Đà phục hồi của châu Âu có thể gặp sóng gió

Giá xăng dầu được niêm yết tại trạm xăng ở London, Anh, ngày 18/3/2026. Ảnh: THX/TTXVN

* Cú sốc năng lượng

Trong phiên giao dịch 23/3, giá dầu thô Brent đã có thời điểm vượt ngưỡng 113 USD/thùng, xác lập mức tăng khoảng 50% kể từ khi xung đột giữa Mỹ-Israel và Iran bắt đầu. Tâm lý lo ngại bao trùm thị trường về khả năng gián đoạn nguồn cung do eo biển Hormuz - tuyến vận tải dầu mỏ huyết mạch của thế giới - bị đóng cửa.

Giá dầu sau đó đã giảm nhiệt khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết, ông đã có các cuộc hội đàm "rất tốt đẹp và hiệu quả" với Iran, đồng thời ra lệnh hoãn kế hoạch tấn công vào hạ tầng năng lượng của nước này trong 5 ngày. Giá dầu Brent theo đó giảm hơn 10%, xuống dưới mức 100 USD/thùng.

Tuy nhiên, đà giảm này không kéo dài lâu sau khi phía Iran phủ nhận mọi cuộc đàm phán. Giá dầu bật tăng trở lại mức 105 USD/thùng trước khi hạ nhiệt về khoảng 100 USD/thùng.

Vì dầu Brent là tiêu chuẩn chính tại châu Âu, sự biến động này đã ngấm vào giá nhiên liệu bán lẻ suốt gần một tháng qua. Bà Maria Zagka, Chủ tịch Hiệp hội các chủ cây xăng vùng Attica kiêm người phát ngôn Liên đoàn các chủ cây xăng Hy Lạp chia sẻ, ngay từ ngày đầu chiến sự, giá trên hóa đơn nhập hàng từ các nhà máy lọc dầu đã tăng liên tục. Mỗi hóa đơn mới đều cao hơn hóa đơn trước và mức tăng này cuối cùng sẽ đổ dồn lên vai người tiêu dùng.

Thị trường khí đốt châu Âu cũng ghi nhận kịch bản tương tự. Giá khí đốt kỳ hạn TTF tại Hà Lan đã tăng lên trên 63 euro (tương đương 73 USD)/megawatt giờ vào đầu phiên 23/3. Sau phát biểu của ông Trump, mức giá này giảm xuống khoảng 54 euro, rồi lại phục hồi lên 59 euro sau phản ứng của phía Iran, và chốt phiên ở mức 55 euro.

Cú sốc năng lượng không còn gói gọn trong thị trường dầu khí. Trên khắp châu Âu, chi phí nhiên liệu cao đang bắt đầu lan sang giá hàng hóa thiết yếu, làm dấy lên nguy cơ tình trạng thắt chặt năng lượng kéo dài có thể biến thành lạm phát tiêu dùng trên diện rộng.

Các nhà nghiên cứu cho biết, tác động biểu hiện rõ rệt nhất ở các sản phẩm tiêu thụ nhiều năng lượng như các loại bánh nướng, sữa và thực phẩm chế biến sẵn. Các mặt hàng có chuỗi cung ứng dài cũng trở nên đắt đỏ hơn.

Ủy ban Nhà nước về Giao dịch Hàng hóa và Thị trường Bulgaria cho biết, giá bán buôn của hầu hết các mặt hàng đều tăng, trong đó táo, cà chua và chuối tăng mạnh từ 11-19% trong tuần qua. Giá hành tây, hạt tiêu, bắp cải, gạo, chanh và các loại đậu cũng đi lên. Chuyên gia Samina Sultan từ Viện Kinh tế Đức dự đoán, giá ngũ cốc, ngô, đậu tương và thịt cũng có nguy cơ tăng cao do chi phí phân bón đắt đỏ, đồng thời lưu ý đậu tương và ngô là thành phần chính trong thức ăn chăn nuôi.

Báo cáo mới nhất từ Viện Nghiên cứu Kinh tế Đức (DIW) dự báo, chi phí năng lượng tăng cao sẽ đẩy lạm phát tại Đức tăng thêm khoảng 0,4 điểm phần trăm trong năm 2026 so với các dự tính trước đó. Ông David Bharier, Trưởng bộ phận nghiên cứu tại Phòng Thương mại Anh, lo ngại xung đột kéo dài có thể phá hỏng những tiến triển trong việc kiềm chế lạm phát gần đây tại Anh.

Ông cho biết lạm phát có khả năng chạm mức 2,7% vào quý IV/2026 và dự báo sẽ không có thêm đợt cắt giảm lãi suất nào trong ngắn hạn. Đây là tin không mấy khả quan cho các doanh nghiệp đang cần vay vốn để đầu tư và tăng trưởng.

* Triển vọng phục hồi mờ mịt

Châu Âu bước vào năm 2026 với niềm tin về khả năng phục hồi kinh tế. Tuy nhiên, triển vọng đó giờ đây đã mờ mịt đi đáng kể.

Trong dự báo tháng 3/2026, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) cho biết, dù các dự báo về tăng trưởng đã cải thiện trong phần lớn thời gian của năm ngoái và nền kinh tế có đà tích cực khi bước sang năm 2026, nhưng xung đột tại Trung Đông đã phủ bóng đen lên tình hình chung.

Người dân mua sắm tại siêu thị ở Toronto, Canada. Ảnh: THX/TTXVN

Hệ lụy từ cuộc xung đột này đang buộc chính phủ các nước và giới chuyên gia kinh tế phải đánh giá lại triển vọng năm tới. Thủ tướng Bồ Đào Nha Luis Montenegro thừa nhận nước này có thể thâm hụt ngân sách vào năm 2026 do "những tình huống ngoại lệ" liên quan đến thiên tai và cuộc khủng hoảng năng lượng.

Tại Đức, nền kinh tế lớn nhất châu Âu, DIW hạ dự báo tăng trưởng xuống còn 1% cho năm 2026 và 1,4% cho năm 2027, giảm lần lượt 0,3 và 0,2 điểm phần trăm so với dự báo trước đó.

Các chuyên gia cũng trở nên thận trọng hơn về tăng trưởng của toàn Eurozone. Bà Franziska Palmas, chuyên gia kinh tế cấp cao về châu Âu tại Capital Economics cho rằng, tăng trưởng của khu vực có thể chậm lại đáng kể. Dù có khả năng tránh được suy thoái, Eurozone có thể sẽ trải qua hai quý trì trệ trong năm nay trước khi phục hồi chậm chạp sau đó.

Ông Carsten Brzeski, Trưởng bộ phận vĩ mô toàn cầu tại ING Research, đưa ra kịch bản tiêu cực hơn khi cho rằng nếu tình hình trở nên nghiêm trọng, giá năng lượng cao có thể kéo giảm tăng trưởng của Eurozone 0,5 điểm phần trăm trong năm 2026 và 0,4 điểm phần trăm trong năm 2027, đẩy nền kinh tế khu vực vào một cuộc suy thoái kỹ thuật vào mùa hè 2026, đồng thời khiến lạm phát vượt xa các dự báo ban đầu.

Khánh Ly (Theo THX)