Lan tỏa tiếng Việt tới thế hệ trẻ kiều bào tại Hàn Quốc

Chương trình do Mạng lưới Giảng dạy Tiếng Việt và Gìn giữ Văn hóa Việt Nam toàn cầu phối hợp với Hội người Việt Nam tại Jeonnam – Gwangju (Hàn Quốc) tổ chức, là một trong những hoạt động trọng tâm nhằm thúc đẩy việc giữ gìn tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam tại nước ngoài.

Tọa đàm có sự tham dự của đại diện Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài (Bộ Ngoại giao), Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (theo hình thức trực tuyến), Đại sứ quán Việt Nam tại Hàn Quốc, các hội đoàn, chuyên gia, giáo viên, phụ huynh và học sinh kiều bào.

Tọa đàm có sự tham gia của đại diện các cơ quan, hội đoàn, các chuyên gia, giáo viên, phụ huynh và các em nhỏ người Việt đang sinh sống tại Hàn Quốc

Từ chính sách đến thực tiễn: Đặt tiếng Việt vào trung tâm kết nối cộng đồng

Phát biểu tại tọa đàm, bà Ngô Thị Thanh Mai – Phó Chủ nhiệm Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài, Bộ Ngoại giao - khẳng định, việc giữ gìn và phát huy tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài không chỉ là nhu cầu văn hóa, mà còn là nền tảng quan trọng để củng cố bản sắc dân tộc và sự gắn kết cộng đồng qua nhiều thế hệ.

Trong bối cảnh quan hệ Việt Nam – Hàn Quốc phát triển mạnh mẽ, tiếng Việt đang có thêm nhiều cơ hội để lan tỏa, song cũng đối diện với thách thức không nhỏ khi thế hệ trẻ sinh ra và lớn lên trong môi trường đa ngôn ngữ có xu hướng giảm dần khả năng sử dụng tiếng mẹ đẻ. Trước thực tế đó, bà nhấn mạnh đổi mới cách tiếp cận, trong đó cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, phát triển các mô hình học linh hoạt, kết hợp trực tuyến và trực tiếp, đồng thời tăng cường số hóa học liệu để hỗ trợ cộng đồng một cách thiết thực và hiệu quả.

Cùng quan điểm, ông Đặng Thanh Phương – Phó Trưởng Ban Đối ngoại Nhân dân, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam - cho rằng tiếng Việt không chỉ là phương tiện giao tiếp mà còn là cầu nối văn hóa, là yếu tố quan trọng trong việc duy trì sự gắn bó của cộng đồng người Việt ở nước ngoài với quê hương. Theo ông, việc giữ gìn tiếng Việt cần được nhìn nhận như một nhiệm vụ chung của toàn xã hội, đòi hỏi sự tham gia đồng bộ của các hội đoàn, gia đình và các cơ quan đại diện.

Bộ sách “Vui học Tiếng Việt” quyển 2 được ra mắt trong khuôn khổ tọa đàm

Những câu chuyện tạo ra giải pháp duy trì tiếng Việt

Điểm nhấn của chương trình là phiên tọa đàm và giao lưu trực tiếp giữa các đại biểu, giáo viên và phụ huynh – nơi những vấn đề thực tiễn được chia sẻ một cách thẳng thắn.

Từ góc nhìn của phụ huynh, câu chuyện về khoảng cách ngôn ngữ giữa con cái và ông bà khi trở về Việt Nam đã chạm đến nhiều người tham dự. Không phải khoảng cách tình cảm, mà chính rào cản ngôn ngữ khiến những đứa trẻ không thể bày tỏ trọn vẹn tình cảm với gia đình.

Từ thực tế đó, nhiều phụ huynh cho rằng việc dạy tiếng Việt không chỉ là dạy ngôn ngữ, mà là giữ lại sự kết nối gia đình, ký ức quê hương và bản sắc văn hóa cho thế hệ trẻ.

Ở góc độ giáo viên, các ý kiến cũng tập trung vào những khó khăn trong quá trình duy trì lớp học: thiếu học liệu phù hợp với trẻ em đa văn hóa, thiếu phương pháp giảng dạy chuyên biệt và thiếu sự kết nối giữa các lớp học trong cộng đồng. Nhiều lớp học hiện nay vẫn hoạt động dựa trên sự tự nguyện và tâm huyết cá nhân, chưa có nền tảng hệ thống để phát triển lâu dài.

Không khí tọa đàm trở nên sôi nổi trong phần giao lưu, khi các câu hỏi được đặt ra trực tiếp, xoay quanh cách giữ hứng thú học tiếng Việt cho trẻ, vai trò của gia đình trong việc duy trì ngôn ngữ, cũng như cách tạo môi trường sử dụng tiếng Việt trong đời sống hàng ngày.

