Đâu là kẻ thắng người thua tại World Cup 2026 dưới góc nhìn tài chính?

FIFA thu lợi nhuận khổng lồ

Không có gì ngạc nhiên khi Liên đoàn bóng đá Thế giới (FIFA) là bên được hưởng lợi lớn nhất. Nếu như tại Qatar 2022, FIFA từng thiết lập mức doanh thu kỷ lục 7,6 tỷ USD, thì con số này chắc chắn sẽ bị xô đổ tại giải đấu năm nay nhờ sự góp mặt của 48 đội bóng.

Theo bà Marion Laboure, chiến lược gia cấp cao tại trung tâm nghiêm cứu của ngân hàng Deutsche, FIFA "là người chiến thắng vĩ đại nhất, với mức doanh thu ước tính chạm ngưỡng 13 tỷ USD trong chu kỳ 4 năm”. Nguồn thu của cơ quan này cực kỳ đa dạng và mang tính độc quyền, bao gồm tiền bán bản quyền truyền hình, nhượng quyền thương hiệu, các gói dịch vụ khách hàng VIP, hợp đồng tài trợ và đặc biệt là doanh thu từ vé.

Đáng chú ý, FIFA đã tối ưu hóa triệt để lợi nhuận bằng cách trực tiếp thâu tóm thị trường vé thứ cấp. Thông qua nền tảng bán lại vé chính thức của riêng mình, cơ quan này ung dung thu phí hoa hồng lên tới 15% từ cả người bán lẫn người mua.

Các chiến lược báo hiệu tham vọng tài chính không có điểm dừng, khi FIFA thậm chí đang cân nhắc việc tiếp tục mở rộng giải đấu lên 64 đội. Họ nhắm đến những thị trường tỷ dân như Trung Quốc hay Ấn Độ hay ít hơn là Indonesia.

CĐV trở thành nạn nhân của FIFA và bão giá

Đối với hàng triệu người hâm mộ, việc được tận mắt chứng kiến World Cup là một giấc mơ. Thế nhưng, trên bình diện tài chính, giải đấu này lại là một cơn ác mộng với nhiều người. Cổ động viên đang bị vắt kiệt sức lực và hầu bao bởi hàng loạt chi phí đắt đỏ.

CĐV sẽ phải bỏ ra những khoản tiền lớn để được vào sân

Chính sách tự động đẩy giá vé lên cao khi nhu cầu tăng của FIFA đã vấp phải làn sóng phẫn nộ dữ dội. Sự đắt đỏ thể hiện rõ qua việc ngay cả Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng phải thừa nhận ông "sẽ không trả tiền" khi được hỏi về mức giá 1.000 USD cho một tấm vé xem trận mở màn của Mỹ gặp Paraguay.

Dù chủ tịch FIFA Gianni Infantino lên tiếng bảo vệ rằng mức giá này "hoàn toàn phù hợp với mặt bằng chung các sự kiện thể thao tại Mỹ", song khán giả vẫn cảm thấy bị bóc lột. Không dừng lại ở tiền vé vào sân, họ còn bị "chặt chém" không thương tiếc bởi chi phí máy bay, thực phẩm và lưu trú.

Đơn cử, một chuyến tàu hỏa New Jersey Transit kéo dài 30 phút đến sân MetLife đã bị đội giá từ 12,9 USD lên tới 150 USD. Bất chấp sự phản đối gay gắt khiến chính quyền phải can thiệp giảm giá, mức chi phí này vẫn nằm ở ngưỡng cao vô lý so với ngày thường.

Các nhà đài thắng lớn

Mặc dù phải dốc hầu bao những khoản tiền khổng lồ để sở hữu bản quyền truyền hình, song các đơn vị phát sóng vẫn tự tin nắm chắc phần thắng nhờ tỷ suất người xem kỷ lục, giúp họ dễ dàng thu hồi vốn và kiếm lời từ việc bán sóng quảng cáo.

