Công nghệ chiến lược: Từ nhiệm vụ nghiên cứu đến sản phẩm của doanh nghiệp

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp - Ảnh: chinhphu.vn/Gia Huy

28 nhiệm vụ, khoảng 5.300 tỷ đồng

Sáng 26/8, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng, Tổ trưởng Tổ công tác về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và công nghệ chiến lược, chủ trì cuộc họp chuyên đề về tiến độ triển khai các nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược.

Theo Báo cáo của Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN), đến tháng 8/2026, hành lang pháp lý và các điều kiện tổ chức thực hiện nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược cơ bản đã được hình thành, bao quát các khâu từ xây dựng, thẩm định, phê duyệt nhiệm vụ đến lựa chọn tổ chức chủ trì, ký hợp đồng, bố trí kinh phí và tổ chức thực hiện.

Qua rà soát, điều chỉnh và chuẩn hóa hồ sơ, hiện có 28 đề xuất nhiệm vụ công nghệ chiến lược của 8/10 bộ, cơ quan, với tổng kinh phí dự kiến khoảng 5.300 tỷ đồng.

Đến ngày 24/8, Bộ KH&CN đã tổ chức thẩm định 27/28 hồ sơ. Trong đó, 9 nhiệm vụ đã hoàn thành thẩm định, được kết luận đủ điều kiện phê duyệt và hoàn thiện hồ sơ; 13 nhiệm vụ đã được Hội đồng thẩm định cho ý kiến, đang tiếp tục hoàn thiện; 5 nhiệm vụ được kết luận chưa đủ điều kiện phê duyệt và một nhiệm vụ dự kiến hoàn thành thẩm định chậm nhất ngày 28/8.

Đáng chú ý, tính đến ngày 24/8, chưa có nhiệm vụ nào hoàn tất thủ tục phê duyệt. Theo Bộ KH&CN, tiến độ phê duyệt có thể ảnh hưởng đến các bước tiếp theo như lựa chọn tổ chức chủ trì, xét tài trợ hoặc đặt hàng, ký hợp đồng và bố trí kinh phí, qua đó tác động đến kế hoạch triển khai trong năm 2026.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu 9 hồ sơ đã được thẩm định phải được các bộ phê duyệt trước ngày 28/8. Đối với 13 nhiệm vụ đã được Hội đồng thẩm định cho ý kiến, Bộ KH&CN phải hoàn thiện báo cáo thẩm định trong ngày 28/8 và đến ngày 5/9 phải phê duyệt xong, để có 21 nhiệm vụ bước vào các công việc tiếp theo.

Đích được đặt ra rất cụ thể: Phấn đấu từ nay đến cuối năm 2026 có một vài sản phẩm công nghệ chiến lược.

Cần những doanh nghiệp đủ sức dẫn dắt

Từ góc độ doanh nghiệp, việc triển khai các công nghệ chiến lược đang được gắn với mục tiêu hình thành những chủ thể có năng lực dẫn dắt thị trường.

Theo Bộ KH&CN, cơ quan này đã hoàn thành nghiên cứu cơ chế giao nhiệm vụ cho doanh nghiệp và tổ chức nghiên cứu có đủ năng lực, hướng tới phát triển doanh nghiệp dẫn dắt trong các ngành công nghiệp công nghệ chiến lược, sản phẩm mang thương hiệu quốc gia, tổ chức nghiên cứu mạnh và các trung tâm nghiên cứu xuất sắc. Bộ cũng đang đề xuất một số cơ chế nhằm tạo đột phá trong giai đoạn tới.

Điều này cho thấy doanh nghiệp không chỉ được đặt ở vị trí tiếp nhận hoặc ứng dụng kết quả nghiên cứu. Trong mô hình phát triển công nghệ chiến lược, doanh nghiệp có thể tham gia sâu hơn vào quá trình làm chủ công nghệ lõi, phát triển sản phẩm và đưa kết quả nghiên cứu vào thị trường.

Yêu cầu này cũng thể hiện ngay trong quá trình thẩm định nhiệm vụ. Theo Bộ KH&CN, chất lượng các hồ sơ hiện chưa đồng đều do đây là loại hình nhiệm vụ mới. Một số hồ sơ chưa bảo đảm các tiêu chí về sản phẩm đầu ra, công nghệ lõi cần làm chủ, tỷ lệ nội địa hóa, giá trị gia tăng và hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước.

Ở cấp địa phương, dư địa hình thành những bài toán mới còn khá lớn. Đến ngày 20/8, Bộ KH&CN đã nhận được 85 ý tưởng đề xuất bài toán, nhiệm vụ công nghệ chiến lược của 15 địa phương, tập trung chủ yếu vào UAV, trí tuệ nhân tạo, bản sao số, blockchain, công nghệ tế bào, y học cá thể hóa, công nghệ gen và công nghệ sinh học.

Tuy nhiên, phần lớn các đề xuất mới dừng ở mức ý tưởng hoặc nhu cầu ứng dụng, chưa hình thành hồ sơ nhiệm vụ hoàn chỉnh. Trong khi đó, 28 nhiệm vụ hiện nay cũng mới tập trung giải quyết 11/20 bài toán lớn được giao tại Quyết định số 808/QĐ-TTg ngày 6/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ.

Cùng với việc mở rộng số lượng nhiệm vụ, yêu cầu đặt ra là bảo đảm nguồn lực được sử dụng tập trung, hạn chế trùng lặp và xác định rõ sản phẩm đầu ra. Phó Thủ tướng yêu cầu các đề xuất của địa phương phải được phân loại, làm rõ những nội dung có thể trùng lặp, các công nghệ có khả năng dùng chung và những mô hình từ Trung ương có thể nghiên cứu nhân rộng.

Khi hành lang pháp lý, nguồn lực và cơ chế triển khai từng bước được hoàn thiện, hiệu quả của các nhiệm vụ sẽ được thể hiện rõ hơn qua những sản phẩm và kết quả cụ thể. Với doanh nghiệp, đây cũng là bước chuyển quan trọng, mở ra cơ hội tham gia sâu hơn vào quá trình nghiên cứu, phát triển, làm chủ công nghệ, thương mại hóa sản phẩm và nâng cao vai trò trong các ngành công nghệ chiến lược.

Thái Hòa