Đề nghị làm rõ thẩm quyền công chứng giao dịch bất động sản

Có thể thay thế công chứng giao dịch bất động sản bằng tài liệu, hồ sơ nộp thuế?

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (đoàn TP Hải Phòng) cho rằng, không nên thiết kế điều luật theo hướng liệt kê các giao dịch phải công chứng vì có thể dễ dẫn đến trùng lặp hoặc xung đột với luật chuyên ngành như Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản; có nguy cơ bỏ sót giao dịch trong thực tiễn.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (đoàn Hải Phòng) phát biểu tại tổ. Ảnh: Trang Trần.

Nếu luật quy định không đầy đủ hoặc không thống nhất, cùng một giao dịch nhưng mỗi nơi có thể hiểu khác nhau; nơi yêu cầu công chứng, nơi không; nơi tiếp nhận hồ sơ, nơi từ chối. Điều đó làm giảm tính minh bạch của pháp luật và gia tăng rủi ro tranh chấp.

Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ nguyên tắc xác định giao dịch nào bắt buộc phải công chứng, rà soát đồng bộ với các luật chuyên ngành để bảo đảm thống nhất trong áp dụng.

Góp ý thêm về thẩm quyền công chứng giao dịch có đối tượng là bất động sản, ông cho rằng, đây là quy định có tác động rất lớn đến người dân, doanh nghiệp, thị trường bất động sản và hiệu quả kiểm soát rủi ro trong giao dịch.

Dự thảo quy định công chứng giao dịch bất động sản sẽ do công chứng viên tại tỉnh, thành phố nơi có bất động sản thực hiện. Song, nếu đặt vấn đề từng bước mở rộng phạm vi công chứng theo hướng linh hoạt hơn thì phải nhìn thẳng vào thực tế hạ tầng dữ liệu công chứng, dữ liệu đất đai và cơ chế cảnh báo rủi ro giao dịch hiện chưa đồng bộ giữa các địa phương.

Do đó, luật cần quy định rõ tiêu chí và điều kiện bảo đảm, không nên để nội dung rất quan trọng này phụ thuộc hoàn toàn vào lộ trình dưới luật.

Cũng liên quan tới lĩnh vực bất động sản, đại biểu Nguyễn Minh Tuấn (đoàn Phú Thọ) dẫn thực tế khi thực hiệnmột số giao dịch nhất là bất động sản, người dân phải trải qua rất nhiều khâu.

Theo ông Tuấn, tại vùng sâu, vùng xa, để thực hiện một giao dịch bất động sản mà phải đi công chứng sẽ rất vất vả, trong khi người dân chỉ cần thực hiện nghĩa vụ nộp thuế đầy đủ, thì về bản chất, giao dịch mua bán đã hoàn tất.

"Vậy có thể thay thế công chứng bằng việc căn cứ các tài liệu, hồ sơ đã nộp tại cơ quan thuế trong quá trình giao dịch để cắt giảm bớt thủ tục, phiền hà hay không?", ông Tuấn nói.

Đề xuất cá nhân, tổ chức phải cung cấp tài liệu theo yêu cầu của công chứng viên

Góp ý về hồ sơ công chứng, khai thác dữ liệu và thủ tục công chứng, ông Nguyễn Ngọc Sơn (đoàn Hải Phòng) đồng tình với định hướng đẩy mạnh chuyển đổi số, cho phép nộp hồ sơ trực tuyến, khai thác thông tin từ cơ sở dữ liệu quốc gia để giảm giấy tờ cho người dân. Theo ông, đơn giản hóa thủ tục không đồng nghĩa hạ thấp chuẩn an toàn pháp lý.

Quang cảnh cuộc họp tổ. Ảnh: Trang Trần.

Đại biểu băn khoăn với một số quy định theo hướng giảm yêu cầu xuất trình bản chính, đặc biệt trong những trường hợp nhạy cảm như văn bản từ chối nhận di sản, nếu không yêu cầu xuất trình bản chính hoặc bản chính điện tử để đối chiếu, công chứng viên sẽ gặp khó khăn trong việc xác minh, còn người dân có thể phải đối mặt với rủi ro tranh chấp về sau.

Đại biểu đoàn Hải Phòng đề nghị làm rõ hơn xác thực danh tính bằng cách nào, ghi nhận ý chí tự nguyện ra sao, có bắt buộc ghi âm ghi hình không, trách nhiệm pháp lý thế nào nếu xảy ra giả mạo, chiếm đoạt tài khoản, hoặc tranh chấp về chủ thể giao dịch.

Ngoài ra, ông đề nghị cơ quan soạn thảo phân loại rõ nhóm giao dịch nào có thể số hóa hoàn toàn, số hóa một phần hoặc bắt buộc phải xác minh trực tiếp; đồng thời phải giữ nguyên tắc cốt lõi là công nghệ chỉ là công cụ hỗ trợ, không thể thay thế hoàn toàn trách nhiệm nghề nghiệp và sự thẩm định thực chất của công chứng viên.

Đại biểu Vũ Văn Tiến (Đoàn TP Hải Phòng) đề nghị, khi đã quy định quyền cho công chứng viên, cần quy định rõ trách nhiệm của cá nhân, cơ quan, tổ chức có liên quan trong việc cung cấp thông tin, cũng như nghĩa vụ trả lời và thời hạn trả lời.

Đại biểu Vũ Văn Tiến (Đoàn TP Hải Phòng). Ảnh: Trang Trần.

Theo ông, công chứng viên có nghĩa vụ "chịu trách nhiệm trước pháp luật và trước người yêu cầu công chứng về văn bản công chứng mà mình thực hiện", đồng thời, thời hạn công chứng, thông thường là hai ngày làm việc, trường hợp phức tạp không quá 10 ngày làm việc.

Như vậy, nếu không quy định cụ thể về trách nhiệm của cá nhân, cơ quan, tổ chức có liên quan trong cung cấp thông tin, cũng như nghĩa vụ trả lời và thời hạn trả lời, công chứng viên và tổ chức hành nghề công chứng sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong việc bảo đảm tiến độ theo yêu cầu của người dân.

Đại biểu đề nghị sửa đổi điểm d khoản 1, Điều 18 theo hướng: Công chứng viên trực tiếp hoặc thông qua tổ chức hành nghề công chứng đề nghị cá nhân, cơ quan, tổ chức có liên quan cung cấp thông tin, tài liệu; được khai thác, sử dụng thông tin từ các cơ sở dữ liệu theo quy định của pháp luật để thực hiện việc công chứng.

Cá nhân, cơ quan, tổ chức có liên quan có trách nhiệm cung cấp thông tin, tài liệu theo yêu cầu của công chứng viên hoặc tổ chức hành nghề công chứng trong thời hạn 3 hoặc 5 ngày làm việc kể từ ngày nhận được yêu cầu.

Trang Trần