Đã đến lúc thống nhất đồng phục học sinh cả nước để giảm chi phí?

Nỗi lo này không phải không có cơ sở. Thực tế nhiều năm qua cho thấy, đồng phục học sinh luôn là một trong những khoản chi đáng kể mỗi dịp đầu năm học, trong khi không ít bộ quần áo vẫn còn mới nhưng phải bỏ đi chỉ vì trường đổi mẫu hoặc thay đổi quy định.

Ảnh minh họa. Ảnh: Trần Huấn

Đồng phục thay đổi liên tục, rất lãng phí

Một bộ đồng phục học sinh hiện có giá trung bình khoảng 300.000 đồng, tùy chất liệu và đơn vị may. Tuy nhiên, học sinh không chỉ cần một bộ. Nhiều trường quy định đồng phục mùa hè, mùa đông, áo ngắn tay, dài tay, đồng phục thể dục, lễ phục, thậm chí đồng phục cho các hoạt động ngoại khóa.

Đáng chú ý, mỗi mẫu đồng phục về cơ bản vẫn là áo trắng nhưng có thể lại pha thêm màu khác ở viền tay, viền cổ, nẹp khuy... Rồi đến quần thì có quần giả váy, váy, quần dài, quần sooc, quần thể dục... Đôi khi quá nhiều mẫu đồng phục quy định, học sinh chỉ cần nhớ và mặc đúng cũng "chóng mặt".

Để chuẩn bị cho năm học mới, nhiều gia đình phải chi từ một đến vài triệu đồng chỉ riêng cho đồng phục. Với những gia đình có hai con cùng đi học, khoản chi này cùng các khoản chi khác đầu năm cộng lại không hề nhỏ.

Điều đáng nói là không ít bộ đồng phục vẫn còn sử dụng tốt nhưng buộc phải cất vào tủ vì trường thay đổi mẫu thiết kế, đổi màu sắc, bổ sung kiểu dáng hoặc thay logo. Thậm chí, ở một số nơi, mỗi lần thay hiệu trưởng hoặc thay đổi đơn vị quản lý, đồng phục lại được thiết kế lại.

Sau đợt sáp nhập trường học vừa qua, nhiều cơ sở giáo dục dự kiến sẽ đổi tên. Điều này khiến phụ huynh lo ngại sẽ phải mua đồng phục mới dù con em mình vẫn học tại chính ngôi trường đó.

Về bản chất, đồng phục được sử dụng để tạo sự bình đẳng giữa học sinh, xây dựng nề nếp và giúp nhận diện nhà trường. Tuy nhiên, khi mỗi trường có một mẫu riêng, thậm chí thay đổi theo từng giai đoạn quản lý, đồng phục lại vô tình trở thành một khoản chi phát sinh.

Nếu học sinh chuyển trường hoặc trường đổi mẫu đồng phục, những bộ quần áo cũ gần như không thể tiếp tục sử dụng hoặc chuyển cho học sinh trường khác, dù chất lượng vẫn còn tốt. Đây là sự lãng phí cả về kinh tế lẫn tài nguyên.

Không ít phụ huynh cũng phản ánh việc mua đồng phục ở một số trường gần như chỉ được thực hiện thông qua một đơn vị cung cấp, thậm chí bán trực tiếp trong trường. Điều này khiến phụ huynh không có nhiều lựa chọn về giá cả và chất lượng.

Có nên thống nhất đồng phục trên phạm vi cả nước?

Năm học 2026-2027 đánh dấu bước chuyển quan trọng khi cả nước thống nhất sử dụng một bộ sách giáo khoa theo từng môn học và chương trình giáo dục phổ thông. Mục tiêu là bảo đảm tính thống nhất, thuận lợi trong quản lý và giảm những bất cập phát sinh.

Từ đó, nhiều ý kiến phụ huynh cho rằng đã đến lúc thống nhất một mẫu đồng phục trên phạm vi cả nước theo từng cấp học.

"Ngày xưa thế hệ chúng tôi đi học đồng phục rất đơn giản, chỉ là quần xanh đen, áo trắng có cổ đứng, có phù hiệu trường mayở cánh tay áo. Nếu thay đồng phục chỉ cần may lại phù hiệu rất đơn giản, học sinh có thể mua áo trắng ở đâu cũng được" - chị Hồng (Vĩnh Thanh, Hà Nội) cho biết.

Chị Hồng cũng đề xuất, đồng phục có thể được thiết kế theo hướng đơn giản, dễ mặc, phù hợp điều kiện khí hậu, dễ may và có giá thành hợp lý, chẳng hạn áo trắng kết hợp quần hoặc váy tối màu. Điểm khác biệt giữa các trường chỉ cần thể hiện bằng phù hiệu, logo hoặc bảng tên được gắn hoặc may trên áo.

Cách làm này vẫn bảo đảm nhận diện từng cơ sở giáo dục và giúp học sinh tiếp tục sử dụng đồng phục nếu chuyển trường hoặc khi trường đổi tên sau sáp nhập. Phụ huynh cũng không phải mua mới toàn bộ đồng phục chỉ vì thay đổi logo hay mẫu thiết kế.

Việc thống nhất mẫu đồng phục còn tạo điều kiện để nhiều doanh nghiệp cùng tham gia sản xuất theo một quy chuẩn chung, giúp giảm giá thành, bảo đảm chất lượng và hạn chế tình trạng cung ứng độc quyền tại từng trường. Học sinh có thể mua đồng phục ở nhiều nơi mà vẫn đúng quy cách, thay vì phụ thuộc vào một nhà cung cấp.

Quan trọng hơn, đồng phục vốn mang ý nghĩa bình đẳng, giản dị và thống nhất. Khi mỗi trường theo đuổi một kiểu thiết kế khác nhau, thậm chí thay đổi liên tục, giá trị cốt lõi ấy phần nào bị mai một. Điều học sinh cần là một bộ quần áo thuận tiện cho việc học tập và vui chơi, chứ không phải liên tục thay đổi theo từng nhiệm kỳ quản lý.

Một bộ đồng phục có thể không phải khoản chi quá lớn đối với mọi gia đình. Nhưng với hàng triệu học sinh trên cả nước, việc hạn chế những lần thay đổi không cần thiết sẽ giúp tiết kiệm cho các gia đình và cho xã hội một nguồn chi phí rất đáng kể.

Đồng phục học sinh nên được trả về đúng ý nghĩa ban đầu: tạo sự bình đẳng, thuận tiện và dễ nhận diện chứ không nên là gánh nặng tài chính mỗi khi năm học mới bắt đầu.

P.V