Đào tạo theo đơn đặt hàng: 'Chìa khóa' nhân lực cho công nghiệp hỗ trợ

Nhà giáo Ưu tú.TS Phạm Xuân Khánh, Hiệu trưởng Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội đã có cuộc trao đổi với phóng viên Báo Công Thương xung quanh vấn đề này.

Đón "làn sóng" FDI bằng nguồn nhân lực cho công nghiệp hỗ trợ

- Thưa ông, được biết, Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội là một trong những đơn vị tiên phong trong đào tạo nhân lực chất lượng cao gắn với nhu cầu doanh nghiệp. Ông có thể chia sẻ rõ hơn về định hướng này?

Nhà giáo Ưu tú.TS Phạm Xuân Khánh: Trong nhiều năm qua, nhà trường xác định rõ sứ mệnh là đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng trực tiếp nhu cầu của cộng đồng doanh nghiệp trên địa bàn Hà Nội cũng như khu vực kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. Để làm được điều đó, giải pháp then chốt là tăng cường gắn kết chặt chẽ giữa nhà trường và doanh nghiệp, coi doanh nghiệp là một chủ thể tham gia xuyên suốt quá trình đào tạo.

Trong bối cảnh nhu cầu nhân lực chất lượng cao gia tăng mạnh cùng "làn sóng" FDI, đào tạo theo đơn đặt hàng được xem là hướng đi hiệu quả, rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo nghề và yêu cầu thực tiễn của doanh nghiệp. Ảnh: N.H

Theo mô hình này, doanh nghiệp không chỉ tham gia ở khâu tuyển dụng sau tốt nghiệp mà trực tiếp đồng hành từ tuyển sinh, xây dựng chương trình, giáo trình, tham gia giảng dạy, tổ chức thực hành, thực tập, cho đến tiếp nhận sinh viên vào làm việc.

- Việc sinh viên được tham gia trực tiếp vào dây chuyền sản xuất của doanh nghiệp mang lại hiệu quả ra sao, thưa ông?

Nhà giáo Ưu tú.TS Phạm Xuân Khánh: Hiệu quả thể hiện rất rõ, trong quá trình thực hành, thực tập, sinh viên được làm việc trực tiếp trên dây chuyền sản xuất thực tế của doanh nghiệp. Sau khi tốt nghiệp, những em đáp ứng yêu cầu sẽ được tuyển dụng ngay.

Nhờ mô hình đào tạo gắn kết sâu này, sinh viên của nhà trường hầu như không phải đào tạo lại, đồng thời đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của doanh nghiệp về kiến thức chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp và thái độ làm việc. Đây chính là giá trị cốt lõi của mô hình đào tạo kép mà chúng tôi đang triển khai.

- Nhà trường đang triển khai những chương trình đào tạo theo đơn đặt hàng cụ thể nào, thưa ông?

Nhà giáo Ưu tú.TS Phạm Xuân Khánh: Hiện nay, nhà trường đang triển khai nhiều chương trình đào tạo trình độ cao đẳng theo hình thức đào tạo theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp. Tiêu biểu là chương trình hợp tác với Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel), cụ thể là Tổng công ty Sản xuất thiết bị Viettel (VMC), đào tạo 200 sinh viên ngành điện tử và cơ khí.

Bên cạnh đó, chúng tôi hợp tác với doanh nghiệp sản xuất động cơ máy bay Boeing tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc để đào tạo 800 kỹ sư thực hành ngành công nghệ cơ khí. Nhà trường cũng phối hợp với doanh nghiệp của Trung Quốc có trụ sở tại Ninh Bình đào tạo 1.000 lao động chất lượng cao, cùng nhiều doanh nghiệp trong nước triển khai các chương trình đào tạo chuyên sâu theo nhu cầu thực tế.

Điểm nổi bật là ngay trong thời gian học tập tại trường, sinh viên đã được doanh nghiệp ký hợp đồng đào tạo, toàn bộ chi phí do doanh nghiệp chi trả. Sau tốt nghiệp, các em sẽ ký hợp đồng làm việc từ 2 - 3 năm. Đây là mô hình hợp tác mang lại lợi ích thiết thực cho cả ba bên gồm nhà trường, doanh nghiệp, người học.

Chuẩn bị nhân lực cho công nghệ mới UAV, bán dẫn và tự động hóa

- Quy mô đào tạo gắn kết doanh nghiệp của nhà trường trong thời gian tới sẽ ra sao?

Nhà giáo Ưu tú.TS Phạm Xuân Khánh:Riêng năm 2025, nhà trường đã ký kết với doanh nghiệp hơn 1.000 chỉ tiêu đào tạo theo hình thức hợp tác này. Dự kiến, đến năm 2026, quy mô sẽ tiếp tục mở rộng lên khoảng 1.500 chỉ tiêu.

