Đại hội XIV: Đổi mới tư duy, quyết liệt trong thực thi

Khắc phục hạn chế

Chiều 23/1, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã họp phiên bế mạc. Đại hội đã nhất trí thông qua Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.

Theo đó, xác lập mô hình tăng trưởng mới với mục tiêu là nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nền kinh tế; lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính; tạo ra sức sản xuất và phương thức sản xuất mới chất lượng cao, trọng tâm là kinh tế dữ liệu, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn; đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi cơ cấu và chất lượng nguồn nhân lực.

Trao đổi với PV Tiền Phong, PGS.TS Bùi Thị An, Đại biểu Quốc hội khóa XIII, Viện trưởng Viện Tài nguyên, Môi trường và Phát triển cộng đồng cho rằng, yêu cầu quan trọng nhất đặt ra là phải chuyển mạnh từ việc học nghị quyết sang tổ chức thực hiện nghị quyết một cách thực chất, hiệu quả. Muốn nghị quyết đi vào cuộc sống, cần xây dựng chương trình hành động cụ thể, chi tiết, với yêu cầu rõ việc, rõ người, rõ trách nhiệm và rõ thời gian thực hiện.

Theo bà An, trong quá trình triển khai, công tác giám sát, kiểm tra phải được thực hiện xuyên suốt, từ khâu xây dựng kế hoạch đến tổ chức thực hiện. Quá trình này cần được minh bạch, có kiểm tra thường xuyên để đánh giá rõ đâu là nội dung làm tốt, đâu là khâu chưa đạt yêu cầu.

“Chủ trương trước đây không thiếu, nhưng khâu yếu nhất là thực hiện. Vì vậy, nếu ai không hoàn thành nhiệm vụ, không thực hiện đúng trách nhiệm thì cần kiên quyết loại ra khỏi bộ máy”, bà An nêu rõ.

Kỳ vọng vào những quyết sách mang tính đột phá của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, PGS.TS Bùi Thị An nhấn mạnh định hướng phát triển đất nước theo hướng tăng trưởng bền vững, gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng và nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia.

Theo bà, “tăng trưởng bền vững” và “phát triển bao trùm” là những khái niệm có ý nghĩa sâu sắc, phù hợp với kỳ vọng của nhân dân và hoàn toàn khả thi trong thực tiễn. Bà An đồng thời bày tỏ kỳ vọng việc tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế – đã được khởi động từ cuối nhiệm kỳ XIII – sẽ tiếp tục được triển khai quyết liệt, đồng bộ và triệt để hơn sau Đại hội XIV. Hoàn thiện thể chế được xác định là một trong những khâu đột phá then chốt, tạo nền tảng cho phát triển bền vững.

Nhấn mạnh vai trò của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, vị chuyên gia cho rằng đây là động lực trung tâm để hình thành mô hình tăng trưởng mới. Muốn đạt tăng trưởng xanh, hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường, nâng cao chất lượng sống của người dân, cần đẩy mạnh ứng dụng khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo, coi đây là con đường tất yếu để tạo đột phá và thúc đẩy tăng trưởng bao trùm.

Bà An cho rằng, cách tiếp cận này thể hiện sự thay đổi rõ nét trong tư duy quản trị, chuyển từ mô hình quản lý hành chính truyền thống sang quản trị quốc gia hiện đại, đặt trọng tâm vào tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và hiệu quả thực thi.

Theo bà, thước đo cao nhất của quá trình này chính là mức độ hài lòng và lợi ích thực chất của người dân, doanh nghiệp, qua đó tạo nền tảng cho phát triển đất nước bền vững.

Lấy kết quả thực chất làm thước đo

Nhìn vào Báo cáo về các văn kiện trình Đại hội XIV, PGS.TS. Nguyễn Văn Phương - Viện quản trị kinh doanh, Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, điểm nổi bật nhất là thông điệp rất rõ ràng và xuyên suốt: “Phát triển kinh tế vẫn là nhiệm vụ trung tâm, nhưng không thể tiếp tục theo lối cũ; phải đổi mới tư duy, đổi mới cách làm và đặc biệt là siết chặt kỷ luật thực thi”.

Theo ông, tám quyết sách chiến lược được nêu trong Báo cáo không chỉ mang tính định hướng dài hạn, mà còn thể hiện yêu cầu hành động rất cụ thể.

