Để nghị quyết đi vào cuộc sống - Bài 3: 'Hai con số' và bài toán chất lượng phát triển

Mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức “hai con số” được đặt ra tại Hội nghị Trung ương 2 là một yêu cầu mang tính chiến lược trong giai đoạn mới. Ảnh: Xuân Hoa

Bài 1: Cụ thể hóa nghị quyết bằng hành động cụ thể
Bài 2: Giữ vững nền tảng tư tưởng, khơi thông hành động

Tăng trưởng thực chất là con đường tất yếu

Để thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên, tại Hội nghị Trung ương 2, Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định, cần quán triệt sâu sắc "Bốn nguyên tắc" cốt lõi sau: tăng trưởng thực chất, tức là không đánh đổi chất lượng, tính bền vững lấy tốc độ tăng trưởng đơn thuần; kiên định nguyên tắc ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, đảm bảo các cân đối lớn, đây là điều kiện tiên quyết, trụ cột quyết định khả năng vận hành linh hoạt, an toàn và hiệu quả của toàn bộ nền kinh tế; tận dụng hiệu quả mọi nguồn lực sẵn có, tập trung ưu tiên cho các dự án trọng điểm và thúc đẩy hợp tác công - tư, để gia tăng hiệu quả đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia; tăng trưởng kinh tế cao phải đảm bảo phục vụ lợi ích, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân và công bằng xã hội.

Bày tỏ ấn tượng với những chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Hội nghị Trung ương 2, khóa XIV, ông Trần Văn Lâm - Ủy viên là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Công tác đại biểu cho rằng, việc Trung ương nhấn mạnh tăng trưởng phải thực chất, bền vững thể hiện sự ổn định lâu dài. Trong kinh tế học đó chính là “tăng trưởng gắn với phát triển”. Nếu như “tăng trưởng” là gia tăng về quy mô kinh tế, thì "phát triển" đòi hỏi một cách tổng thể hơn. Đó là kinh tế tăng lên nhưng đồng thời các vấn đề xã hội cũng được chăm lo; y tế, giáo dục, văn hóa, xã hội, các lĩnh vực đời sống người dân được nâng lên; quốc phòng an ninh được củng cố, an ninh trật tự được đảm bảo an toàn; môi trường được giữ gìn, bảo vệ. Đó chính là sự phát triển bền vững.

“Trong bối cảnh hiện nay nếu tăng trưởng chậm sẽ không tạo ra sự phát triển nhanh, đột phá. Thế nhưng nếu tạo ra được tốc độ tăng trưởng hai con số, đồng thời có sự phát triển tương ứng trong các lĩnh vực mới có được sự bứt phá trong phát triển. Mục tiêu của chúng ta đặt ra lần này bao trùm là tăng trưởng thực chất, là phát triển chứ không chỉ tăng trưởng đơn thuần, thuần túy gia tăng về mặt con số” - ông Lâm nói.

Liên quan đến việc Hội nghị Trung ương 2 xác định mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức “hai con số” không chỉ là một mục tiêu phát triển, mà là một yêu cầu mang tính chiến lược trong giai đoạn mới, TS Trần Văn Khải - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội cho rằng, tại Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV vừa qua, Tổng Bí thư Tô Lâm đã đặt ra những quan điểm rất rõ ràng, có sức thuyết phục cả về chính trị và kinh tế đó là Việt Nam kiên trì mục tiêu tăng trưởng cao, bền vững và thực chất; quyết tâm rất lớn, phương pháp thực hiện phải đúng, trúng, đo được và chịu trách nhiệm được.

Theo ông Khải, hội nghị phát đi một thông điệp rất rõ ràng, có sức thuyết phục cả về chính trị và kinh tế, đó là Việt Nam kiên trì mục tiêu tăng trưởng cao, nhưng là tăng trưởng bền vững và thực chất; quyết tâm rất lớn, song phương pháp thực hiện phải đúng, trúng, đo được và chịu trách nhiệm được. Không chấp nhận tăng trưởng thấp là tuyên ngôn về khát vọng, còn không chạy theo thành tích là tuyên ngôn về kỷ luật phát triển.

Điều quan trọng là Tổng Bí thư Tô Lâm đã đưa ra một “bộ nguyên tắc” để toàn hệ thống cùng nhìn về một hướng khi triển khai mục tiêu 2 con số. Thứ nhất, tăng trưởng thực chất, dựa trên năng suất và hàm lượng tri thức, không đánh đổi bền vững lấy tốc độ. Thứ hai là ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn để giữ vững niềm tin thị trường và sức chống chịu trước cú sốc bên ngoài. Thứ ba là sử dụng nguồn lực theo tư duy “khoa học”, ưu tiên dự án trọng điểm, thúc đẩy hợp tác công-tư, chống dàn trải và lãng phí. Thứ tư là tăng trưởng phải vì con người, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân và bảo đảm công bằng xã hội.

Hành động quyết liệt tránh bỏ lỡ “cửa sổ cơ hội vàng” cho phát triển

Từ tinh thần của Hội nghị Trung ương 2, TS Huỳnh Thanh Điền, chuyên gia kinh tế, giảng viên Trường Đại học Nguyễn Tất Thành cho rằng, Việt Nam hoàn toàn có thể viết nên “kỳ tích Việt Nam” nếu biết tận dụng đúng bối cảnh, đặt ra mục tiêu lớn và hành động quyết liệt. Đây chính là nền tảng để Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới, tự tin thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình và vươn lên mạnh mẽ.

