Công dân số, nền móng cho Việt Nam phát triển trong kỷ nguyên mới

Đề án 06 và nền tảng định danh điện tử quốc gia

Thực hiện Kế hoạch của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong triển khai phong trào “Bình dân học vụ số”, các bộ, ngành và địa phương đang tập trung xây dựng hệ sinh thái học tập số rộng khắp trong cộng đồng. Đây là bước đi mang tính chiến lược nhằm hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW, đưa chuyển đổi số trở thành động lực phát triển mới của đất nước.

Theo định hướng của Chính phủ giai đoạn 2026-2030, phong trào này sẽ tiếp tục được mở rộng thông qua việc cung cấp học liệu số mở, miễn phí trên nền tảng quốc gia, đồng thời tăng cường đào tạo kỹ năng số cơ bản cho người dân và người lao động. Điều đó không chỉ giúp nâng cao dân trí công nghệ mà còn góp phần hình thành lực lượng công dân số - nền tảng quan trọng cho phát triển kinh tế số, xã hội số và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

Triển khai Đề án 06 (“Đề án phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2022-2025, tầm nhìn đến năm 2030”, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 06/QĐ-TTg ngày 6/1/2022 -PV), trong thời gian qua đã tạo ra bước đột phá lớn trong quá trình xây dựng công dân số tại Việt Nam. Việc phát triển cơ sở dữ liệu dân cư, định danh điện tử và các dịch vụ công trực tuyến đã từng bước thay đổi phương thức quản trị, chuyển từ mô hình phục vụ truyền thống sang phục vụ số.

Nền tảng định danh điện tử quốc gia VNeID hiện đã cấp hàng chục triệu tài khoản cho người dân, đồng thời tích hợp hơn 50 tiện ích trong các lĩnh vực hành chính công, y tế, giáo dục, an sinh xã hội và giao thông. Việc số hóa giấy tờ cá nhân, cung cấp dịch vụ công trực tuyến và liên thông dữ liệu đã giúp người dân tiết kiệm đáng kể thời gian, chi phí, giảm bớt thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả tiếp cận các dịch vụ thiết yếu.

Thành công của VNeID cho thấy, bài học quan trọng trong chuyển đổi số là lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, tập trung phát triển các nền tảng số dễ tiếp cận, dễ sử dụng và mang lại giá trị thiết thực.

Công dân số trong quản trị xã hội hiện đại

Song song với nền tảng quốc gia, nhiều địa phương đã chủ động xây dựng các ứng dụng công dân số riêng như Hue-S, iHanoi hay Danang Smart City. Các ứng dụng này không chỉ cung cấp thông tin về chính sách, kinh tế - xã hội mà còn tạo ra các kênh tương tác trực tiếp giữa người dân với chính quyền.

Thông qua các nền tảng này, người dân có thể gửi phản ánh hiện trường, kiến nghị, tra cứu thông tin, theo dõi tiến độ giải quyết hồ sơ và tiếp cận nhiều tiện ích công cộng một cách thuận lợi. Đây là bước tiến quan trọng trong xây dựng chính quyền số, đồng thời giúp giảm tình trạng “nghèo thông tin”, đặc biệt ở khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa.

Việc đưa công nghệ đến gần hơn với đời sống đã góp phần bảo đảm sự bình đẳng về cơ hội tiếp cận thông tin, dịch vụ công và các nguồn lực phát triển trong xã hội.

Đoàn viên thanh niên hướng dẫn người dân sử dụng máy tính

Không chỉ phục vụ các nhu cầu hành chính thường ngày, nền tảng công dân số còn đang được ứng dụng ngày càng sâu rộng trong nhiều lĩnh vực trọng yếu của đời sống xã hội. Trong công tác chuẩn bị bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, hệ thống phần mềm quản lý cử tri dựa trên dữ liệu dân cư đã được triển khai trên diện rộng, cho phép cập nhật thông tin cử tri chính xác, hỗ trợ thay đổi nơi bỏ phiếu và tra cứu thông tin thuận tiện.

Việc ứng dụng dữ liệu số trong quản trị không chỉ nâng cao hiệu quả tổ chức mà còn tăng tính minh bạch, hiện đại hóa bộ máy nhà nước và củng cố niềm tin của người dân vào hệ thống quản lý công.

Để bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình chuyển đổi số, các địa phương đang tiếp tục phát huy vai trò của Tổ công nghệ số cộng đồng trong phổ cập kỹ năng số cơ bản. Đây được xem là lực lượng trực tiếp hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, cài đặt ứng dụng số, thanh toán không dùng tiền mặt và nâng cao nhận thức về an toàn thông tin.

Thông qua các hoạt động hướng dẫn tại cơ sở, phong trào “Bình dân học vụ số” đang từng bước đưa tri thức số đến gần hơn với người dân, đặc biệt là các nhóm yếu thế, người cao tuổi và khu vực khó khăn. Việc phổ cập kỹ năng số không chỉ là hỗ trợ công nghệ mà còn là tạo điều kiện để mỗi người dân chủ động tham gia vào xã hội số.

Hoàn thiện thể chế, tăng tốc phát triển công dân số

Ngày 24/4/2026, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 730/QĐ-TTg kiện toàn Ban Chỉ đạo của Chính phủ về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06. Đây là bước đi quan trọng nhằm tăng cường chỉ đạo thống nhất, đồng bộ trong triển khai các chiến lược quốc gia về chuyển đổi số.

Việc kiện toàn bộ máy chỉ đạo không chỉ bảo đảm sự phối hợp liên ngành hiệu quả mà còn tạo nền tảng thể chế mạnh mẽ cho việc phát triển công dân số, thúc đẩy thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW và xây dựng xã hội số toàn diện.

Có thể khẳng định, công dân số đang trở thành nền móng cho chiến lược phát triển quốc gia trong thời đại mới. Từ nền tảng định danh điện tử quốc gia, các ứng dụng công dân số địa phương, phong trào “Bình dân học vụ số” đến hệ thống quản trị số quốc gia, Việt Nam đang từng bước xây dựng một hệ sinh thái số toàn diện lấy người dân làm trung tâm.

Việc mở rộng các kênh tương tác số không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn tạo điều kiện để người dân tham gia sâu hơn vào quá trình xây dựng chính quyền số, thúc đẩy minh bạch, hiện đại và hiệu quả hơn.

Xây dựng công dân số vì thế không chỉ là yêu cầu của chuyển đổi số, mà còn là chiến lược phát triển con người trong thời đại mới, nơi mỗi công dân đều trở thành chủ thể của sáng tạo, đổi mới và phát triển. Công dân số chính là nền tảng vững chắc để Việt Nam bứt phá mạnh mẽ, phát triển nhanh, bền vững và khẳng định vị thế trong kỷ nguyên số toàn cầu.

Nguyệt Thương