Đẩy mạnh giảm chi phí và cắt giảm thủ tục hành chính trong ngành hải quan

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày tờ trình về 02 dự án Luật tại Quốc hội - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Nâng cao tính tuân thủ pháp luật hải quan

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã trình bày tờ trình về 02 dự án Luật: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan; Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư.

Theo đó, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan nhằm: Tạo cơ sở pháp lý cho việc tái thiết kế quy trình quản lý hải quan, tái cấu trúc xây dựng hệ thống công nghệ thông tin. Tăng cường kết nối dữ liệu liên thông giữa các bộ, ngành và chính quyền địa phương. Cải cách thủ tục hải quan, thúc đẩy sự tuân thủ tự nguyện trên cơ sở phân loại mức độ tuân thủ pháp luật và mức độ rủi ro của người nộp thuế, người khai hải quan. Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho hải quan địa phương. Đẩy mạnh cắt giảm thủ tục hành chính, giảm chi phí thực hiện thủ tục hành chính. Khắc phục các bất cập của Luật Hải quan năm 2014; bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với các pháp luật liên quan. Tăng cường kiểm tra chặt chẽ với các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại, nâng cao tính tuân thủ pháp luật hải quan.

Luật được xây dựng trên quan điểm: Thể chế hóa đầy đủ đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách pháp luật của Nhà nước về chuyển đổi số, hiện đại hóa và ứng dụng công nghệ trong hoạt động quản lý Nhà nước về hải quan. Đơn giản hóa các thủ tục hành chính, rà soát, cắt giảm, đơn giản hóa thành phần hồ sơ thủ tục hải quan. Bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước về hải quan, chống buôn lậu, gian lận thương mại. Kế thừa và phát huy những quy định đã mang lại tác động tích cực đến kinh tế - xã hội của Luật Hải quan hiện hành. Luật chỉ quy định những nội dung khung có tính chất nguyên tắc. Đảm bảo mục tiêu hội nhập kinh tế quốc tế, nội luật hóa các Điều ước quốc tế và thông lệ quốc tế tốt nhất…

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan gồm 4 Điều, cụ thể: Điều 1 (Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan); Điều 2 (Sửa đổi, bổ sung một số điểm, khoản của các luật có liên quan); Điều 3 (Điều khoản thi hành); Điều 4 (Điều khoản chuyển tiếp).

Trong đó sửa đổi, bổ sung 15 điều (Điều 13, 14, 22, 35, 44, 46, 57, 79, 81, 84, 90, 94, 97, 98, 99) để phù hợp với chức danh, tên gọi, chức năng, nhiệm vụ theo mô hình tổ chức bộ máy mới sau sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước. Sửa đổi, bổ sung khái niệm "kho ngoại quan" tại khoản 10 Điều 4.

Sửa đổi, bổ sung khái niệm "người khai hải quan" tại khoản 14 Điều 4 theo hướng bổ sung một số chủ thể là người khai hải quan để phù hợp với hoạt động thương mại hiện nay và quy định của Luật Thương mại điện tử, Luật Quản lý thuế.

Sửa đổi, bổ sung điểm a khoản 3, khoản 4, khoản 5 Điều 22 theo hướng bổ sung trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân khi quy hoạch, thiết kế xây dựng liên quan đến khu thương mại tự do, Chính phủ quy định chi tiết về địa điểm làm thủ tục hải quan.

Sửa đổi, bổ sung khoản 4 Điều 26 theo hướng mã số hàng hóa thuộc Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu theo giấy phép, theo điều kiện, Danh mục hàng thuộc đối tượng kiểm tra chuyên ngành đảm bảo thống nhất về mã số hàng hóa theo Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam không phụ thuộc vào thẩm quyền ban hành danh mục và Chính phủ quy định chi tiết khoản này.

Bổ sung Điều 52 nội dung giao Bộ Tài chính quy định chi tiết về thủ tục hải quan, giám sát hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua dịch vụ bưu chính, chuyển phát nhanh.

Sửa đổi, bổ sung Điều 58 theo hướng quy định doanh nghiệp kinh doanh kho bãi cảng chịu trách nhiệm thực hiện việc tiêu hủy đối với hàng hóa gây ô nhiễm môi trường trong trường hợp không xác định được chủ phương tiện vận tải, người điều khiển phương tiện vận tải hoặc người được chủ phương tiện vận tải ủy quyền. Cơ quan Hải quan chủ trì thực hiện giám sát việc tiêu hủy.