Theo ông Điền, tăng trưởng thực chất là mục tiêu bắt buộc nếu muốn thực hiện khát vọng đưa Việt Nam trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045. Chúng ta cần làm rõ 3 câu hỏi: Tại sao phải tăng trưởng cao; liệu việc đặt mục tiêu tăng trưởng 10% có khác gì so với mức 5–6% như nhiều năm qua; và tại sao chúng ta phải hành động ngay bây giờ, chứ không phải chờ thêm 20 năm nữa?

Cách đây 10 năm, quy mô kinh tế Thái Lan vượt Việt Nam rất xa, nhưng hiện nay Việt Nam đã thu hẹp đáng kể khoảng cách đó. Đây là một minh chứng cho thấy chúng ta đang có tốc độ tăng trưởng nhanh. Điều này cho thấy vì sao tăng trưởng thực chất không chỉ là một lựa chọn, mà là con đường tất yếu. Nếu hành động sớm, chúng ta có thể tận dụng được lợi thế hiện có để vươn lên.

“Muốn lo cho dân, trước hết phải có nguồn lực đủ mạnh. Tăng trưởng vì con người, lấy con người làm trung tâm - đó mới là phát triển bền vững”- ông Điền nói và cho rằng đặt mục tiêu tăng trưởng 10% phải bắt đầu ngay từ giai đoạn 2025–2030 vì đây là “cửa sổ vàng” cuối cùng. Bất cứ quốc gia nào bứt phá đều trải qua một giai đoạn tăng trưởng rất cao. Nhật Bản có giai đoạn tăng trưởng trung bình 10,8%; Hàn Quốc ba thập niên tăng liên tục trên 8–9%; Trung Quốc suốt 30 năm duy trì tăng trưởng 9–11% mỗi năm. Thực tế cho thấy nếu Việt Nam xây dựng được năng lực công nghệ nội sinh, tạo được sự cộng hưởng giữa FDI – tư nhân – nhà nước và duy trì tăng trưởng cao dài hạn, chúng ta hoàn toàn có thể tạo ra bước bứt phá kinh tế.

Cộng đồng doanh nghiệp cũng bày tỏ niềm tin về mục tiêu tăng trưởng hai con số. Nói về sức mạnh “công nghệ nội sinh” để phát triển đất nước, ông Tô Mạnh Cường - Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Công nghiệp Bưu chính Viễn thông (VNPT Technology) cho biết, trong những năm gần đây Việt Nam đã đạt được nhiều bước tiến đáng kể trong phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Khi các sản phẩm “Make in Vietnam” có cơ hội tham gia vào các dự án chuyển đổi số quốc gia, các chương trình phát triển hạ tầng số hay hệ sinh thái công nghệ của Việt Nam, doanh nghiệp sẽ có điều kiện tích lũy kinh nghiệm, hoàn thiện sản phẩm và nâng cao năng lực cạnh tranh. Đây cũng được xem là cách để từng bước xây dựng một hệ sinh thái công nghệ nội địa mạnh mẽ và bền vững.

Bà Nguyễn Hiền Phương - Tổng Giám đốc Vietnamobile cho rằng, trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng tốc chuyển đổi số và phát triển kinh tế số, cộng đồng doanh nghiệp kỳ vọng Quốc hội khóa XVI sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, tạo môi trường pháp lý thuận lợi và ổn định để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư và phát triển các nền tảng số phục vụ nền kinh tế.

Trong các lĩnh vực hạ tầng số và dịch vụ công nghệ, nhiều dự án có quy mô đầu tư lớn và chu kỳ phát triển dài. Do đó, sự ổn định của chính sách và tính minh bạch của hệ thống pháp luật có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với các quyết định đầu tư của doanh nghiệp. Khi khung pháp lý rõ ràng, nhất quán và có tính dự báo cao, doanh nghiệp có thể chủ động xây dựng chiến lược phát triển dài hạn, đồng thời thu hút thêm nguồn lực đầu tư trong và ngoài nước cho các dự án hạ tầng và dịch vụ số.

TS Trần Văn Khải - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội: Mục tiêu hai con số cần tạo đột phá về năng suất, chất lượng

Mục tiêu hai con số có thể hiểu như một “trạng thái phát triển” cần tạo đột phá về năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh. Mỗi phần trăm tăng trưởng phải chứa hàm lượng tri thức và giá trị gia tăng cao hơn, dựa trên tăng năng suất các nhân tố tổng hợp, chứ không đánh đổi chất lượng lấy tốc độ. Nghị quyết Trung ương 2 cũng đưa ra thông điệp về niềm tin khi đặt thước đo cuối cùng là trải nghiệm của xã hội, sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp chứ không phải những "báo cáo đẹp”. Khi thước đo là “sự hài lòng” thì mọi cải cách thủ tục, mọi dự án đầu tư, mọi chính sách ưu đãi đều phải quy về hiệu quả thực tế và giá trị gia tăng thật.

Vũ Mạnh- Việt Thắng