Cùng ASEAN đoàn kết, lớn mạnh

Đó là những thông điệp xuyên suốt trong khuôn khổ các Hội nghị cấp Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN tại Thái Lan và Philippines dịp này. Chuyến công tác tham dự cuộc gặp không chính thức giữa các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN với Bộ trưởng Ngoại giao Myanmar (ngày 12/7), thăm chính thức Indonesia và đồng chủ trì Kỳ họp lần thứ 6 Ủy ban Hợp tác song phương (ngày 14/7) của Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung cùng sự sôi động của AMM 59 (18-24/7) cũng là minh chứng cụ thể cho phương châm được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh tại Hội nghị quán triệt Nghị quyết của Bộ Chính trị về đường lối đối ngoại Đại hội XIV của Đảng vừa qua, đó là, Việt Nam cần “từ lớn mạnh riêng lẻ sang cùng ASEAN lớn mạnh”.

Rõ ràng, sự tham gia của Việt Nam trong bối cảnh mới sẽ gắn với việc cộng hưởng, bổ trợ thiết thực giữa các chương trình hợp tác của ASEAN và nỗ lực thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao, phát triển bền vững của Việt Nam.

Myanmar - luôn là thành viên của “mái nhà chung”

Tinh thần đoàn kết và vai trò trung tâm của ASEAN trong thúc đẩy đối thoại, hợp tác với Myanmar được Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung cùng những người đồng cấp trong khu vực nhấn mạnh tại cuộc gặp không chính thức với Bộ trưởng Ngoại giao Myanmar. Đây là lần đầu tiên các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN gặp phía Myanmar theo hình thức trực tiếp, đồng thời là cuộc tiếp xúc cấp cao nhất giữa ASEAN và chính quyền nước này kể từ năm 2021.

Cuộc gặp cho thấy tinh thần “nói đi đôi với làm” của ASEAN, bởi rằng, sự kiện được khẩn trương thu xếp trên cơ sở chỉ đạo vừa qua của các Nhà Lãnh đạo ASEAN tại Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48 tại Cebu, Philippines, về việc tiếp tục trao đổi phương cách để ASEAN duy trì hỗ trợ và hợp tác với Myanmar, bám sát các nguyên tắc của Đồng thuận 5 điểm.

Tại cuộc gặp, các Bộ trưởng chia sẻ đánh giá về tình hình, đồng thời trao đổi một số biện pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả phối hợp, hỗ trợ Myanmar trong thời gian tới trên cơ sở triển khai thực chất, hiệu quả Đồng thuận 5 điểm - khuôn khổ định hướng chủ đạo của ASEAN trong vấn đề Myanmar.

Các Bộ trưởng khẳng định ASEAN sẽ tiếp tục duy trì đối thoại với đại diện chính quyền nước này, tạo điều kiện tìm kiếm một giải pháp lâu dài do Myanmar làm chủ và dẫn dắt, hướng tới hòa bình, hòa giải dân tộc, ổn định, an ninh và phát triển thịnh vượng, vì lợi ích của người dân Myanmar và của toàn khu vực.

Khẳng định lập trường nhất quán của Việt Nam coi Myanmar là một thành viên của ASEAN và Đồng thuận 5 điểm là khuôn khổ quan trọng để Hiệp hội tiếp tục đồng hành cùng nước này, Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhấn mạnh Việt Nam sẵn sàng phối hợp chặt chẽ với Chủ tịch ASEAN 2026 và các quốc gia thành viên trong thúc đẩy phục hồi kinh tế, giải quyết các vấn đề xã hội, phòng, chống tội phạm xuyên biên giới; tăng cường hợp tác song phương và tiểu vùng, qua đó góp phần vào hòa bình, ổn định, phát triển bền vững của Myanmar và khu vực, cũng như tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN.

Một “mỏ neo” cho phát triển khu vực

Với tổng dân số chiếm 60% và tiềm lực kinh tế hàng đầu của ASEAN, sự hợp tác chặt chẽ giữa Việt Nam và Indonesia chính là "mỏ neo" cho sự ổn định và phát triển của khu vực. Những thành quả thực chất trong chuyến thăm chính thức Indonesia của Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung góp phần củng cố lập luận đó.

Trải qua chặng đường hơn 70 năm quan hệ ngoại giao và đặc biệt, kể từ khi hai bên nhất trí nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện trong chuyến thăm Indonesia của Tổng Bí thư Tô Lâm tháng 3/2025, hợp tác song phương trên tất cả các lĩnh vực ngày càng phát triển sâu rộng và hiệu quả, trong bối cảnh tình hình thế giới nhiều biến động và môi trường kinh tế quốc tế không thuận lợi.

