Đề xuất cơ chế đặc biệt cho nhóm doanh nghiệp công nghệ đầu tàu: Tạo 'đầu kéo' để dẫn dắt khu vực tư nhân

Theo ông Tào Đức Thắng, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel), việc hình thành lực lượng doanh nghiệp dẫn dắt sẽ tạo động lực phát triển các công nghệ chiến lược và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Ông Tào Đức Thắng, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Viettel.

Không chỉ là "đầu tàu", mà còn là doanh nghiệp thực hiện nhiệm vụ chiến lược

Ông Tào Đức Thắng cho rằng, để doanh nghiệp nhà nước thực sự phát huy vai trò dẫn dắt, cần sớm hoàn thiện danh mục các doanh nghiệp quy mô lớn, có năng lực dẫn dắt trong những ngành, lĩnh vực trọng yếu của nền kinh tế. Cùng với việc xác định rõ doanh nghiệp đầu tàu trong từng lĩnh vực, Chính phủ cần giao những nhiệm vụ mang tính chiến lược quốc gia thay vì chỉ đặt mục tiêu sản xuất, kinh doanh. Những nhiệm vụ này có thể bao gồm làm chủ công nghệ chiến lược, phát triển chuỗi cung ứng trong nước, mở rộng thị trường quốc tế, tham gia các dự án trọng điểm và tạo ra các sản phẩm công nghệ có giá trị gia tăng cao.

Đối với lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, Viettel đề xuất cụ thể hóa quan điểm lấy doanh nghiệp làm trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Theo đó, doanh nghiệp cần được tham gia xuyên suốt từ khâu đặt hàng nghiên cứu, thiết kế, thử nghiệm, hoàn thiện đến thương mại hóa sản phẩm; trong khi Nhà nước đóng vai trò kiến tạo về thể chế, dữ liệu, hạ tầng và tiêu chuẩn, còn viện nghiên cứu, trường đại học cung cấp tri thức và nguồn nhân lực.

Trên cơ sở đó, Viettel kiến nghị Chính phủ xây dựng cơ chế đủ mạnh để hình thành đội ngũ doanh nghiệp công nghệ đầu tàu quốc gia, gồm các doanh nghiệp có năng lực về công nghệ, vốn và thị trường như Viettel, VNPT, MobiFone, FPT, CMC... Nhóm doanh nghiệp này cần được giao nhiệm vụ phát triển các công nghệ chiến lược, đồng thời được trao cơ chế phù hợp để đầu tư dài hạn và nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo.

Theo ông Tào Đức Thắng, cùng với cơ chế đặc thù, việc tháo gỡ các điểm nghẽn về tài chính, đầu tư, mua sắm công, thử nghiệm công nghệ, tiếp cận dữ liệu và thương mại hóa kết quả nghiên cứu là điều kiện quan trọng để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư cho nghiên cứu và phát triển.

Tác động lan tỏa tới doanh nghiệp tư nhân

Kiến nghị của Viettel là coi doanh nghiệp đầu tàu như một "hạt nhân" phát triển hệ sinh thái doanh nghiệp Việt Nam.

Theo đó, doanh nghiệp đầu tàu sẽ không chỉ thực hiện các dự án lớn mà còn đóng vai trò kéo theo các doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia chuỗi cung ứng, gia tăng tỷ lệ nội địa hóa, mở rộng thị trường cho doanh nghiệp trong nước và hỗ trợ phát triển các sản phẩm công nghệ mới.

Nếu được triển khai, cơ chế này có thể tạo ra nhiều cơ hội cho khu vực tư nhân.

Các doanh nghiệp công nghệ trong nước có thêm thị trường thông qua các đơn hàng, dự án và hoạt động mua sắm của doanh nghiệp đầu tàu. Doanh nghiệp vừa và nhỏ có cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, thay vì chỉ cung cấp các dịch vụ đơn lẻ như hiện nay.

Đồng thời, các startup công nghệ có điều kiện thương mại hóa sản phẩm nhanh hơn khi được kết nối với những doanh nghiệp lớn sở hữu thị trường, khách hàng và năng lực triển khai.

Thực tế cho thấy nhiều quốc gia như Hàn Quốc, Nhật Bản hay Trung Quốc đều từng sử dụng các doanh nghiệp quy mô lớn làm hạt nhân phát triển hệ sinh thái công nghiệp và công nghệ, qua đó thúc đẩy hàng nghìn doanh nghiệp vệ tinh cùng phát triển.

Nếu được xây dựng theo hướng này, nhóm doanh nghiệp công nghệ đầu tàu sẽ không chỉ là lực lượng thực hiện các nhiệm vụ chiến lược quốc gia mà còn trở thành "đầu kéo" thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ, qua đó góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.

Bình Nguyên