Đẩy mạnh y tế trường học, hướng tới phát triển toàn diện học sinh

Mỗi cơ sở giáo dục cần được "kết nối" với một trạm y tế cơ sở làm điểm tựa chuyên môn.

Thực tế cho thấy, trong nhiều năm qua, công tác y tế trường học vẫn còn thiếu sự kết nối với hệ thống y tế chuyên nghiệp; nhân viên y tế chưa đảm bảo chuyên môn sâu để xử lý các tình huống phức tạp, trong khi trạm y tế cơ sở chưa thực sự "vào cuộc" sâu sát. Vì vậy, việc thiết lập cơ chế phối hợp liên ngành, phân công rõ trách nhiệm và đầu mối là bước đi cần thiết, giúp chuyển từ "đơn lẻ" sang "liên thông", từ "bị động" sang "chủ động".

Kế hoạch cũng đặt ra nhiều chỉ tiêu cụ thể nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe học sinh trong các cơ sở giáo dục. Đáng chú ý, vấn đề sức khỏe tâm thần học sinh lần đầu tiên được đặt ra như một chỉ tiêu cụ thể với yêu cầu 70% học sinh phổ thông được tư vấn, phổ biến kiến thức về tâm sinh lý lứa tuổi, sức khỏe tâm thần. Có thể nói, trong bối cảnh áp lực học tập, mạng xã hội và biến động xã hội ngày càng lớn, đây là bước tiến quan trọng, thể hiện sự chuyển dịch từ chăm sóc "thể chất" sang chăm sóc "toàn diện". Bên cạnh đó, các tiêu chí về môi trường học đường cũng được siết chặt như: 100% trường có nhà vệ sinh, trong đó 90% nhà vệ sinh đạt chuẩn; 75% cơ sở giáo dục đảm bảo nước uống và nước sạch cho sinh hoạt; 100% trường tổ chức giáo dục dinh dưỡng và an toàn thực phẩm.

Dù có nhiều mục tiêu và giải pháp cụ thể, việc triển khai kế hoạch trên thực tế vẫn đối mặt với không ít khó khăn. Trước hết là vấn đề nguồn nhân lực. Hiện nay nhiều trường Tiểu học, THCS học trên địa bàn thành phố chưa có nhân viên y tế chuyên trách, còn hợp đồng hoặc hợp đồng thuê khoán với nhân viên y tế, trình độ chuyên môn đa phần là cao đẳng và trung cấp, việc đạt mục tiêu 95% cán bộ được bồi dưỡng nâng cao năng lực đòi hỏi sự đầu tư lớn về thời gian và kinh phí. Bên cạnh đó, điều kiện cơ sở vật chất y tế tại các trường học vẫn là câu chuyện chưa đi đến hồi kết, nhất là tại các khu vực miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Nhiều trường còn thiếu phòng y tế đạt chuẩn, trang thiết bị sơ cấp cứu ban đầu chưa đầy đủ, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng chăm sóc sức khỏe cho học sinh. Ngoài ra, nhận thức của một bộ phận phụ huynh và học sinh về chăm sóc sức khỏe, nhất là sức khỏe tâm thần còn hạn chế, đây là rào cản không nhỏ trong quá trình triển khai các chương trình can thiệp sớm.

Để Kế hoạch 161 đi vào thực chất, cần triển khai đồng bộ các giải pháp có tính khả thi và gắn với trách nhiệm cụ thể. Trước hết, phải hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành giữa y tế và giáo dục theo hướng rõ đầu mối, rõ nhiệm vụ, đi kèm cơ chế giám sát, đánh giá định kỳ. Mỗi cơ sở giáo dục cần được "kết nối" với một trạm y tế cơ sở làm điểm tựa chuyên môn, bảo đảm hỗ trợ thường xuyên, liên tục thay vì chỉ xử lý khi phát sinh tình huống. Song song đó, cần ưu tiên nguồn lực đầu tư nâng cấp phòng y tế, bổ sung trang thiết bị thiết yếu, nhất là tại các trường còn nhiều khó khăn ở khu vực miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số; nâng cao chất lượng đội ngũ làm công tác y tế trường học bằng các chương trình đào tạo, tập huấn thực hành.

Cùng với đó, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, từng bước xây dựng và liên thông hồ sơ sức khỏe điện tử học sinh giữa nhà trường – y tế cơ sở – gia đình, qua đó theo dõi liên tục và phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe. Đặc biệt, sức khỏe tâm thần học đường phải được quan tâm đúng mức, thông qua việc củng cố hệ thống tư vấn tâm lý trong trường học, đồng thời trang bị cho giáo viên kỹ năng nhận diện sớm các biểu hiện bất thường, tăng cường phối hợp với gia đình trong hỗ trợ học sinh. Công tác truyền thông cũng cần được đổi mới theo hướng linh hoạt, tận dụng hiệu quả các nền tảng số, xây dựng nội dung phù hợp từng nhóm tuổi, khuyến khích học sinh tham gia sáng tạo các chủ đề về bảo vệ sức khỏe học đường, sức khỏe sinh sản vị thành niên, phòng chống bệnh,… để tăng tính lan tỏa.

Minh Sơn