Đáng chú ý nhất là sự xuất hiện của quãng thời gian nghỉ uống nước mỗi hiệp. Dù Chủ tịch Infantino khẳng định đây "hoàn toàn là vấn đề chuyên môn thể thao" nhằm bảo vệ cầu thủ, nhưng quãng nghỉ này lại vô tình trở thành "mỏ vàng" thương mại, đặc biệt là tại Mỹ - nơi khán giả đã quá quen với các trận đấu xoay quanh giờ nghỉ quảng cáo. FOX Sports, đơn vị được cho là đã chi 485 triệu USD cho bản quyền phát sóng tại Mỹ, đã nhanh nhạy biến các khoảng nghỉ này thành cơ hội kiếm bộn.

Các chuyên gia tài chính ước tính một slot quảng cáo 30 giây trên FOX có giá từ 200.000 đến 300.000 USD, và có thể vọt lên 750.000 USD trong các trận đấu knock-out có sự góp mặt của Mỹ. Nhờ vậy, chỉ riêng các quãng nghỉ uống nước có thể giúp FOX từ hòa vốn đến sinh lời. Bà Laboure bình luận: "Các khoảng nghỉ uống nước này thuần túy là kho quảng cáo. Tôi sẽ rất ngạc nhiên nếu chúng biến mất, bởi quy mô hiện chính là mô hình kinh doanh cốt lõi của FIFA".

Bên cạnh nhà đài, các thương hiệu tài trợ độc quyền như Adidas hay Coca-Cola cũng thu được những giá trị tương xứng với số tiền khổng lồ họ bỏ ra. Đơn cử, Adidas đã không ngần ngại chi tới 60 triệu USD cho chiến dịch quảng cáo đình đám quy tụ Lamine Yamal, Jude Bellingham và Lionel Messi để đối đầu với đối thủ truyền kiếp Nike.

16 thành phố đăng cai hụt hẫng, khách sạn nhà hàng méo mặt

16 thành phố chủ nhà trên khắp Bắc Mỹ từng ôm mộng về một cú hích kinh tế khổng lồ từ dòng người du lịch. FIFA vẽ ra viễn cảnh màu hồng với 41 tỷ USD được bơm vào nền kinh tế toàn cầu, trong đó nước Mỹ hưởng lợi 17 tỷ USD và tạo ra 185.000 việc làm. Tuy nhiên, sự thật lại tàn khốc hơn nhiều.

Theo ông Alexander Budzier - chuyên gia từ đại học Oxford, lợi ích kinh tế dài hạn của việc đăng cai các siêu sự kiện thể thao thường không bao giờ thành hiện thực. Trái lại, các thành phố chủ nhà thường chứng kiến sự sụt giảm lượng khách du lịch vãng lai, do tâm lý muốn tránh xa sự đắt đỏ sau khi giải đấu két thúc. Sự bùng nổ việc làm phần lớn cũng chỉ giới hạn ở các vị trí lao động thời vụ, trả lương thấp trong ngành dịch vụ nhà hàng, khách sạn.

Hiệp hội Khách sạn British Columbia thừa nhận lượng đặt phòng vào tháng 6 và tháng 7 tại Vancouver "tụt hậu rất nhiều so với những năm trước", bất chấp việc Vancouver tổ chức tới 7 trận đấu. Tại Mỹ, Hiệp hội Khách sạn và Lưu trú Mỹ đã lên tiếng cáo buộc FIFA "ôm" quá nhiều phòng cho mục đích nội bộ, tạo ra nhu cầu giả tạo gây nhiễu loạn thị trường.

Tính đến tháng 4, có tới 80% nhà điều hành khách sạn tại Mỹ - bao gồm cả New York và Seattle - báo cáo lượng đặt phòng thấp hơn dự báo, khiến nhiều người phải gọi kỳ World Cup này là một "sự kiện phi kinh tế" đối với lĩnh vực lưu trú.

Đặng Lai