Đề xuất 2 phương án tăng lương tối thiểu vùng năm 2027

Áp lực đời sống công nhân ngày càng tăng

Theo đó, phương án 1 tăng từ 360.000 đến 520.000 đồng/tháng, bình quân tăng 9,8%; phương án 2 tăng từ 315.000 đến 450.000 đồng/tháng, bình quân tăng 8,5% so với năm 2026. Đối với lương tối thiểu theo giờ, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đề nghị xác định trên cơ sở quy đổi từ lương tối thiểu tháng và áp dụng hệ số điều chỉnh phù hợp, bảo đảm quyền lợi của người lao động làm việc theo giờ.

Đề xuất được đưa ra trên cơ sở khảo sát gần 2.000 người lao động tại 196 doanh nghiệp ở 7 tỉnh, thành phố. Kết quả cho thấy phần lớn người lao động vẫn gặp nhiều khó khăn trong cân đối thu nhập và chi tiêu. Hơn 54% số người được hỏi cho biết thu nhập hiện nay chỉ vừa đủ đáp ứng nhu cầu thiết yếu của gia đình; 17,2% phải chi tiêu tằn tiện, kham khổ; 20,6% không đủ sống và phải làm thêm giờ để bù đắp thu nhập; chỉ 7,9% có tích lũy.

So với kết quả khảo sát năm 2025, bức tranh đời sống năm 2026 cho thấy xu hướng kém tích cực hơn khi tỷ lệ người lao động không đủ sống tăng mạnh, trong khi tỷ lệ có tích lũy giảm. Điều này phản ánh thu nhập chưa theo kịp tốc độ tăng của giá cả và chi phí sinh hoạt.

Đáng chú ý, khảo sát cho thấy có tới 26,8% người lao động thường xuyên phải vay mượn tiền hằng tháng để ổn định cuộc sống, tăng hơn gấp đôi so với mức 12,5% của năm 2025. Bên cạnh đó, 32,7% người lao động cho biết thỉnh thoảng phải vay mượn tiền để trang trải các khoản chi tiêu phát sinh.

Tần suất vay mượn tăng rõ rệt cho thấy áp lực tài chính đang đè nặng lên nhiều gia đình công nhân, người lao động. Thu nhập thực tế tăng chậm hơn chi phí sinh hoạt khiến khả năng tích lũy bị thu hẹp, đồng thời làm gia tăng nguy cơ rủi ro tài chính cá nhân.

Về dinh dưỡng, chỉ 52,2% người lao động có điều kiện ăn thịt, cá trong tất cả các bữa ăn chính hằng ngày (không tính bữa ăn ca tại doanh nghiệp), giảm 3,3 điểm phần trăm so với năm 2025. Đối với chăm sóc sức khỏe, 39,8% người lao động cho biết thu nhập chỉ đủ đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh ở mức cơ bản; 46,1% chỉ đủ khả năng mua một số loại thuốc thông thường; 2,9% hoàn toàn không đủ tiền mua thuốc hoặc khám chữa bệnh khi cần thiết.

Theo bà Trần Thị Thanh Hà, Phó trưởng ban Quan hệ lao động (Tổng LĐLĐ Việt Nam), mức lương tối thiểu hiện nay đang lạc hậu so với tình hình thực tế. Mức tăng theo đề xuất trên là tương đối để đảm bảo được mức sống cơ bản cho công nhân, lao động. Ảnh: Thu Hằng

Về nhà ở, có 32,1% người lao động phải thuê nhà trọ tư nhân, tăng mạnh so với mức 20,8% của năm 2025. Diện tích nhà ở bình quân chỉ đạt 23,56m² nhưng có trung bình 3,08 người cùng sinh sống, tương đương khoảng 7,6m²/người.

Mức diện tích này thấp hơn đáng kể so với tiêu chuẩn diện tích nhà ở bình quân tại khu vực đô thị hiện nay, phản ánh thực trạng nhiều lao động vẫn đang sống trong điều kiện chật chội và thiếu tiện nghi.

Khảo sát cũng cho thấy thu nhập có tác động lớn đến các quyết định về hôn nhân và sinh con. Có 55,3% người chưa lập gia đình cho rằng tiền lương là nguyên nhân chính ảnh hưởng đến quyết định kết hôn; 72,9% người đã lập gia đình cho biết thu nhập hiện tại ảnh hưởng đến quyết định sinh thêm con. Mức thu nhập chỉ đủ trang trải cuộc sống khiến nhiều người lao động lo ngại về khả năng bảo đảm điều kiện sống, nuôi dạy con cái, mua nhà và tích lũy cho tương lai. Đây là một trong những nguyên nhân khiến không ít lao động trẻ trì hoãn kết hôn hoặc sinh con trong bối cảnh chi phí sinh hoạt, giáo dục và y tế ngày càng tăng cao.

DN kiến nghị “giãn” lộ trình tăng lương

Chia sẻ thêm với báo chí, bà Trần Thị Thanh Hà, Phó trưởng ban Quan hệ lao động (Tổng LĐLĐ Việt Nam), cho hay căn cứ để xây dựng 2 phương án đề xuất điều chỉnh lương tối thiểu vùng 2027 dựa trên tăng trưởng về GDP, chỉ số giá tiêu dùng (CPI), năng suất lao động và các yếu tố tác động đến doanh nghiệp (DN) làm căn cứ có đề xuất điều chỉnh lương tối thiểu vùng. Bên cạnh đó, 40% doanh nghiệp vẫn giữ được tốc độ tăng trưởng và 24% doanh nghiệp nói sẽ mở rộng sản xuất.

Theo bà Hà, mức lương tối thiểu hiện nay đang lạc hậu so với tình hình thực tế. Mức tăng theo đề xuất trên là tương đối để đảm bảo được mức sống cơ bản cho công nhân, lao động.

Trong khi đó, ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), lại cho rằng nếu tăng từ 1/1/2027 thì hơi gấp, không đủ thời gian thích ứng cho cộng đồng DN. Do vậy, thời điểm tăng lương mà các DN mong muốn là 1/7/2027.

Theo ông Hoàng Quang Phòng, Phó chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), thời điểm tăng lương mà các DN mong muốn là 1/7/2027. Ảnh: Thu Hằng.

Đồng tình với việc cần thiết phải điều chỉnh tiền lương tối thiểu, song đại diện VCCI cho biết đang thăm dò, chưa đề xuất mức điều chỉnh chính thức.

"DN khó khăn do tình hình áp thuế, tình hình lao động… Nếu điều chỉnh tiền lương cao quá thì chi phí sẽ đội lên, vì vậy phải cân bằng lợi ích. Hội đồng Tiền lương quốc gia sẽ họp, thảo luận kỹ về thời điểm điều chỉnh, tỷ lệ phù hợp", ông Phòng cho hay.

Lê Minh Long