Bổ sung vào Điều 61 dự thảo Luật nội dung tại khoản 2 Điều 47 Luật hiện hành về kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hóa bán tại cửa hàng miễn thuế.

Bổ sung vào Điều 62 quy định địa điểm thành lập kho ngoại quan, địa điểm thu gom hàng lẻ, địa điểm tập kết, kiểm tra, giám sát hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu tại khu thương mại tự do,trung tâm logistics, khu công nghệ số tập trung, cụm công nghiệp. Đồng thời, bổ sung quy định về địa điểm kinh doanh hàng hóa miễn thuế, giao Chính phủ quy định chi tiết.

Bổ sung quy định cơ quan hải quan chủ động tạm dừng làm thủ tục hải quan nếu trong quá trình thực hiện kiểm tra, giám sát và kiểm soát phát hiện căn cứ rõ ràng để nghi ngờ hàng hóa quá cảnh là hàng hóa giả mạo về sở hữu trí tuệ. Bỏ quy định "không áp dụng việc tạm dừng làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa quá cảnh" tại Điều 73.

Các đại biểu Quốc hội tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội Khóa XVI - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Góp phần đơn giản hóa điều kiện đầu tư, kinh doanh, hành nghề cho người dân, doanh nghiệp

Về dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư được xây dựng và ban hành nhằm thể chế đầy đủ quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và việc kiểm soát, cấm các loại khí, chất gây nghiện có hại cho sức khỏe con người.

Đồng thời, đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật; tạo lập môi trường kinh doanh lành mạnh, công bằng, minh bạch, bình đẳng, thuận lợi cho doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân. Tăng cường kiểm soát một số lĩnh vực nhạy cảm, ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, sức khỏe của người dân và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Luật được xây dựng trên quan điểm: Thể chế hóa các quan điểm chỉ đạo của Đảng về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật; phát triển kinh tế tư nhân; xây dựng môi trường pháp lý thuận lợi, thông thoáng, minh bạch, an toàn, chi phí tuân thủ thấp; cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện đầu tư, kinh doanh, hành nghề, thủ tục hành chính bất hợp lý, gắn với thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng "2 con số"... Lấy người dân, doanh nghiệp là trung tâm, chủ thể, đảm bảo vận hành của hệ thống, bộ máy nhà nước trong sạch, lành mạnh, linh hoạt, phù hợp, mang lại lợi ích cho người dân, doanh nghiệp.

Về nguyên tắc, dự thảo Luật được xây dựng trên cơ sở Nghị quyết số 66.17/2026/NQ-CP về cắt giảm, sửa đổi ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, bảo đảm tính hợp hiến, tính thống nhất của hệ thống pháp luật; bảo đảm công khai, minh bạch; kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, lợi ích nhóm, cục bộ; xử lý nhanh chóng, kịp thời, có trọng tâm, trọng điểm các vấn đề cấp bách của thực tiễn, đưa pháp luật trở thành lợi thế cạnh tranh; không trái với các điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên và bảo đảm quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp, đặc biệt là các quyền tự do kinh doanh, quyền sở hữu tài sản và quyền tự do hợp đồng; không tăng trách nhiệm bất hợp lý cho người dân, doanh nghiệp.

Về bố cục, dự thảo Luật bao gồm 05 Điều và 01 Phụ lục, cụ thể: Điều 1. Sửa đổi, bổ sung Điều 6 của Luật Đầu tư số 143/2026/QH15. Điều 2. Sửa đổi, bổ sung Phụ lục IV của Luật Đầu tư số 143/2026/QH15. Điều 3. Sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật có liên quan đến ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Điều 4. Hiệu lực thi hành. Điều 5. Điều khoản chuyển tiếp.

Nội dung sửa đổi, hoàn thiện gồm: Sửa đổi, cắt giảm một số ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư; bổ sung quy định sửa đổi một số điều của các luật có liên quan đến ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện; bổ sung ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện "Hoạt động của cơ sở kinh doanh được ủy quyền cung cấp dịch vụ thị thực";...

Hải Liên