Để xe buýt hấp dẫn hơn - Bài 1: Sức hút từ xe buýt không khói

Cùng với đó, chất lượng phục vụ, tổ chức vận hành và ý thức tuân thủ giao thông cũng được nâng lên rõ rệt, góp phần thu hút ngày càng đông người dân lựa chọn xe buýt thay vì phương tiện cá nhân.

Bỏ xe máy, đi xe buýt

Trong vai một hành khách đi xe buýt, PV Báo SGGP đã đón xe buýt điện số hiệu 50E-785.94, tuyến số 8, vào cuối giờ chiều, từ Làng đại học Đại học quốc gia TPHCM về bến xe buýt quận 8, phường Chánh Hưng, theo lộ trình hơn 30km. Bước lên xe, tôi cảm nhận ngay được sự chuyên nghiệp. Cửa xe tự động mở, tiếp viên chủ động chào: “Phương Trang kính chào quý khách!”. Quy trình thanh toán được hướng dẫn rõ ràng, linh hoạt với nhiều hình thức. Nếu không dùng tiền mặt, hành khách quét mã tại thiết bị đặt phía sau ghế tài xế.

Đối với người cao tuổi, việc miễn phí được thực hiện nhanh gọn thông qua căn cước công dân và hệ thống camera nhận diện. Không gian bên trong xe tạo ấn tượng với ghế ngồi có nệm êm, sạch sẽ, thoáng mát. Xe được trang bị hệ thống loa thông báo trước mỗi trạm, wifi phục vụ miễn phí.

Đặc biệt, xe chạy bằng điện, vận hành êm ái, không gây tiếng ồn và không có mùi nhiên liệu - điều vốn là hạn chế của nhiều phương tiện công cộng trước đây. Khi kết thúc hành trình, tiếp viên không quên gửi lời cảm ơn: “Cảm ơn quý khách đã đồng hành cùng Phương Trang”, tạo ấn tượng về một dịch vụ văn minh, chuyên nghiệp.

Hành khách đi xe buýt điện tại TPHCM. (ẢNH: HOÀNG HÙNG)

Do vào giờ cao điểm, xe đón trả khách liên tục. Có những thời điểm, tôi cũng như một số thanh niên khác, đứng dậy, nhường chỗ cho các bạn nữ hoặc người già. Có lúc khách đông đến nỗi phải đứng chật cả lối đi. Giá vé của tôi - người đi làm là 7.000 đồng, còn sinh viên là 3.000 đồng, những người trên 60 tuổi được miễn phí. Trên chuyến xe này hầu hết là sinh viên, đoạn vào nội thành còn có những người đi làm.

N.T. Thủy, sinh viên Trường Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia TPHCM), cho biết lúc đầu đi học đi bằng xe máy nhưng đường quá dài, lại kẹt xe và ô nhiễm, nhất là vào giờ cao điểm, sau khi tìm hiểu thấy có tuyến xe buýt số 8 chạy ngang nhà, gần cầu Nhị Thiên Đường (phường Xóm Củi), từ đó đi bộ vào nhà khoảng 200m, Thủy quyết định thử. “Sau khi đi thử vài lần, thấy xe sạch, mát, phục vụ tốt, chi phí rất thấp và an toàn so với đi xe máy, nên em bỏ luôn xe máy, sử dụng tuyến xe này để đi học, hoặc đi chơi ở trung tâm thành phố”, Thủy kể lại.

Làm việc cho một công ty bất động sản ở trung tâm thành phố, lương mỗi tháng hơn 100 triệu đồng, anh Nguyễn Xuân khiến bạn bè bất ngờ vì đi làm bằng xe buýt! Với mức thu nhập như vậy, anh có thể chọn bất kể phương tiện nào: đi taxi hoặc sắm ô tô riêng...

Nhưng không, cứ 7 giờ sáng, anh có mặt tại trạm xe buýt trước chung cư Mia, xã Bình Hưng, nơi anh ở, đón xe buýt tuyến 152 tới trạm trên đường Pasteur, trước Trường Đại học Kiến trúc, rồi đi bộ tới công ty. Cuối giờ chiều, anh thực hiện lộ trình ngược lại. Lý do đi xe buýt của anh được đúc kết: xe đúng giờ, đón khách đúng trạm, sạch sẽ, không chậm là bao nếu so với ô tô riêng. Để nắm lịch đi lại, anh tải app Moovit để theo dõi tuyến xe. Do tuyến xe đi ngang trung tâm thành phố nên cũng thuận tiện tiếp khách, chẳng hạn xe sát cổng vào khách sạn Rex, nên đây cũng là địa chỉ để chọn lựa hẹn khách.

Đáng chú ý, hành trình đầu cuối của tuyến xe là từ chung cư đến sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất, nên đi công tác bằng máy bay, anh cũng chọn tuyến này. Từ giới thiệu của anh Xuân, bạn bè ngày càng sử dụng tuyến xe này nhiều hơn, để đi sân bay, vào trung tâm thành phố, kể cả tạo thói quen cho con cái đi học, khỏi phải đưa đón.

