Đánh thức tiềm năng, tạo động lực để du lịch bứt phá

Kỳ 1: Khơi mạch nguồn di sản - từ tài nguyên đến sản phẩm đặc trưng

Hồ Hòa Bình với cảnh đẹp sơn thủy hữu tình luôn thu hút khách du lịch.

Phú Thọ đang đứng trước không gian phát triển du lịch rộng lớn với sự hội tụ hiếm có của các giá trị văn hóa, lịch sử, sinh thái và nghỉ dưỡng. Từ Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Đền Hùng linh thiêng đến làng cổ Hát Xoan rộn rã; từ suối khoáng nóng Thanh Thủy, Kim Bôi đến đại ngàn Xuân Sơn..., bức tranh du lịch đa sắc màu, chuyên nghiệp và bài bản dần hiện hữu, mang lại những trải nghiệm khó quên trong lòng du khách.

Khi giá trị riêng hội tụ thành sức mạnh

Trong hành trình phát triển, du lịch Phú Thọ có lợi thế mà không phải địa phương nào cũng có được, đó là sự đa dạng và khả năng kết nối của các nguồn tài nguyên. Sau khi mở rộng không gian phát triển, Phú Thọ có vị trí chiến lược giữ vai trò là trung tâm kết nối giữa vùng Thủ đô Hà Nội, vùng trung du và miền núi Bắc Bộ và khu vực Tây Bắc, với diện tích tự nhiên hơn 9.000 km2, dân số khoảng 4,2 triệu người. Tỉnh có địa thế khá thuận lợi về giao thông, với ba con sông lớn là sông Hồng, sông Lô, sông Đà chảy qua, hệ thống giao thông đường sắt Hà Nội - Lào Cai - Côn Minh; đường cao tốc Hà Nội - Lào Cai, là các tuyến huyết mạch trong giao lưu kinh tế, văn hóa giữa Trung Quốc với Việt Nam và các nước ASEAN. Đây là nền tảng quan trọng để phát triển du lịch liên kết vùng.

Trải qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, Phú Thọ được ví như “bảo tàng” của văn hóa dân tộc Việt với hệ thống kho tàng di sản văn hóa vật thể, phi vật thể đa dạng, phong phú: Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Đền Hùng gắn với Giỗ Tổ Hùng Vương, là điểm hội tụ tinh hoa văn hóa truyền thống Việt Nam, có ảnh hưởng đặc biệt trong đời sống tâm linh của Nhân dân cả nước; hai di sản văn hóa phi vật thể đại diện nhân loại được UNESCO ghi danh là “Hát Xoan Phú Thọ” và “Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ”; các di tích được xếp hạng cấp quốc gia đặc biệt Tây Thiên, Tháp Bình Sơn, Chùa Tiên,... cùng hàng trăm lễ hội truyền thống mang đậm bản sắc dân tộc như: Lễ hội Tây Thiên, Lễ hội Đền Mẫu Âu Cơ, Lễ hội Gầu Tào, Lễ hội Khai Hạ, Lễ hội chọi trâu Hải Lựu... Các phong tục truyền thống và hệ thống làng nghề như gốm Hương Canh, mộc Bích Chu, rèn Lý Nhân,... tạo ra nguồn lực to lớn cho phát triển du lịch văn hóa, du lịch cộng đồng và du lịch trải nghiệm.

Chia sẻ về tiềm năng phát triển du lịch, đồng chí Đặng Tuấn Hùng - Trưởng phòng Quản lý du lịch (Sở VH-TT&DL) cho biết: Với đa dạng địa hình từ đồng bằng ven sông, vùng trung du đồi thấp đến vùng núi cao nguyên sinh, Phú Thọ sở hữu hệ sinh thái tự nhiên đa dạng bậc nhất miền Bắc với khu vực núi cao, khí hậu mát mẻ quanh năm như Tam Đảo, Xuân Sơn, Mai Châu, thuận lợi phát triển du lịch nghỉ dưỡng, phục hồi sức khỏe, trekking, thể thao mạo hiểm. Nguồn khoáng nóng quý hiếm tại Thanh Thủy, Kim Bôi, lợi thế cho phát triển du lịch chăm sóc sức khỏe kết hợp nghỉ dưỡng cao cấp. Hệ thống hồ, sông, suối và hang động tự nhiên như: Hồ Hòa Bình, hồ Đại Lải, hồ Đồng Mô, đầm Vân Hội, Ao Giời - Suối Tiên... thích hợp cho du lịch sinh thái, khám phá, chèo thuyền, thể thao nước.

Bên cạnh đó, hạ tầng - dịch vụ du lịch phát triển với các khu nghỉ dưỡng, đô thị sinh thái, sân golf, resort cao cấp được hình thành như: Flamingo Đại Lải Resort, FLC Vĩnh Thịnh, Wyndham Thanh Thủy, Serena Kim Bôi, sân golf Tam Đảo, Văn Lang, Thanh Lanh... Các khu du lịch trọng điểm Tam Đảo, hồ Hòa Bình, Đền Hùng, Tây Thiên đang được nâng cấp hạ tầng, tăng cường dịch vụ. Những tài nguyên du lịch tự nhiên và nhân văn đó đã trở thành tiềm năng, thế mạnh để Phú Thọ phát triển sản phẩm du lịch văn hóa cội nguồn, các loại hình du lịch sinh thái, cộng đồng, nghỉ dưỡng cao cấp, thể thao mạo hiểm, du lịch MICE (hoạt động du lịch kết hợp với hội thảo, hội nghị, khen thưởng, sự kiện, triển lãm)... và là điểm đến hấp dẫn với khách du lịch trong nước, quốc tế.

