Công suất điện lập đỉnh mới, tiết kiệm điện trở thành yêu cầu cấp bách

Trước áp lực ngày càng gia tăng đối với hệ thống điện quốc gia trong bối cảnh nắng nóng cực đoan, nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh và yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, sáng 22/6, Cổng Thông tin điện tử Chính phủ tổ chức tọa đàm với chủ đề "Tiết kiệm điện mùa cao điểm: Trách nhiệm và giải pháp".

Tọa đàm với chủ đề "Tiết kiệm điện mùa cao điểm: Trách nhiệm và giải pháp" có sự tham dự của nhiều chuyên gia. Ảnh: VGP/Đức Tuân

Nhu cầu điện tăng mạnh, hệ thống điện đối mặt nhiều thách thức

Tại tọa đàm, ông Đặng Hải Dũng, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) cho biết thời gian gần đây công suất cực đại của hệ thống điện đã vượt 58.000 MW, trong khi sản lượng điện có những ngày đạt trên 1 tỷ kWh. Đây là mức tiêu thụ rất lớn, phản ánh tốc độ phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế và nhu cầu năng lượng ngày càng gia tăng.

Theo ông Dũng, tốc độ tăng trưởng năng lượng luôn gắn liền với tăng trưởng kinh tế. Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng ở mức hai con số, nhu cầu điện cho sản xuất, kinh doanh và đời sống sẽ tiếp tục tăng cao trong những năm tới.

Ông Đặng Hải Dũng, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương).

Tuy nhiên, công tác bảo đảm điện năng đang đối mặt với nhiều thách thức. Trong đó, những bất ổn địa chính trị trên thế giới có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chuỗi cung ứng năng lượng, làm gia tăng giá than, dầu, khí và chi phí sản xuất điện. Các yêu cầu mới về giảm phát thải carbon, thuế xanh hay cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) tại các thị trường xuất khẩu lớn cũng đặt ra áp lực chuyển dịch sang các nguồn năng lượng sạch hơn.

Bên cạnh đó, việc gia tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo khiến công tác dự báo và vận hành hệ thống điện trở nên phức tạp hơn do phụ thuộc nhiều vào điều kiện thời tiết. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến khó lường, việc bảo đảm cân bằng cung - cầu điện càng trở thành bài toán khó.

Theo đại diện Bộ Công Thương, việc đẩy nhanh đầu tư các dự án nguồn điện và lưới điện cũng gặp không ít khó khăn liên quan đến thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng và huy động nguồn lực.

Trước những thách thức đó, Chính phủ và Bộ Công Thương đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Trong đó, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả được xác định là một trong những trụ cột quan trọng nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Bộ Công Thương đang thúc đẩy các chương trình kiểm toán năng lượng, hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, nghiên cứu các cơ chế tài chính khuyến khích sử dụng năng lượng hiệu quả. Đồng thời, Bộ sẽ phối hợp với Bộ Tài chính xây dựng Quỹ sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả nhằm tạo thêm nguồn lực cho quá trình chuyển đổi xanh.

Chủ động nguồn nhiên liệu, bảo đảm cung ứng điện mùa cao điểm

Chia sẻ tại tọa đàm, ông Ngô Sơn Hải, Phó Tổng Giám đốc EVN cho biết những biến động của thị trường năng lượng thế giới thời gian qua đã tác động trực tiếp đến tiến độ và giá nhiên liệu phục vụ phát điện.

Hiện các nhà máy điện của EVN sử dụng cả than trong nước và than nhập khẩu. Nguồn khí LNG cho phát điện được cung cấp thông qua các đơn vị thuộc ngành dầu khí. Để chủ động ứng phó với những biến động của thị trường, ngay từ tháng 3/2026, EVN đã chỉ đạo các đơn vị phát điện phối hợp với các đơn vị cung cấp than và khí rà soát, điều chỉnh kế hoạch cung ứng nhiên liệu.

Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) Ngô Sơn Hải.

Theo ông Hải, thực tế trong thời gian qua, đặc biệt trong những đợt nắng nóng kéo dài, nguồn than và khí cơ bản vẫn được bảo đảm, đáp ứng yêu cầu vận hành hệ thống điện.

Tuy nhiên, để bảo đảm cung ứng điện không chỉ cần đủ nhiên liệu mà còn phải duy trì độ sẵn sàng cao của các tổ máy phát điện. Việc bảo dưỡng, sửa chữa và vận hành an toàn các nhà máy đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong giai đoạn cao điểm.

Đại diện EVN cho biết hiện tỷ trọng nguồn điện do EVN trực tiếp quản lý chỉ chiếm khoảng 37% tổng công suất hệ thống. Vì vậy, việc bảo đảm cung ứng điện cần có sự phối hợp đồng bộ của tất cả các đơn vị phát điện trên toàn hệ thống.

"Với sự vào cuộc của các đơn vị trong toàn ngành, cùng việc chủ động nguồn nhiên liệu và nâng cao độ sẵn sàng của các nhà máy điện, công tác cung ứng điện trong năm 2026 sẽ tiếp tục được bảo đảm", ông Ngô Sơn Hải nhấn mạnh.

Tiết kiệm điện sẽ là chiến lược trọng tâm trong giai đoạn phát triển mới

Theo Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công Đặng Hải Dũng, tiết kiệm năng lượng và tiết kiệm điện sẽ tiếp tục là một trong những chiến lược trọng tâm của Việt Nam trong thời gian tới.

Từ năm 2010, Việt Nam đã ban hành Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Đến năm 2025, luật được sửa đổi theo hướng tăng cường quản lý việc sử dụng năng lượng trong sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng, thay vì chủ yếu mang tính khuyến khích như trước đây.

Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công Đặng Hải Dũng (Bộ Công Thương)(giữa).

Trong bối cảnh các thị trường lớn như châu Âu áp dụng thuế carbon, chứng chỉ carbon và các tiêu chuẩn phát triển bền vững, việc sử dụng năng lượng hiệu quả không chỉ góp phần bảo đảm an ninh năng lượng mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và nền kinh tế.

Theo yêu cầu của Chính phủ, các cơ quan nhà nước và doanh nghiệp phải xây dựng kế hoạch, chỉ tiêu và định mức sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả; đồng thời tăng cường kiểm soát tiêu thụ năng lượng. Các tiêu chuẩn, quy chuẩn về sử dụng năng lượng cũng sẽ được nâng dần nhằm đáp ứng yêu cầu sản xuất xanh và xuất khẩu. Theo Chỉ thị số 10, hiệu quả sử dụng năng lượng trong các hoạt động sản xuất và dịch vụ phải tăng tối thiểu 5%.

Bên cạnh đó, Việt Nam sẽ đẩy mạnh quản lý nhu cầu điện, tối ưu vận hành hệ thống điện và khai thác hiệu quả nguồn điện mặt trời.

Để hỗ trợ doanh nghiệp, Nhà nước đang triển khai các chương trình kiểm toán năng lượng, nhận diện lãng phí và tiềm năng tiết kiệm năng lượng; đồng thời xây dựng mạng lưới chuyên gia và tư vấn năng lượng nhằm kết nối doanh nghiệp với các giải pháp công nghệ phù hợp.

Đáng chú ý, cơ quan chức năng đang trình dự thảo thành lập Quỹ sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Quỹ không chỉ hỗ trợ kỹ thuật mà còn hỗ trợ tài chính, giúp doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và đáp ứng các yêu cầu phát triển xanh.

Lê Bảo