Đánh thức giá trị bản địa, mở rộng chuỗi giá trị liên vùng

Các đại biểu tham dự Diễn đàn “Từ giá trị bản địa đến chuỗi giá trị liên vùng” tại Quảng Ngãi

Khi mỗi sản phẩm mang theo một câu chuyện

Sáng 14.8, tại Quảng Ngãi, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM chủ trì, phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi, Sở Công Thương TP.HCM và Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên tổ chức Diễn đàn “Trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm phát triển sản phẩm OCOP, làng nghề và mô hình nông nghiệp trải nghiệm”.

Với chủ đề “Từ giá trị bản địa đến chuỗi giá trị liên vùng”, diễn đàn có sự tham dự của đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường, lãnh đạo TP.HCM, Quảng Ngãi và các địa phương trong vùng, cùng các chuyên gia, doanh nghiệp, hợp tác xã, chủ thể OCOP, làng nghề và các mô hình nông nghiệp trải nghiệm.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Trần Phước Hiền phát biểu

Phát biểu tại diễn đàn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Trần Phước Hiền cho rằng, Quảng Ngãi có không gian phát triển đa dạng, từ biển, đảo, đồng bằng đến miền núi, cao nguyên và khu vực biên giới. Đây là lợi thế để địa phương phát triển các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng, OCOP, làng nghề, dược liệu, du lịch nông thôn và nông nghiệp trải nghiệm.

Đến nay, Quảng Ngãi có 535 sản phẩm OCOP còn thời hạn công nhận, gồm 2 sản phẩm 5 sao, 51 sản phẩm 4 sao và 482 sản phẩm 3 sao, với 280 chủ thể tham gia. Nhưng theo ông Hiền, giá trị của OCOP không chỉ nằm ở số lượng sản phẩm hay số sao được công nhận. Đằng sau mỗi sản phẩm là một vùng đất, một cộng đồng, một câu chuyện, một nét văn hóa và một sinh kế.

Đó là câu chuyện của tỏi Lý Sơn, sâm Ngọc Linh, quế Trà Bồng, cà phê Đắk Hà; của những làng nghề và nghề truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Từ cách nhìn đó, Quảng Ngãi cho rằng cần chuyển mạnh từ tư duy “Mỗi xã một sản phẩm” sang “Mỗi sản phẩm một câu chuyện - một giá trị - một thị trường”.

Bởi trong bối cảnh thị trường ngày càng cạnh tranh, làm ra sản phẩm mới chỉ là bước đầu. Điều quan trọng là sản phẩm phải được thị trường biết đến, người tiêu dùng tin tưởng, có hệ thống phân phối và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Diễn đàn mở ra không gian kết nối giá trị bản địa với thị trường, doanh nghiệp và du lịch

Không để những lợi thế phát triển riêng lẻ

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM Nguyễn Văn Đa cho rằng mỗi địa phương đều có những sản vật đặc trưng, nghề và làng nghề, tri thức bản địa, cảnh quan nông thôn và mô hình sản xuất mang bản sắc riêng. Đây là nguồn lực quan trọng để phát triển OCOP, ngành nghề nông thôn, du lịch nông thôn và nông nghiệp trải nghiệm.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy tiềm năng và giá trị tạo ra vẫn còn khoảng cách. Quy mô của nhiều chủ thể còn nhỏ; năng lực quản trị, xây dựng thương hiệu và phát triển thị trường chưa đồng đều.

Việc bảo tồn làng nghề có lúc chưa gắn chặt với nhu cầu thị trường; nhiều mô hình nông nghiệp có tiềm năng trải nghiệm nhưng chưa trở thành sản phẩm du lịch hoàn chỉnh.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM Nguyễn Văn Đa phát biểu

Đặc biệt, mối liên kết giữa sản xuất, chế biến, phân phối, du lịch và giữa các địa phương vẫn cần được tổ chức chặt chẽ hơn để tạo thành chuỗi giá trị.

“Vấn đề đặt ra không chỉ là mỗi địa phương có bao nhiêu sản phẩm OCOP, bao nhiêu làng nghề hay bao nhiêu mô hình nông nghiệp trải nghiệm.

Quan trọng hơn là làm thế nào để những giá trị bản địa đó được chuyển hóa thành sản phẩm có chất lượng, có thương hiệu, tiếp cận được thị trường, tham gia vào các chuỗi phân phối, chuỗi du lịch và tạo ra giá trị kinh tế bền vững cho người dân”, ông Đa nhấn mạnh.