Những trao đổi không mang tính lý thuyết, mà gắn với các tình huống thực tế: khi trẻ quen sử dụng tiếng Hàn, khi phụ huynh thiếu thời gian đồng hành, hay khi lớp học không duy trì được lâu dài. Từ đó, một nhận thức chung dần được hình thành: muốn giữ tiếng Việt, không thể chỉ dựa vào lớp học, mà cần bắt đầu từ chính gia đình và cộng đồng.

Đại diện giáo viên dạy tiếng Việt tại thành phố Gwangju, Hàn Quốc phát biểu ý kiến tại tọa đàm

Đổi mới phương pháp, đưa tiếng Việt trở lại đời sống

Tiếp nối chương trình, nội dung hướng dẫn phương pháp giảng dạy tiếng Việt đã mang lại nhiều gợi mở thực tiễn. Các chuyên gia nhấn mạnh, việc dạy tiếng Việt cho trẻ em ở nước ngoài cần thay đổi cách tiếp cận, chuyển từ dạy ngôn ngữ đơn thuần sang cung cấp trải nghiệm học tập.

Theo đó, tiếng Việt cần được lồng ghép trong các hoạt động như kể chuyện, trò chơi, sinh hoạt văn hóa, giúp trẻ tiếp cận một cách tự nhiên và hứng thú hơn. Đồng thời, việc ứng dụng công nghệ, xây dựng học liệu số và kết nối các lớp học cũng được xem là giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả giảng dạy.

Ban tổ chức tọa đàm trao tặng sách "Vui học tiếng Việt" cho các em nhỏ người Việt hiện đang sinh sống tại thành phố Gwangju, Hàn Quốc.

Hướng tới hệ sinh thái tiếng Việt bền vững

Tọa đàm tại Gwangju không chỉ dừng lại ở việc trao đổi, mà đã gợi mở một hướng đi rõ ràng: chuyển từ các mô hình tự phát sang xây dựng một hệ sinh thái giảng dạy tiếng Việt có tổ chức, có kết nối và có định hướng lâu dài.

Trong đó, các yếu tố then chốt được xác định gồm: chuẩn hóa học liệu, đào tạo giáo viên, ứng dụng công nghệ và đặc biệt là xây dựng môi trường để tiếng Việt được sử dụng trong đời sống hàng ngày của cộng đồng.

Chương trình cũng khẳng định vai trò của sự phối hợp giữa các cơ quan trong nước, cơ quan đại diện ở nước ngoài và các tổ chức cộng đồng trong việc tạo dựng nền tảng bền vững cho việc dạy và học tiếng Việt.

Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Minh Thuyết - Tổng Chủ biên Chương trình giáo dục phổ thông 2018, Chủ biên bộ sách “Vui học tiếng Việt” phát biểu tại tọa đàm.

Giải bài toán phương pháp trong môi trường đa ngôn ngữ

Trong khuôn khổ tọa đàm, GS.TS. Nguyễn Minh Thuyết – Tổng chủ biên Chương trình giáo dục phổ thông 2018, Chủ biên bộ sách “Vui học tiếng Việt” đã trực tiếp chia sẻ về cấu trúc học liệu cũng như định hướng phương pháp giảng dạy phù hợp với trẻ em Việt Nam ở nước ngoài.

Theo GS.TS. Nguyễn Minh Thuyết, việc dạy tiếng Việt trong bối cảnh đa ngôn ngữ không thể tiếp cận theo lối truyền thống, mà cần chuyển sang phương pháp linh hoạt, lấy người học làm trung tâm, gắn ngôn ngữ với trải nghiệm và văn hóa. Ông nhấn mạnh, thay vì đặt nặng việc học chữ, học ngữ pháp, cần tạo môi trường để trẻ được nghe – nói – tương tác một cách tự nhiên thông qua kể chuyện, trò chơi, hoạt động sinh hoạt cộng đồng, từ đó hình thành tình yêu với tiếng Việt một cách bền vững.

Phần chia sẻ không chỉ mang tính lý thuyết mà còn gắn với những tình huống thực tế trong quá trình giảng dạy, giúp giáo viên và phụ huynh có thêm định hướng cụ thể trong việc đồng hành cùng trẻ. Qua đó, một cách tiếp cận mới dần được định hình: dạy tiếng Việt không chỉ là truyền đạt ngôn ngữ, mà là nuôi dưỡng cảm xúc, ký ức và sự gắn bó của thế hệ trẻ với cội nguồn văn hóa dân tộc./.

Thanh Vân