Một điểm nhấn trong chuyến thăm lần này là Bộ trưởng Ngoại giao hai nước đã ký kết Chương trình Hành động triển khai quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Indonesia giai đoạn 2026 - 2030. Đây được xem là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa tầm nhìn chiến lược mà lãnh đạo cấp cao hai nước đã thống nhất, trở thành dấu mốc mới quan trọng trong quan hệ song phương với nhiều “ấp ủ” hợp tác trên những lĩnh vực mới, quan trọng như công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, năng lượng, thanh toán xuyên biên giới…

Nhận thấy nhu cầu đầu tư ngày càng cao từ doanh nghiệp hai nước, hai Bộ trưởng đều có những gợi mở cụ thể nhằm tháo gỡ vướng mắc và khơi thông các điểm nghẽn. Bộ trưởng Lê Hoài Trung đề nghị hai bên tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp hai nước mở rộng và đa dạng hóa đầu tư, đặc biệt là trong các lĩnh vực mới, nhiều tiềm năng như năng lượng tái tạo, công nghiệp bán dẫn, kinh tế số, xe điện và hợp tác Halal.

Chia sẻ với TG&VN, Đại sứ Việt Nam tại Indonesia Tạ Văn Thông cho rằng với mục tiêu đưa kim ngạch thương mại song phương đạt 18 tỷ USD vào năm 2028, các lĩnh vực kinh tế mới nổi sẽ là động lực tăng trưởng chính.

Cụ thể, hai nước đang tập trung vào các lĩnh vực trọng điểm. Một là, hệ sinh thái xe điện: Với các dự án biểu tượng như nhà máy 1,2 tỷ USD của VinFast và sự hiện diện của Xanh SM tại Indonesia, hai bên đang cùng nhau tham gia sâu vào chuỗi cung ứng xanh toàn cầu. Hai là, kinh tế xanh và chuyển đổi năng lượng: Hợp tác trong lưu trữ carbon, phát triển năng lượng tái tạo và thực hiện cam kết giảm phát thải ròng xuống 0. Ba là, công nghiệp Halal: Đây là dư địa rất lớn để các sản phẩm nông, thủy sản của Việt Nam thâm nhập sâu vào thị trường Indonesia và thế giới Hồi giáo. Bốn là, kinh tế số và nông nghiệp công nghệ cao: Ứng dụng công nghệ để nâng cao năng suất và bảo đảm an ninh lương thực trong khu vực.

Những nỗ lực của hai nước hiện nay không chỉ thúc đẩy hợp tác song phương lên một tầm mức mới, cao hơn, thực chất hơn, đem lại lợi ích thiết thực cho người dân, doanh nghiệp hai nước mà còn góp phần vào sự phát triển, thịnh vượng chung của ASEAN, trở thành một điển hình trong hợp tác song phương dưới “mái nhà chung”.

“Đến hẹn, lại lên”

Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN (AMM) hàng năm đóng vai trò quan trọng, là dịp các Bộ trưởng thảo luận, thúc đẩy triển khai cụ thể các định hướng được Lãnh đạo ASEAN thống nhất từ đầu năm, giải quyết các vấn đề nảy sinh mà ASEAN cần ứng phó, đồng thời, đề xuất, kiến nghị các phương hướng hợp tác cho giai đoạn tiếp theo báo cáo lên Lãnh đạo ASEAN tại kỳ họp cấp cao thứ hai trong năm. Các kỳ Hội nghị AMM cũng quy tụ sự tham gia của đông đủ các đối tác của ASEAN, cùng trao đổi về quan hệ hợp tác và các vấn đề cùng quan tâm liên quan đến hòa bình, ổn định và phát triển ở khu vực.

Với ý nghĩa đó, AMM 59 được gửi gắm nhiều kỳ vọng cho những bước đà cán đích của năm ASEAN 2026, năm đầu tiên ASEAN đi vào triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 và trong bối cảnh Hiệp hội đang nỗ lực chèo lái vượt qua những biến động và bất định gia tăng của môi trường khu vực và quốc tế.

Chia sẻ với TG&VN, Trưởng Phái đoàn Việt Nam tại ASEAN, Đại sứ Tôn Thị Ngọc Hương cho biết, tại Hội nghị lần này, các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN sẽ cùng các đối tác long trọng kỷ niệm 50 năm ký kết Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á (TAC, 1976-2026). Sau 5 thập kỷ, các nguyên tắc nêu trong TAC, được 58 nước tham gia TAC cam kết tuân thủ, sẽ tiếp tục được đề cao như những nguyên lý nền tảng cho quan hệ giữa các quốc gia, góp phần củng cố hòa bình, an ninh, ổn định và hợp tác cùng phát triển ở khu vực.