Trong không gian liên kết đó, TP.HCM có lợi thế về thị trường, hệ thống phân phối, logistics, khoa học - công nghệ, du lịch và dịch vụ.

Trong khi đó, Quảng Ngãi và các tỉnh Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên có thế mạnh về tài nguyên, vùng nguyên liệu, sản phẩm đặc trưng, văn hóa bản địa, làng nghề và không gian sản xuất.

Sự bổ trợ này mở ra một hướng đi giàu tiềm năng: một bên có sản phẩm và vùng nguyên liệu, một bên có thị trường và hệ thống phân phối; một bên có không gian trải nghiệm, một bên có nguồn khách; một bên có tiềm năng sản xuất, một bên có công nghệ, logistics và năng lực thị trường.

Khi những lợi thế ấy được kết nối hiệu quả, giá trị không chỉ dừng ở một sản phẩm riêng lẻ mà có thể hình thành các chuỗi giá trị liên tỉnh, liên vùng với sức cạnh tranh cao hơn.

Liên kết vùng mở thêm cơ hội nâng cao giá trị và sức cạnh tranh cho sản phẩm địa phương

Từ sản phẩm đến hệ sinh thái giá trị

Diễn đàn tập trung chia sẻ kinh nghiệm xây dựng, phát triển sản phẩm OCOP, làng nghề truyền thống và mô hình nông nghiệp trải nghiệm; phương pháp chuẩn hóa sản phẩm, xây dựng thương hiệu, ứng dụng công nghệ trong sản xuất, chế biến, du lịch và xúc tiến thương mại.

Các đại biểu cũng giới thiệu những mô hình tiêu biểu, thảo luận về chính sách mới và cách làm hiệu quả trong phát triển kinh tế nông thôn gắn với bảo tồn văn hóa, nâng cao thu nhập và mở rộng thị trường.

Một trong những điểm nhấn là hoạt động kết nối doanh nghiệp, hợp tác xã, chủ thể OCOP với các đơn vị phân phối và doanh nghiệp du lịch.

Chương trình talkshow “Từ giá trị bản địa đến chuỗi giá trị liên vùng”

Tại diễn đàn, ba mô hình nổi bật về phát triển OCOP, làng nghề và nông nghiệp trải nghiệm được giới thiệu, tạo cơ sở để doanh nghiệp, chuyên gia, nhà hoạch định chính sách và lãnh đạo địa phương cùng trao đổi, tìm kiếm những bài học thực tiễn.

Thông qua chương trình talkshow “Từ giá trị bản địa đến chuỗi giá trị liên vùng”, các đại biểu tiếp tục bàn giải pháp để những đặc sản khu vực nông thôn không chỉ được bảo tồn mà còn trở thành nguồn lực tạo sinh kế, thúc đẩy thương mại và du lịch.

Hoạt động ký kết góp phần hình thành mạng lưới kết nối sản phẩm nông nghiệp liên vùng

Tại diễn đàn, 4 doanh nghiệp phân phối liên vùng ký kết với 20 chủ thể OCOP, làng nghề; 4 doanh nghiệp du lịch ký kết với 10 doanh nghiệp lữ hành.

Các thỏa thuận được kỳ vọng mở rộng mạng lưới kết nối sản xuất với thị trường, đưa sản phẩm nông nghiệp đặc trưng và sản phẩm làng nghề vào chuỗi du lịch, dịch vụ, qua đó gia tăng giá trị và mở rộng đầu ra.

Đây cũng là bước chuyển từ đối thoại sang hành động, từ kết nối trên giấy tờ đến những mối quan hệ hợp tác hướng tới thị trường.

Doanh nghiệp du lịch và đơn vị lữ hành kết nối, mở hướng đưa sản phẩm địa phương vào tour, tuyến

TP.HCM, đơn vị chủ trì Diễn đàn, với vai trò hạt nhân, đô thị đặc biệt và là đầu tàu dẫn dắt, lan tỏa phát triển kinh tế - xã hội của Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và cả nước, cũng là địa phương có thị trường tiêu dùng lớn, vừa có sản phẩm OCOP, làng nghề và các không gian nông nghiệp đặc thù.

Thành phố cam kết sẽ tiếp tục phát huy vai trò và lợi thế của một trung tâm thị trường, phân phối, logistics, khoa học - công nghệ, du lịch và dịch vụ; đồng thời chủ động phối hợp với tỉnh Quảng Ngãi và các địa phương vùng Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên để kết nối doanh nghiệp, chủ thể, sản phẩm và các mô hình có tiềm năng.

NHƯ ĐỒNG