“Lần này, tinh thần xuyên suốt là chọn đúng việc, làm nhanh, làm đến nơi đến chốn và đo bằng kết quả thực chất. Đây là bước tiến rất quan trọng trong tư duy phát triển kinh tế”, ông Phương nhấn mạnh.

Phân tích các quyết sách liên quan trực tiếp đến kinh tế, ông Phương cho rằng yêu cầu hoàn thiện thể chế phát triển và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, lấy thực thi làm thước đo, là quyết sách có ý nghĩa nền tảng.

“Thực tế cho thấy, nhiều điểm nghẽn của nền kinh tế không nằm ở thiếu chủ trương, mà nằm ở khâu tổ chức thực hiện. Quyết sách đúng mà không đi vào cuộc sống thì gần như không có giá trị,” ông nói.

Nguồn nhân lực chất lượng cao là một yêu cầu quan trọng để phát triển kinh tế số ở Việt Nam. Ảnh: TTXVN

Theo ông Phương, việc Tổng Bí thư nhấn mạnh xóa bỏ cơ chế “xin- cho”, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực và siết kỷ luật hành chính là thông điệp rất rõ ràng đối với bộ máy thực thi.

“Chỉ khi bộ máy vận hành thông suốt, minh bạch và chịu trách nhiệm đến cùng thì các nguồn lực xã hội mới được khơi thông. Cải cách thể chế phải được đo bằng việc giảm chi phí, giảm thời gian và giảm rủi ro cho người dân, doanh nghiệp”, ông phân tích.

Về mô hình tăng trưởng, ông Phương cho rằng quyết sách chuyển sang kinh tế tri thức, kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn là sự cụ thể hóa rõ nét tư duy phát triển bền vững. “Đây không còn là câu chuyện lựa chọn theo xu thế, mà là yêu cầu sống còn.

Khi dư địa tăng trưởng theo chiều rộng đã cạn dần, Việt Nam buộc phải tăng trưởng bằng năng suất, chất lượng và đổi mới sáng tạo,” ông nhận định.

Tuy nhiên, theo ông, để mô hình tăng trưởng mới đi vào thực tế, điều quan trọng là chính sách phải đồng bộ. “Quy hoạch, đầu tư công, tín dụng, thuế, đất đai nếu không “đi cùng một hướng” thì rất khó tạo ra chuyển biến thực chất. Mục tiêu cuối cùng phải là nâng cao giá trị gia tăng nội địa và năng lực tham gia chuỗi giá trị toàn cầu”, ông Phương nói.

Trình bày Báo cáo về các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng tại phiên khai mạc sáng 20/1, Tổng Bí thư Tô Lâm nêu rõ: “Lấy thời gian, chi phí của người dân và doanh nghiệp làm thước đo chất lượng cải cách”.

Đặc biệt, ông đánh giá cao việc Báo cáo xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực trung tâm của phát triển kinh tế. “Tinh thần chỉ đạo lần này rất rõ: không phát triển cho đủ, mà phát triển cho trúng và cho hiệu quả,” ông nhấn mạnh.

Theo ông, điều này đòi hỏi phải thay đổi căn bản cơ chế tổ chức và tài chính cho khoa học – công nghệ, chuyển từ phân bổ dàn trải sang đặt hàng theo nhu cầu thực tiễn của nền kinh tế, từ đánh giá hình thức sang đánh giá bằng sản phẩm cụ thể.

Về khu vực kinh tế tư nhân, PGS.TS.Nguyễn Văn Phương cho rằng việc khẳng định kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế thể hiện bước tiến lớn trong tư duy phát triển.

“Nhưng khẳng định trên giấy là chưa đủ. Điều doanh nghiệp cần là một môi trường kinh doanh thực sự an toàn, minh bạch, bình đẳng; là sự bảo đảm chắc chắn về quyền tài sản và quyền tự do kinh doanh,” ông nói.

Theo ông, tinh thần “lấy kết quả thực chất làm thước đo” trong Báo cáo các văn kiện trình Đại hội XIV cũng đặt ra yêu cầu rất cao đối với công tác tổ chức thực hiện.

“Mọi mục tiêu phát triển kinh tế phải được lượng hóa, có thời hạn rõ ràng và gắn với trách nhiệm cá nhân. Không thể tiếp tục tình trạng chủ trương đúng nhưng triển khai chậm, nói nhiều hơn làm”, ông Phương nhấn mạnh.

VIỆT LINH – NGỌC MAI