Bên cạnh đó, tại Hội nghị, các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN trao đổi, đánh giá toàn diện những vấn đề quốc tế và khu vực đang nổi lên, từ đó củng cố đồng thuận và thống nhất lập trường chung của ASEAN. Điều này sẽ được phản ánh trong Thông cáo chung Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN, văn kiện quan trọng nhất của Hội nghị, thể hiện quan điểm thống nhất của ASEAN đối với hàng loạt vấn đề chiến lược, từ xây dựng Cộng đồng ASEAN, quan hệ đối ngoại, đến các vấn đề an ninh, kinh tế và xã hội nổi bật của khu vực và thế giới.

Đặc biệt, các Hội nghị cấp Bộ trưởng giữa ASEAN với các đối tác cũng là điểm nhấn đáng chú ý tại AMM 59. Các cuộc trao đổi này không chỉ giúp tăng cường hiểu biết, chia sẻ quan điểm về những vấn đề cùng quan tâm, mà còn xác định các định hướng và lĩnh vực hợp tác ưu tiên trong thời gian tới, qua đó tiếp tục củng cố vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực đang định hình. Hội nghị năm nay cũng sẽ xem xét, quyết định một số nội dung quan trọng liên quan đến việc mở rộng quan hệ đối tác của Hiệp hội.

Về phía Việt Nam, đóng góp xuyên suốt của Việt Nam tại AMM 59 lần này sẽ tập trung vào hai khía cạnh chính: Củng cố đoàn kết, thống nhất, vai trò trung tâm của ASEAN, nâng cao năng lực ứng phó hữu hiệu với các thách thức nảy sinh; đồng thời, tăng cường hợp tác thực chất, hiệu quả trong ASEAN và với các đối tác, đẩy mạnh các tiến trình liên kết khu vực hỗ trợ mục tiêu phát triển của từng quốc gia thành viên.

Theo Đại sứ Tôn Thị Ngọc Hương, Việt Nam cũng sẽ tiếp tục tích cực đảm nhiệm các nhiệm vụ luân phiên trong ASEAN tại Hội nghị AMM 59, trong đó có vai trò điều phối quan hệ ASEAN - Anh và ASEAN - New Zealand giai đoạn 2024-2027.

Đây là hai quan hệ đối tác có nhiều bước phát triển tốt đẹp thời gian qua, với New Zealand vừa trở thành Đối tác chiến lược toàn diện của ASEAN trong năm 2025 và ASEAN cùng Vương quốc Anh kỷ niệm 5 năm Quan hệ Đối tác đối thoại. Với vai trò điều phối, Việt Nam chủ trì đàm phán các văn kiện quan trọng gồm Kế hoạch Hành động ASEAN - Anh giai đoạn 2027-2031, Tuyên bố ASEAN - Anh về hợp tác trong khuôn khổ Tầm nhìn ASEAN về Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (AOIP) và Tuyên bố ASEAN - New Zealand về Nâng cao Tự cường Khu vực. Các văn kiện này không chỉ tái khẳng định cam kết hợp tác giữa ASEAN với các đối tác, đề cao hợp tác đa phương và tuân thủ luật pháp quốc tế, mà còn mở ra những định hướng hợp tác cụ thể, thiết thực, đáp ứng nhu cầu của ASEAN và các đối tác trong giai đoạn tới.

Như vậy, với tinh thần “cùng ASEAN lớn mạnh”, triển khai mục tiêu của đối ngoại Việt Nam trong kỷ nguyên mới, sự tham gia, đóng góp của Việt Nam trong ASEAN và tại chuỗi các hội nghị cấp Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN dịp này cũng như trong việc thúc đẩy quan hệ với Indonesia đã toát lên hình ảnh, tâm thế mới của Việt Nam, tương xứng với tầm vóc lịch sử, văn hóa và vị thế đất nước.

“Việt Nam sẵn sàng phối hợp chặt chẽ với Chủ tịch ASEAN 2026 và các nước thành viên hỗ trợ Myanmar phục hồi kinh tế, xử lý các vấn đề xã hội và phòng, chống tội phạm xuyên biên giới, thúc đẩy hợp tác song phương và hợp tác tiểu vùng, vì hòa bình, ổn định, phát triển bền vững của Myanmar và khu vực, và đóng góp vào tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN”.

Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung

Hà Phương