Trong bối cảnh dòng vốn FDI gia tăng mạnh mẽ, nhiều doanh nghiệp nước ngoài đầu tư vào Việt Nam, nhu cầu nhân lực chất lượng cao ngày càng cấp thiết. Năm 2026, nhà trường dự kiến mở rộng quy mô tuyển sinh lên khoảng 4.500 sinh viên hệ chính quy, không chỉ phục vụ các ngành công nghiệp chủ lực của Hà Nội mà còn đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp trong nước và quốc tế, đặc biệt tại các lĩnh vực mũi nhọn.

- Thực tế nhu cầu nhân lực tại các khu công nghiệp trên địa bàn Hà Nội hiện nay như thế nào?

Nhà giáo Ưu tú.TS Phạm Xuân Khánh: Nhu cầu đang tăng rất nhanh, nhất là tại các khu công nghiệp và khu công nghệ cao như Hòa Lạc, Hanssip. Nhiều tập đoàn lớn như Inventec, Onaga… đã ký kết hợp tác với nhà trường để đặt hàng và tiếp nhận nguồn nhân lực do chúng tôi đào tạo. Đây là minh chứng rõ nét cho việc đào tạo gắn với nhu cầu thực tiễn của thị trường lao động đang đi đúng hướng.

- Ông đánh giá thế nào về các chính sách của Hà Nội và Trung ương đối với giáo dục nghề nghiệp?

Nhà giáo Ưu tú.TS Phạm Xuân Khánh:Thời gian qua, TP. Hà Nội đã thể hiện sự quan tâm rất rõ đối với công tác đào tạo nguồn nhân lực, ban hành nhiều chính sách thúc đẩy liên kết giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp và doanh nghiệp. Ở tầm vĩ mô, Đảng và Chính phủ đã ban hành nhiều chủ trương quan trọng, trong đó có danh mục các ngành, nghề được hỗ trợ tới 70% học phí nhằm thu hút người học vào những lĩnh vực thị trường đang có nhu cầu cao. Sắp tới, Hà Nội dự kiến tiếp tục ban hành các nghị quyết hỗ trợ học sinh tốt nghiệp THCS học nghề, trong đó miễn học phí chương trình giáo dục phổ thông.

Đây là những giải pháp rất thiết thực, góp phần nâng cao hiệu quả phân luồng, giúp học nghề trở thành lựa chọn ngắn hạn, phù hợp và giàu triển vọng.

- Trước xu hướng phát triển của kinh tế tầm thấp và công nghệ UAV, nhà trường đã có định hướng đào tạo như thế nào?

Nhà giáo Ưu tú.TS Phạm Xuân Khánh:Từ nhiều năm trước, nhà trường đã tổ chức cho giảng viên và sinh viên nghiên cứu, chế tạo thử nghiệm một số thiết bị bay không người lái phục vụ nghiên cứu và đào tạo. Hiện nay, chúng tôi đào tạo mạnh các lĩnh vực nền tảng cấu thành UAV như cơ khí chính xác, điện - điện tử, tự động hóa và công nghệ bán dẫn.

NGƯT. TS Phạm Xuân Khánh, Hiệu trưởng Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội. Ảnh: S.T

Mặc dù chưa mở ngành UAV độc lập, nhưng các kỹ thuật cốt lõi đã được tích hợp trong chương trình đào tạo hiện có, giúp sinh viên đủ năng lực tiếp cận và làm chủ công nghệ UAV. Đồng thời, nhà trường đang hợp tác với các trường đại học và doanh nghiệp của Trung Quốc, Hàn Quốc để chuyển giao chương trình đào tạo chuyên sâu về UAV, dự kiến triển khai ngay trong năm học tới với quy mô 200 - 300 sinh viên.

- Trong bối cảnh công nghiệp hỗ trợ Việt Nam còn hạn chế, ông nhìn nhận vai trò của đào tạo nhân lực như thế nào?

Nhà giáo Ưu tú.TS Phạm Xuân Khánh: Nguồn nhân lực chính là yếu tố then chốt để công nghiệp hỗ trợ Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Khi doanh nghiệp FDI đầu tư vào Việt Nam, nhu cầu tuyển dụng tập trung chủ yếu ở các lĩnh vực cơ khí, điện - điện tử và công nghệ thông tin. Xuất phát từ thực tế đó, nhà trường liên tục cập nhật, mở mới ngành đào tạo như kỹ thuật thang máy, công nghệ bán dẫn và sắp tới là UAV. Chúng tôi tập trung đào tạo cả về quy mô lẫn chất lượng, cung cấp nguồn nhân lực đủ năng lực làm chủ công nghệ, đáp ứng trực tiếp nhu cầu của doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, đặc biệt là tại Thủ đô Hà Nội.

Xin cảm ơn ông!

Nguyễn Hạnh