệp cần xây dựng kế hoạch nhập khẩu hàng năm và thực hiện báo cáo định kỳ về tình hình sử dụng nguyên liệu cho các cơ quan quản lý.

Bên cạnh đó, VGTA kiến nghị áp dụng thuế suất nhập khẩu vàng nguyên liệu ở mức 0%, đồng thời ưu tiên nguồn ngoại tệ cho các doanh nghiệp sản xuất phục vụ xuất khẩu. Hiệp hội cũng đề xuất hoàn thiện quy định về xác định giá trị gia tăng trong hoạt động chế tác vàng, bảo đảm tính đúng, tính đủ chi phí hợp pháp phát sinh.

Ngoài ra, để tháo gỡ rào cản cho doanh nghiệp, Hiệp hội đề nghị rà soát, cắt giảm các điều kiện kinh doanh và giấy phép đối với hoạt động kinh doanh vàng trang sức mỹ nghệ, bảo đảm phù hợp với quy định của Luật Đầu tư 2025. Việc hoàn thiện khung pháp lý theo hướng minh bạch, thông thoáng được kỳ vọng sẽ xóa bỏ cơ chế “xin - cho”, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Theo đánh giá của Hiệp hội và các chuyên gia, nếu các chính sách này được triển khai đồng bộ, ngành vàng trang sức Việt Nam có thể đạt kim ngạch xuất khẩu từ 4 - 5 tỷ USD mỗi năm, đồng thời từng bước trở thành trung tâm chế tác và xuất khẩu vàng trang sức chất lượng cao trong khu vực

Văn Sơn