Đầu năm nay, tuyến xe này đã đổi chủ sang hãng Phương Trang, chạy bằng xe điện, tạo nên cảm giác mới mẻ, sang trọng; tất nhiên giá vé như cũ: 5.000 đồng suốt tuyến đối với người bình thường và người nước ngoài; đi từ sân bay vào trung tâm thành phố, mỗi vali thu thêm 5.000 đồng, không còn xé vé bằng giấy. Nhân viên lễ phép chào hỏi, ăn mặc lịch sự; lúc trước giờ chạy xe kết thúc là 19 giờ thì nay nâng lên 22 giờ...

Đổi thay từ điều nhỏ nhất

Những năm qua, ngành xe buýt đã thay đổi khá nhiều theo hướng tích cực. Đầu tiên là hạ tầng, “chỉ có người đi xe buýt mới biết”, anh Nguyễn Lương, nhà ở khu Trung Sơn, khoảng một năm nay đi lại bằng xe buýt, nói những điều khá “lạ lẫm”. Chẳng hạn, đối với các tuyến đường nhỏ, vỉa hè trộn lẫn với hàng quán kinh doanh của người dân, thì trạm chờ đón trả khách là ô có vạch vàng kẻ xéo trên mặt đường.

“Nếu không đứng đón xe đúng trạm, có vẫy tay kiểu gì, xe cũng không dừng”, anh lưu ý. Ở những tuyến đường lớn, trạm chờ xe buýt khá hơn, có mái che, có bảng báo điện tử về lộ trình để hành khách theo dõi.

Đối với hệ thống xe buýt không khói, sự thay đổi rất lớn đến từ bên trong. Các chuyến xe cơ bản tuân thủ đúng biểu đồ chạy xe, nhất là vào khung giờ cao điểm. Bên cạnh đó, hệ thống hỗ trợ trên xe như thông báo điểm dừng tự động bằng âm thanh giúp hành khách dễ dàng theo dõi hành trình, không sợ bị xuống sai trạm.

Anh Nguyễn Duy Quang, tài xế xe buýt điện tuyến số 36, lộ trình Bến Thành - Thới An (hãng xe Phương Trang), khẳng định, sự chính xác về thời gian cùng những hành vi khác phải đúng đắn. Mọi hành vi vi phạm như dừng đậu sai quy định, hút thuốc trên xe, hay có thái độ khiếm nhã với khách đều phải đối mặt với mức phạt nặng, từ trừ điểm thi đua đến phạt tiền triệu. Hệ thống camera giám sát trên xe đảm bảo mọi hoạt động của tài xế và hành khách đều đúng chuẩn mực.

Xe buýt điện tại Trạm trung tâm Công viên 23-9. (ẢNH: QUỐC HÙNG)

Trao đổi với PV Báo SGGP, ông Phạm Ngọc Dũng, Giám đốc Trung tâm Quản lý giao thông công cộng TPHCM, cho biết toàn bộ hoạt động xe buýt hiện được giám sát qua hệ thống camera. Hơn 2.000 camera đã được lắp đặt trên các tuyến xe, truyền hình ảnh trực tiếp về trung tâm điều hành. Tại đây, nhân viên theo dõi hành trình, tốc độ, thời gian dừng đón khách, việc đóng mở cửa, bật máy lạnh cũng như thái độ phục vụ của nhân viên để kịp thời nhắc nhở, chấn chỉnh.

Hệ thống còn hỗ trợ tài xế cập nhật tình trạng giao thông theo thời gian thực, từ đó chủ động điều chỉnh lộ trình khi xảy ra ùn tắc. Đồng thời, trung tâm có thể phối hợp lực lượng chức năng xử lý nhanh các tình huống mất an ninh trật tự trên xe buýt thông qua các tín hiệu cảnh báo. Hệ thống cũng tích hợp phân tích dữ liệu GPS, camera, phản ánh của người dân nhằm phục vụ công tác quản lý, quy hoạch và cung cấp thông tin giao thông cho hành khách.

Về việc xử lý các lỗi liên quan lái xe, phụ xe, đối với những trường hợp chậm trễ do nguyên nhân khách quan, bất khả kháng như ùn tắc giao thông hoặc tai nạn, đơn vị có thể xem xét, châm chước. Tuy nhiên, những vi phạm như chạy sai quy định, đón trả khách không đúng điểm, hoặc thái độ phục vụ không chuẩn mực, sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật và quy chế của ngành.

Mặt khác, ngành vận tải cũng thường xuyên điều chỉnh các tuyến xe buýt để phù hợp với bối cảnh mới. Chẳng hạn, đầu năm nay, TPHCM điều chỉnh loạt tuyến xe buýt kết nối tuyến Metro số 1 và các trường đại học, nhằm nâng cao hiệu quả vận tải hành khách công cộng, cho dù trước đó thành phố đã mở mới 17 tuyến xe buýt kết nối các nhà ga metro…

Có thể thấy, với sự cải thiện đồng bộ từ luồng tuyến, thời gian vận hành đến kỹ năng và ý thức của đội ngũ tài xế, xe buýt điện đang từng bước khẳng định vai trò trong hệ thống vận tải hành khách công cộng. Đây cũng là nền tảng quan trọng để TPHCM hướng đến mục tiêu phát triển giao thông bền vững trong thời gian tới.

QUỐC HÙNG - ĐÌNH DƯ