Sự chuyển mình được ghi nhận qua cảm nhận của những người trực tiếp trải nghiệm. Chị Nguyễn Thị Thu Hà, du khách đến từ Thành phố Hồ Chí Minh xúc động khi lần thứ hai được về Đất Tổ. Chị Hà chia sẻ: “5 năm trước ra Bắc, gia đình tôi lên dâng hương Đền Hùng rồi di chuyển luôn đến địa điểm khác. Lần này, gia đình tôi đã có trọn vẹn 3 ngày 2 đêm tuyệt vời ở Phú Thọ. Chúng tôi đến dâng hương tại Đền Hùng; về làng cổ Hùng Lô nghe các nghệ nhân hát Xoan mộc mạc mà đắm say; được ngâm mình trong dòng khoáng nóng Thanh Thủy và thưởng thức cá lăng sông Đà. Gia đình cũng dành thời gian khám phá những điểm du lịch mới. Điều tôi ấn tượng nhất là cách người dân nơi đây làm du lịch văn minh, chân tình, không có tình trạng chèo kéo, chặt chém. Những di sản văn hóa được lồng ghép vào du lịch một cách tinh tế, khiến những người con phương Nam như chúng tôi thực sự cảm nhận được hồn cốt của quê cha đất Tổ”.

Chia sẻ của chị Hà không phải là ưu ái dành cho Phú Thọ, mà đó là kết quả của một quá trình dài nỗ lực, của sự chuyển biến từ nhận thức đến hành động của cả cộng đồng. Ở các điểm du lịch, tiềm năng đang được đánh thức, tạo động lực góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của địa phương và sinh kế bền vững cho nhiều gia đình, biến mỗi người dân trở thành một “đại sứ du lịch”.

Biến tiềm năng thành điểm đến hấp dẫn

Hồ Hòa Bình là minh chứng thuyết phục cho hướng đi ấy. Trải dài hơn 100km, diện tích mặt nước khoảng 8.000ha, với 47 đảo lớn, nhỏ, nơi đây mở ra không gian thiên nhiên khoáng đạt giữa núi rừng Tây Bắc. Bao quanh lòng hồ là các bản làng của đồng bào Mường, Dao, Thái với tiếng chiêng, lời hát, điệu múa, nhà sàn và phong tục truyền thống. Nếu trước đây hồ Hòa Bình được biết đến chủ yếu bởi vẻ đẹp tự nhiên, thì nay từng bước hình thành một hệ sinh thái du lịch đa trải nghiệm. Hạ tầng giao thông được đầu tư đồng bộ, kết nối, từ tuyến Hòa Lạc - Hòa Bình, đường 435 lên cảng Thung Nai, dự án nâng cấp đường Vầy Nưa - Tiền Phong đến cao tốc Hòa Bình - Mộc Châu và các tuyến đường kết nối ven hồ. Hệ thống điện, viễn thông, internet từng bước được hoàn thiện; các bến thuyền, bến cảng được nâng cấp. Đến nay, khu vực hồ Hòa Bình đã thu hút 16 dự án du lịch với tổng vốn hàng nghìn tỷ đồng.

Đáng chú ý, du lịch cộng đồng mang lại những thay đổi tích cực ở các bản làng ven hồ. Tại Vịnh Hiền Lương, những mô hình như Mít Retreat, Xoan Retreat, Mơ Ville hay các homestay của người Mường đã giúp người dân có thêm sinh kế. Du khách nghỉ lại trong nhà sàn và thưởng thức ẩm thực, tham gia các hoạt động thường nhật cùng người dân và trải nghiệm văn hóa bản địa.

Du lịch đã trở thành sinh kế của cộng đồng, động lực để người dân giữ gìn nếp nhà sàn truyền thống, phong tục, cảnh quan và môi trường sống. Tại Tam Đảo, lợi thế về khí hậu, cảnh quan và hệ sinh thái tiếp tục được phát huy. 4 năm liên tiếp được World Travel Awards bình chọn là “Điểm đến hàng đầu thế giới”, khu du lịch Tam Đảo đã tạo dựng được thương hiệu riêng. Trong 6 tháng đầu năm 2026, nơi đây thu hút hơn 282.000 lượt khách. Còn Thanh Thủy lại có một lợi thế khác với nguồn khoáng nóng quý hiếm. Với 36 di tích được xếp hạng, hệ thống cơ sở lưu trú và các khu nghỉ dưỡng, du lịch nơi đây đang từng bước hình thành thương hiệu nghỉ dưỡng gắn với chăm sóc sức khỏe...

Những câu chuyện từ hồ Hòa Bình, Tam Đảo, Thanh Thủy cho thấy tiềm năng du lịch chỉ thực sự trở thành nguồn lực phát triển khi được đánh thức bằng quy hoạch, hạ tầng, đầu tư và cách làm phù hợp.

(Còn nữa)

Hương Lan