Đề xuất chỉ thu phí đào tạo lao động xuất khẩu sau khi được tuyển chọn

Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến đối với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Một trong những điểm đáng chú ý là doanh nghiệp dịch vụ đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài chỉ được thu tiền đào tạo nghề, bồi dưỡng kỹ năng và ngoại ngữ sau khi người lao động đã được phía đối tác nước ngoài tuyển chọn.

Theo dự thảo, doanh nghiệp vẫn được chủ động chuẩn bị nguồn lao động đáp ứng nhu cầu của các thị trường tiếp nhận thông qua việc trực tiếp tổ chức hoặc phối hợp với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, đơn vị dịch vụ việc làm để đào tạo kỹ năng nghề và ngoại ngữ. Tuy nhiên, việc thu phí đào tạo chỉ được thực hiện khi người lao động đã vượt qua khâu tuyển chọn của đối tác nước ngoài.

Cơ quan soạn thảo cho rằng quy định này sẽ góp phần khắc phục tình trạng người lao động phải đóng nhiều khoản chi phí từ giai đoạn đầu nhưng chưa chắc chắn có cơ hội xuất cảnh, qua đó giảm rủi ro tài chính và bảo đảm tốt hơn quyền lợi của người lao động.

Dự thảo cũng sửa đổi quy định về tiền dịch vụ theo hướng linh hoạt hơn. Theo đó, bên tiếp nhận lao động ở nước ngoài có thể thanh toán thay cho người lao động một phần hoặc toàn bộ khoản tiền dịch vụ mà doanh nghiệp được phép thu. Trường hợp phía nước ngoài đã chi trả một phần, doanh nghiệp chỉ được thu phần còn lại theo thỏa thuận.

Đối với các đơn vị sự nghiệp tham gia đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài hoạt động không vì mục đích lợi nhuận, dự thảo quy định không được thu tiền dịch vụ từ người lao động.

Siết điều kiện đưa lao động ra nước ngoài

Bên cạnh các giải pháp giảm chi phí, dự thảo luật cũng bổ sung nhiều quy định nhằm hạn chế rủi ro cho người lao động khi tham gia thị trường lao động quốc tế.

Đáng chú ý, dự thảo đề xuất cấm đưa người lao động đến các quốc gia hoặc vùng lãnh thổ chưa cho phép tiếp nhận lao động nước ngoài. Theo Bộ Nội vụ, thời gian qua xuất hiện tình trạng môi giới, quảng bá việc làm tại những thị trường chưa có cơ chế tiếp nhận hoặc thiếu hành lang pháp lý rõ ràng, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tranh chấp và ảnh hưởng đến quyền lợi người lao động.

Liên quan đến ngành nghề bị cấm đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài, dự thảo mở rộng phạm vi cấm đối với công việc massage. Nếu quy định hiện hành chỉ cấm làm massage tại nhà hàng, khách sạn hoặc trung tâm giải trí thì đề xuất mới cấm hoạt động này nói chung nhằm giảm nguy cơ lao động bị bóc lột, cưỡng bức lao động hoặc trở thành nạn nhân của hành vi mua bán người.

Để nâng cao tính răn đe, dự thảo bổ sung quy định doanh nghiệp bị thu hồi giấy phép hoạt động do vi phạm nghiêm trọng sẽ không được cấp lại giấy phép trong thời hạn 5 năm. Đồng thời, người đại diện theo pháp luật, chủ sở hữu, thành viên hoặc cổ đông của doanh nghiệp bị thu hồi giấy phép cũng bị hạn chế tham gia thành lập hoặc điều hành doanh nghiệp mới hoạt động trong lĩnh vực này trong cùng thời gian.

Theo Bộ Nội vụ, quy định nhằm ngăn chặn tình trạng doanh nghiệp vi phạm giải thể hoặc thay đổi pháp nhân để tiếp tục hoạt động dưới tên gọi khác, gây khó khăn cho công tác quản lý.

Tăng hàng rào bảo vệ người lao động

Sau hơn 5 năm triển khai, Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho hoạt động đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài. Tuy nhiên, thực tiễn cũng xuất hiện nhiều hình thức vi phạm mới như mạo danh doanh nghiệp được cấp phép, cho thuê giấy phép hoạt động, thu phí trái quy định hoặc tuyển dụng lao động vào các thị trường tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Việc sửa đổi luật lần này được kỳ vọng sẽ tăng cường các cơ chế bảo vệ người lao động ngay từ khâu tuyển chọn, đào tạo, ký kết hợp đồng đến quá trình làm việc ở nước ngoài, đồng thời góp phần minh bạch hóa hoạt động đưa lao động Việt Nam ra thị trường quốc tế.

Thái Hòa